Editoryal seri

Öğrenme hedefi

Farklı günlerde, farklı yerlerde çekilmiş onlarca moda karesinden, bir dergide birkaç sayfaya sığan, altı yedi sekiz kareden kurulu bir hikâye çıkarabileceksin. Her kıyafetin dizide en az bir kez okunur biçimde göründüğünü ve hiçbirinin ötekileri gölgelemediğini bir tabloyla denetleyeceksin. Karelerin sayfada nasıl duracağını, başlığa ve metne nerede yer kalacağını ve iki sayfanın birleştiği yere hangi ayrıntının düşeceğini düşüneceksin. Her karenin altında hangi kıyafetin ve kimin emeğinin göründüğünü yazan satırları hazırlayacaksın. Üç farklı ışıkta çekilmiş karelerde her modelin tenini kendi gerçek tonunda ve dizi boyunca tutarlı tutacaksın.

Merak sorusu

Masada iskeleden, stüdyodan ve çarşıdan yüzlerce kare var. Dergi koleksiyona sekiz sayfa ayırıyor; arkadaşın en sevdiği on beş kareyi seçip yan yana diziyor. Ortaya bir hikâye değil, bir albüm çıkıyor: dört kare aynı hardal ceketi gösteriyor, lacivert ceket hiç yok, iskele sabahı ile çarşının öğleni arasında bir köprü kurulmamış. Modellerden birinin teni iskelede soğuk, çarşıda sıcak. Dergi hikâyesi kurmak için ne gerekir?

Bağlam

Bir diziyi izleyiciyi yere yerleştiren bir açılış karesi, en yoğun anı taşıyan bir zirve anı ve onu bir duyguyla bırakan bir kapanış karesiyle kurmayı hikâye yapısı dersinde öğrenmiştin (Ders 23.2). Kitap açıldığında sol ve sağda birlikte görülen iki sayfayı, çift sayfayı ve sayfa ritmini fotokitap dersinde tanımıştın (Ders 26.10). Katalogdan ayrılıp karelerin birlikte okunduğu moda dizisini, editoryali ise bu rotanın açılışında ayırt etmiştin (Ders F.1).

Moda editoryalinde bu yapı bir koleksiyona ve bir dergi sayfasına uyarlanır. Dizi hem bir hikâye anlatmak hem de her kıyafeti göstermek zorundadır; sayfalar da hem fotoğrafı hem başlığı, metni ve kıyafetlerin kimin olduğunu taşır.

Basit açıklama

Her kıyafet nasıl yer bulur?

Görünüm planı, bir editoryal dizide her karede hangi modelin hangi kıyafeti giydiğini ve her kıyafetin kaç karede, hangi ölçekte göründüğünü gösteren tablodur. Satırlara kareler, sütunlara kıyafetler yazılır; her kutuya o kıyafetin o karede bütün mü, yarım mı, yalnızca bir ayrıntı olarak mı göründüğü not edilir. Tablo, dört kez görünen bir ceketi ve hiç görünmeyen bir paltoyu bir bakışta ortaya çıkarır.

Tablo hikâyeyle birlikte okunur. Sekiz karelik bir dizide açılış karesi yeri ve havayı kurar, ardından gelen kareler kıyafetleri insanların üstünde ve hareket içinde gösterir, bir iki ayrıntı karesi kumaşın dokusunu ya da bir düğmeyi yakın gösterir, zirve anında en güçlü kare gelir ve kapanış bir bakışla ya da bir uzaklaşmayla biter. Her kıyafetin en az bir kez bütün hâliyle görünmesi, müşteriyle konuşulan bir koşuldur. Modellerin dizideki payı da tabloda görünür: açılışta, zirvede ve kapanışta kimin durduğu, dizinin kimin hikâyesi gibi okunacağını belirler.

Kare sayfada nasıl yaşar?

Metin boşluğu, bir karede başlığın, metnin ya da kıyafet bilgilerinin konabileceği, sade ve ayrıntısız bırakılmış alandır. Dergi editoryalinde açılış sayfası çoğu zaman bir başlık taşır; bulutlu bir gökyüzü, boş bir duvar ya da karanlık bir stüdyo fonu bu yazıya yer açar. Metin boşluğu çekimden önce düşünülürse kadraj ona göre kurulur; sonradan aranırsa ya yoktur ya da yazı yüzün ya da kıyafetin üstüne düşer.

Sayfanın biçimi de karenin nasıl kullanılacağını belirler. Dergi sayfası dikeydir; dikey bir kare tek sayfayı doldurur, yatay bir kare iki sayfaya yayılabilir. İki sayfaya yayılan bir karede ortadaki cilt payı içe kıvrılır ve görünmez olur; bir yüz ya da bir düğme tam oraya düşerse kaybolur. Bu yüzden yayılacak karelerde modeller ortadan kaydırılır ve ortaya gökyüzü, deniz ya da duvar gibi kayıp göze batmayan bir alan bırakılır.

Dizi nasıl tamamlanır?

Kıyafet künyesi, bir editoryal dizide her karenin yanında ya da altında o karede görünen kıyafetleri, üreticisini ve çekimde emeği geçen ekibi yazan satırlardır. Okur bir kareyi beğendiğinde künyeden ceketin kime ait olduğunu öğrenir; stilist, makyöz ve modeller de adlarını orada görür. Künye çekim günü tutulan notlardan hazırlanır, çünkü haftalar sonra hangi atkının hangi karede olduğunu hatırlamak zordur.

Dizinin son işi tutarlılıktır. Üç farklı ışıkta çekilmiş kareler yan yana konunca bulutlu iskelede tenler serin, stüdyoda nötr, çarşıda sıcak görünebilir; okur bunu bir hikâye değil, bir karışıklık olarak algılar. Bütün karelere aynı hazır ayarı uygulamak ise tenleri eşitlemez, çünkü her ışık her tende başka iz bırakır. Her modelin teni kendi gerçek tonuna, aynı ışıkta çekilmiş bir referans kareye bakılarak getirilir; ortam ve kıyafet ışığın havasını taşımaya devam eder.

Görsel kanıt

Arkadaşın on beş kareyi bir kenara bırakıp bir görünüm planı çiziyor. Tablo hardal ceketin dört kez, lacivert ceketin hiç görünmediğini gösteriyor. Hardal ceketli iki kareyi çıkarıp yerine çarşıdaki mavi kapı önünde lacivert ceketli kareyi koyuyor. Açılışta iskelede iki modelin sırtı dönük yürüyüşü, zirvede stüdyodaki kapak portresi, kapanışta çarşıdan uzaklaşan iki siluet duruyor.

Açılış karesinin üstünde, bulutlu gökyüzünde, başlık için geniş bir metin boşluğu var; arkadaşın çekim günü kadrajı bilerek aşağı almıştı. İki sayfaya yayılacak iskele karesinde modeller ortada durduğu için yüzlerden biri cilt payına düşüyor; bunun yerine modellerin sağda durduğu bir kare seçiliyor, ortaya deniz geliyor.

Son olarak tenler: koyu tenli modelin teni iskelede griye, çarşıda turuncuya kaymış. Arkadaşın her karedeki teni, o gün aynı ışıkta çekilmiş bir referans kareyle karşılaştırıyor ve yalnızca teni kendi tonuna getiriyor; iskele serin, çarşı sıcak kalıyor. Stilistin günlük notlarından her karenin künyesi yazılıyor.

Sık yapılan hata

Özet

Editoryal seri, açılıştan zirveye ve kapanışa ilerleyen, sekiz kareyi pek geçmeyen bir hikâyedir: bir görünüm planı her kıyafetin ve her modelin dizideki yerini denetler, metin boşluğu ve cilt payı karelerin sayfada nasıl duracağını belirler. Her kare bir kıyafet künyesiyle tamamlanır, ve tenler farklı ışıklarda kendi referanslarına göre tutarlı tutulur.

Mini ödev

Bu ödevde kendi çekimlerinden bir moda ya da giyim dizisi kuracaksın; iki farklı günde, onaylarını alarak çektiğin kişilerin kareleri yeterli.

1. Adaylarını topla ve bir görünüm planı çiz; her kıyafetin ve her kişinin kaç karede, hangi ölçekte göründüğünü işaretle.
2. Altı ile sekiz arasında kareden oluşan bir dizi seç: açılış, gelişme, bir ayrıntı karesi, zirve ve kapanış; açılış karesinde bir metin boşluğu bul ya da bir sonraki çekimde onu kadraja al.
3. Her karenin künyesini yaz ve her kişinin tenini, aynı ışıkta çekilmiş bir referans kareye bakarak dizi boyunca tutarlı hâle getir.

Kendini değerlendir

• Görünüm planında her kıyafet en az bir kez bütün hâliyle görünüyor mu?
• Açılışta başlık için yer var mı, ve iki sayfaya yayılan bir karede ortaya önemli bir şey düşüyor mu?
• Diziyi baştan sona çevirince her kişinin teni kendi tonunda ve tutarlı mı?

Sözlük

Mini test

1. Görünüm planı neyi bir bakışta ortaya çıkarır?

• A) Hangi karenin en keskin olduğunu
• B) Tekrarlanan ve hiç görünmeyen kıyafetleri
• C) Hangi objektifin kullanıldığını
• D) Çekimin kaç saat sürdüğünü

2. Metin boşluğu neden çekimden önce düşünülür?

• A) Kadraj ona göre kurulsun, yazı yüzün ya da kıyafetin üstüne düşmesin diye
• B) Dergi bunu yasal olarak istediği için
• C) Boş alan dosyayı küçülttüğü için
• D) Model daha rahat poz versin diye

3. İki sayfaya yayılan bir karede ortaya ne bırakılır?

• A) Modelin yüzü
• B) Kıyafetin en önemli ayrıntısı
• C) Kaybı göze batmayan gökyüzü, deniz ya da duvar gibi bir alan
• D) Başlık

4. Farklı ışıklarda çekilmiş karelerde tenler nasıl tutarlı tutulur?

• A) Bütün karelere aynı hazır ayar uygulanarak
• B) Kareler siyah beyaza çevrilerek
• C) Tenler ortamın rengine boyanarak
• D) Her modelin teni kendi referans karesine göre düzeltilerek

Cevaplar

1. B — Kıyafetleri ve kareleri bir tabloda kesiştirmek dengesizliği hemen gösterir.
2. A — Sonradan aranan boşluk çoğu zaman bulunmaz ya da yanlış yerdedir.
3. C — Ortadaki cilt payı içe kıvrılır ve orada kalan her şey kaybolabilir.
4. D — Her ışık her tende farklı iz bırakır; tek ayar hepsini eşitlemez.

Özet kartı

• Editoryal seri: açılış, gelişme, ayrıntı, zirve, kapanış; altı ila sekiz kare.
• Görünüm planı: her kıyafet en az bir kez bütün; modellerin payı da görünür.
• Metin boşluğu çekimden önce kadraja alınır.
• İki sayfaya yayılan karede ortada önemli bir şey bırakma.
• Kıyafet künyesi günlük notlardan; tenler kendi referansına göre.

Sonraki derse köprü

Dergi seçilen sekiz kareyi aldıktan sonra tasarımcıya bir liste gönderiyor: ceketlerin renkleri katalogdaki renklerle birebir tutmalı, kumaşlardaki tüy ve iplik uçları temizlenmeli, ama modellerin yüzleri ve tenleri gerçek kalmalı. Arkadaşın kumaşa, cilde ve renge ne kadar dokunacağını bilmiyor. Kumaş, cilt ve renk rötuşunda sınır nerede? Sonraki ders, bir moda karesini markanın standartlarına uydururken neyin düzeltilip neyin korunacağını ele alıyor.