Lokasyon

Öğrenme hedefi

Bir moda çekimini sokakta, gerçek bir mekânda, mekânın kıyafeti taşımasını ve boğmamasını gözeterek kurabileceksin. Mekânın rengini, dokusunu ya da çizgisini kıyafette tekrar ettiren eşleşmeyi ve kıyafeti mekânla bilerek karşı karşıya getiren eşleşmeyi ayırt edecek, ikisinin de birer karar olduğunu göreceksin. Renkli bir duvarın, bir tentenin ya da bir yaprak örtüsünün yakınında duran bir modelin tenine ve kıyafetine bu rengin nasıl sıçradığını fark edecek, gerektiğinde bunu yöneteceksin. Sokakta çalışırken esnafın, yoldan geçenlerin ve mekân sahiplerinin haklarını ve işini gözeteceksin.

Merak sorusu

Ekip bir cumartesi sabahı eski çarşıya geliyor. Arkadaşın modelleri önce en canlı köşeye, meyve sergilerinin, renkli kumaş toplarının ve kırmızı bir tentenin önüne dikiyor. Karede her şey bağırıyor: hardal ceket turuncu elmaların arasında kayboluyor, modelin yüzü tentenin altında pembeleşmiş. Tasarımcı ceketlerin nerede olduğunu soruyor. Kalabalık bir sokak bir moda karesine ne verir, neyi elinden alır? Sokakta moda çekimi nasıl yapılır?

Bağlam

İskele grisinden koyu kırmızıya dört rengi masada bir palete dökmeyi bu rotada denemiştin (Ders F.2). Doğrudan güneşin ulaşmadığı ama açık gökyüzünü gören yumuşak gölgeyi, açık gölgeyi zor ışıkta çekim dersinde kullanmıştın (Ders 18.5). Özel bir mekânın ticari amaçla fotoğraflanması için sahibinden alınan yazılı izni, mülk iznini de izinler dersinde görmüştün (Ders 29.2).

Stüdyoda fon senin seçtiğin boş bir yüzeydir. Sokakta fon kendi hikâyesiyle gelir: bir tarihi, bir işlevi, sesleri, renkleri ve orada yaşayan insanlarıyla. Bu, bir moda karesine stüdyonun veremeyeceği bir derinlik katar; ama mekânın hikâyesi kıyafetin hikâyesinden yüksek sesle konuşursa kıyafet kaybolur.

Basit açıklama

Mekân kıyafeti ne zaman taşır?

Mekân yankısı, mekânın bir renginin, dokusunun ya da çizgisinin kıyafette tekrar ettiği ve ikisinin birbirini güçlendirdiği eşleşmedir. Lacivert bir ceket, çarşının eski mavi boyalı bir kapısının önünde; kaba örgü bir kazak, yıpranmış taş bir duvarın önünde; ince çizgili bir gömlek, bir dükkânın kepenginin çizgileri önünde. Yankıda göz kıyafetle mekân arasında gidip gelir ve ikisinin akrabalığını fark eder.

Yankının bir sınırı vardır. Kıyafet ile mekân tıpatıp aynı renkte ve aynı parlaklıkta olursa kıyafet fonda erir; akrabalık bir kamuflaja döner. Bu yüzden yankıda en az bir fark bırakılır: renk aynıysa parlaklık farklı olur, doku aynıysa renk farklı olur, ya da model ışıkla fondan ayrılır. Paletteki renklerin sokakta nerede karşılık bulduğunu keşif gezisinde aramak, yankıyı çekim gününden önce kurmayı sağlar.

Mekân kıyafetle ne zaman çekişir?

Mekân karşıtlığı, kıyafetin mekânla bilerek zıt düşürüldüğü ve bu zıtlığın bir hikâye ya da gerilim doğurduğu eşleşmedir. Pürüzsüz, yeni kesim bir ceket, yüzyıllık bir bakırcı dükkânının is tutmuş duvarının önünde; soluk pastel bir palto, kıpkırmızı bir kasap tezgâhının yanında. Karşıtlık izleyene bir soru sordurur: bu kişi burada ne arıyor, nereye gidiyor?

Karşıtlık bir karar olduğunda işe yarar, bir kaza olduğunda karmaşa yaratır. Merak sorusundaki kalabalık köşe bir karşıtlık değil, bir yarıştır: meyveler, kumaşlar ve tente kıyafetle aynı dilde, doygun renklerle konuşur ve hepsi aynı anda dikkat ister. Böyle bir köşede kıyafeti öne çıkarmak için kadraj daraltılır, fon netlik dışına alınır ya da model mekânın sakin bir kenarına taşınır. Hangi eşleşmenin seçileceği panodaki konsepte bağlıdır; ikisi de doğru olabilir.

Mekânın rengi tene nasıl geçer?

Renk sıçraması, renkli bir yüzeyin, bir duvarın, bir tentenin, bir yaprak örtüsünün ya da bir tezgâhın yansıttığı ışığın yakınındaki kişinin tenine ve kıyafetine renk vermesidir. Güneş kırmızı bir tentenin içinden geçer ya da ondan yansır ve altında duran yüz pembeye, kırmızımsı bir kahverengiye döner; yeşil bir asma altında ten yeşilimsi bir solgunluk kazanır. Bu sıçrama çıplak gözle çoğu zaman fark edilmez, çünkü göz kendini ortama uydurur; makine ise onu olduğu gibi kaydeder.

Sıçrama her tende başka görünür. Açık bir ten gelen rengi daha belirgin gösterir ve kolayca pembeleşir ya da yeşillenir; koyu bir tende aynı renk daha derin ama daha az fark edilen bir kaymaya yol açar ve düzenlemede sonradan bulunması zordur. Sıçramayı yönetmenin yolları basittir: modeli renkli yüzeyden birkaç adım uzaklaştırmak, yüzüne beyaz bir yansıtıcıyla nötr bir ışık vermek ya da sıçramayı bilerek, bir sıcaklık olarak karede tutmak. Karar, modelin yüzü ekranda büyütülerek verilir.

Görsel kanıt

Arkadaşın modelleri kalabalık köşeden alıp çarşının sakin bir ara sokağına götürüyor. Lacivert ceketi giyen koyu tenli model, rengi solmuş mavi bir kapının önünde duruyor; kapı ceketten açık, ceket fondan ayrılıyor, ikisi akraba. Ardından hardal ceketli açık tenli model, bakırcı dükkânının kararmış taş duvarının önüne geçiyor; yeni kumaş ile eski taş karşı karşıya.

Kırmızı tentenin altındaki kareye geri dönüyorlar. Açık tenli modelin yüzü belirgin biçimde pembe; koyu tenli modelin yüzünde kayma daha az göze çarpıyor ama ekranda büyütünce kırmızımsı bir ton görülüyor. Asistan bir beyaz yansıtıcıyı iki modelin yüzüne tutuyor; tentenin sıcaklığı omuzlarda kalıyor, yüzler kendi renklerine dönüyor.

Çekimden önce tasarımcı bakırcı ustasına dükkânın önünde çalışıp çalışamayacaklarını soruyor ve iznini yazılı alıyor. Arkadaşın dar sokakta yolu kapatmayacak biçimde yerleşiyor, yoldan geçenleri kadrajın dışında bırakıyor; biri karede tanınır biçimde kalırsa o kareyi seçkiye almıyor.

Sık yapılan hata

Özet

Sokakta bir moda karesi, mekânın rengini ya da dokusunu kıyafette tekrar eden bir mekân yankısıyla ya da kıyafeti mekânla bilerek zıt düşüren bir mekân karşıtlığıyla kurulur, ve ikisi de panodaki konseptten gelen bir karardır. Renkli yüzeylerin tene ve kıyafete yaptığı renk sıçraması ekranda kontrol edilip yönetilir, ve mekânın sahipleriyle yoldan geçenlerin hakları gözetilir.

Mini ödev

Bu ödevde bir kıyafeti, sahibinin onayıyla, sokakta iki farklı eşleşmeyle çekeceksin; bir pazar, bir çarşı ya da eski bir mahalle yeterli.

1. Kıyafetin bir rengini ya da dokusunu tekrar eden bir mekân bul ve kıyafetin fonda erimediği bir mekân yankısı karesi çek.
2. Kıyafetle bilerek zıt düşen bir mekân bul ve bir mekân karşıtlığı karesi çek; karşıtlığın bir soru doğurup doğurmadığına bak.
3. Renkli bir yüzeyin yakınında bir kare çek, yüzü ekranda büyüt, renk sıçramasını not et; bir kez uzaklaşarak ya da beyaz bir yansıtıcıyla, bir kez sıçramayı bilerek bırakarak tekrarla.

Kendini değerlendir

• Yankı karesinde kıyafet fondan ayrılıyor mu, yoksa eriyor mu?
• Karşıtlık karesi bir kaza gibi mi, bir karar gibi mi okunuyor?
• Renkli yüzeyin yanında kişinin teni istediğin renkte mi?

Sözlük

Mini test

1. Mekân yankısında kıyafetin fonda erimesi nasıl önlenir?

• A) Kıyafet ile fon tıpatıp aynı renkte seçilerek
• B) En az bir fark, parlaklık, doku ya da ışık korunarak
• C) Flaş kapatılarak
• D) Model fona yapıştırılarak

2. Kalabalık ve renkli bir köşe neden çoğu zaman bir karşıtlık değildir?

• A) Orada izin alınamadığı için
• B) Işık orada her zaman sert olduğu için
• C) Mekân ve kıyafet aynı dilde konuşup dikkat için yarıştığı için
• D) Renkli yerler kareye sığmadığı için

3. Renk sıçraması neden çoğu zaman çekim sırasında fark edilmez?

• A) Göz kendini ortama uydurduğu, makine ise rengi olduğu gibi kaydettiği için
• B) Makine rengi otomatik düzelttiği için
• C) Sıçrama yalnızca gece olduğu için
• D) Sıçrama yalnızca kıyafette görüldüğü için

4. Bir dükkânın önünde çekim yapmadan önce ne yapılır?

• A) Dükkân sahibi karede görünmesin diye beklenir
• B) Çekim hızla bitirilir
• C) Kimseye bir şey söylenmez
• D) Dükkân sahibine sorulur ve izni alınır

Cevaplar

1. B — Akrabalık bir farkla birlikte olduğunda kıyafet fondan ayrılır.
2. C — Doygun renkler aynı anda dikkat ister ve kıyafet aralarında kaybolur.
3. A — Beyaz dengesini görme sistemi ayarlar, sensör ayarlamaz.
4. D — Mekân sahibinin işini ve hakkını gözetmek sokakta çalışmanın koşuludur.

Özet kartı

• Sokak kendi hikâyesiyle gelir; kıyafetinkinden yüksek sesle konuşmamalı.
• Mekân yankısı: renk, doku ya da çizgi tekrar eder; bir fark kalır.
• Mekân karşıtlığı: bilinçli zıtlık bir soru sordurur.
• Kalabalık renkli köşe bir yarıştır; kadrajı daralt ya da taşın.
• Renk sıçraması: yüzü büyüt, uzaklaş ya da beyaz yansıtıcı tut.

Sonraki derse köprü

Çarşıdan dönerken tasarımcının elinde iskeleden, stüdyodan ve çarşıdan onlarca kare var ve bir dergi, koleksiyon için birkaç sayfa ayırmayı teklif ediyor. Ama sayfalar sınırlı: kareler ne kadar iyi de olsa hepsi girmeyecek, ve girenler bir hikâye anlatmak zorunda. Dergi hikâyesi kurmak için hangi kareler seçilir ve nasıl sıralanır? Sonraki ders, altı ila sekiz karelik bir anlatı kurmayı ele alıyor.