Fotoğraf ve video farkı

Öğrenme hedefi

Fotoğraf makinenle kısa bir video çekmeye başlamadan önce, fotoğraftan videoya geçerken nelerin aynı kaldığını ve nelerin değiştiğini ayırt edebileceksin. Işık, kompozisyon ve pozlama bilgisinin videoya taşındığını, ama videonun hareket, ses ve süre olmak üzere üç yeni boyut eklediğini açıklayacaksın. Bir videonun planlardan oluştuğunu ve her planın bir başı, bir sonu ve bir süresi olduğunu göreceksin. Fotoğrafta tek bir anda bitmiş olan pozlama ve odak kararlarının videoda kayıt boyunca sürdüğünü, otomatik ayarların bir planın ortasında kayabileceğini fark edecek ve bunları kilitlemeyi düşüneceksin. Işığın içinde hareket eden bir insanın teninin plan boyunca nasıl değişebileceğini gözeteceksin.

Merak sorusu

Fırının açılışının üzerinden otuz yıl geçmiş; fırıncı bunu müşterilerine birkaç dakikalık bir görüntüyle anlatmak istiyor. Kulüpten arkadaşın aylardır fırında fotoğraf çekiyor; ışığı, açıları, fırıncının hareketlerini ezbere biliyor. Makinesinin video düğmesine basıp fırıncıyı hamur yoğururken üç dakika boyunca kaydediyor. Eve dönüp izlediğinde şaşırıyor: görüntü elinin her kıpırtısıyla titriyor, fırının uğultusu fırıncının anlattıklarını bastırıyor, fırıncı ışıktan gölgeye geçtiğinde görüntü bir kararıp bir aydınlanıyor ve üç dakika bitmek bilmiyor.

Tek bir karede kusursuz görünen ışık ve kompozisyon, akan bir görüntüde işe yaramamış gibi. Fotoğrafçılar neden videoda zorlanır? Aynı makine, aynı ışık ve aynı fırın, neden bambaşka bir sonuç veriyor?

Bağlam

Kare hızını timelapse dersinde tanımlamış, karelerin art arda oynatıldığında küçük tutarsızlıkların titremeye dönüştüğünü görmüştün (Ders 22.6). Doğru tutuş ve duruş dersinde de makineyi sabit tutmanın yollarını konuşmuştuk (Ders 3.6). Bu modül bu bilgileri fotoğraf makinesiyle video çekmeye taşıyor.

Fotoğrafçının bildiği şeylerin büyük bölümü videoda da geçerlidir: ışığın yönü, kompozisyon, pozlama, renk. Ama video, fotoğrafın hiç sormadığı üç soru sorar: görüntü nasıl hareket ediyor, ne duyuluyor ve ne kadar sürüyor? Bu ders bu üç soruyu tanıtıyor; modülün sonraki dersleri her birini ayrı ayrı açacak.

Basit açıklama

Fotoğraftan ne taşınır, ne değişir?

Video modu, fotoğraf makinesinin sensörden sürekli görüntü okuyarak art arda kareleri bir video dosyası olarak kaydettiği çalışma biçimidir. Aynı sensör, aynı objektif ve aynı ışık kullanılır; bu yüzden ışığın yönü, bir yüzü şekillendiren gölgeler, kompozisyon kuralları ve renk bilgisi olduğu gibi taşınır. Fırında öğrendiğin pencere ışığı videoda da aynı yüzü aynı biçimde aydınlatır.

Değişen şey zamanın rolüdür. Fotoğraf tek bir anı seçer; videoda ise anlar birbirinin ardından akar. Fotoğrafta her kareyi ayrı ayrı düşünürsün; videoda hareket bir kareden ötekine süreklilik ister. Bu yüzden fotoğrafta sorun olmayan pek çok şey videoda sorun olur: elin küçük bir titremesi bir karede fark edilmez, ama akan görüntüde her an sallanan bir çerçeve olarak görünür. Ses de hiç olmayan bir boyut olarak eklenir; fotoğraf sessizdir, video ise ortamın bütün seslerini kaydeder.

Video neden planlarla düşünülür?

Plan, bir videoda kaydın başladığı andan durduğu ana kadar kesintisiz çekilen görüntü parçasıdır. Bir video, birbirinin ardına eklenen planlardan oluşur: fırının kapısı, un serpilen tezgâh, hamuru yoğuran eller, fırıncının yüzü. Fotoğrafçının bir diziyi karelerle kurması gibi, video da planlarla kurulur. Tek bir uzun plan, hikâye yapısı dersindeki gibi bir açılış, ayrıntılar ve bir kapanış sunamaz.

Plan süresi, bir planın başından sonuna kadar süren zamandır. Fotoğrafçıların videodaki en yaygın alışkanlığı, düğmeye basıp uzun süre kaydetmektir; bu, izlemesi yorucu ve kurgulanması zor bir kayıt bırakır. Kısa ve amaçlı planlar, her biri bir şeyi göstererek başlayan ve biten parçalar, sonradan birleştirilmesi kolay yapı taşlarıdır. Bir plana başlarken nerede başlayacağını ve nerede biteceğini düşünmek, fotoğrafçının kadraj kararının videodaki karşılığıdır.

Ses ve kayıt içi kayma neden önemli?

Ortam sesi, bir çekim yerinde konuşmanın dışında sürekli var olan arka plan sesleridir: fırının uğultusu, bir buzdolabının vınlaması, sokaktan geçen arabalar. Fotoğrafçı bu seslere alışıktır ve onları duymaz; ama makinenin mikrofonu hepsini kaydeder ve çoğu zaman konuşmayı bastırır. Videoya başlamadan önce birkaç saniye yalnızca dinlemek, ortamda nelerin ses çıkardığını fark ettirir.

Kayıt içi kayma, otomatik pozlama, beyaz dengesi ya da odak ayarlarının bir planın ortasında değişmesi ve bunun videoda bir parlaklık dalgalanması, renk kayması ya da netliğin gidip gelmesi olarak görünmesidir. Fotoğrafta otomatik ayarlar her kare için bir kez karar verir ve iş biter. Videoda ise makine kayıt boyunca karar vermeye devam eder. Fırıncı fırının turuncu ağzının önünden gölgeli tezgâha geçtiğinde otomatik pozlama görüntüyü önce karartır, sonra açar; bu nefes alıp veren parlaklık izleyicinin gözüne hemen batar. Bu yüzden videoda pozlama ve beyaz dengesi çoğu zaman plan başlamadan önce ayarlanıp kilitlenir.

Kayıt içi kayma en çok yüzlerde görünür. Koyu tenli fırıncı fırının parlak ağzının önüne geçtiğinde otomatik pozlama parlak alevlere göre görüntüyü kısar ve yüzü karanlığa gömer; gölgeye geçtiğinde yeniden açar. Aynı plan içinde teni bir koyulaşıp bir açılır ve bir de turuncuya kayıp nötre döner. Pozlamayı ve beyaz dengesini yüze göre kilitlemek, fırıncının tenini plan boyunca kendi tonunda tutar. Açık bir tende aynı dalgalanma, fırının önünde alnın bembeyaz kırpılması olarak görünür.

Görsel kanıt

Fırına ikinci kez gidiyorsun. Uzun tek bir kayıt yerine altı kısa plan planlıyorsun: kapı, tezgâh, eller, fırının ağzı, fırıncının yüzü, rafa dizilen ekmekler; her biri birkaç saniye. Makineyi üçayağa alıyor, her plana başlamadan önce kaydı durdurup bir sonrakini kuruyorsun.

Plana başlamadan önce ortamı dinliyorsun: fırının uğultusu sürekli, buzdolabı arada bir devreye giriyor. Fırıncının konuşacağı planı fırının kapağı kapalıyken çekiyorsun. Pozlamayı fırıncının yüzüne göre, beyaz dengesini pencere ışığına göre ayarlayıp kilitliyorsun. Fırıncı fırının önüne geçtiğinde alevler parlıyor ama yüzü kendi sıcak kahverengisinde kalıyor; görüntü artık nefes alıp vermiyor.

İki kaydı yan yana izleyince fark netleşiyor. İlk günün üç dakikalık kaydında görüntü sürekli sallanıyor, fırıncının sözleri uğultunun altında kayboluyor ve fırının önüne her geçişinde yüzü karanlığa gömülüp yeniden beliriyor. İkinci günün altı planı ise toplam yarım dakika bile tutmuyor; ama her plan tek bir şeyi gösteriyor, çerçeve kıpırdamıyor, konuşma anlaşılıyor ve fırıncının teni ilk plandan son plana kadar aynı sıcak tonda kalıyor.

Sık yapılan hata

Özet

Video modu fotoğrafın ışık, kompozisyon ve renk bilgisini taşır ama hareket, ses ve süre olmak üzere üç yeni boyut ekler; bir video, başı ve sonu belli kısa planlardan kurulur ve uzun tek bir kayıt yerine amaçlı plan süreleri seçilir. Ortam sesleri kayıttan önce fark edilir; otomatik ayarların bir planın ortasında kayması, özellikle ışık değişirken yüzlerde ve tenlerde görünen parlaklık ve renk dalgalanmaları, pozlama ve beyaz dengesini plan başlamadan kilitleyerek önlenir.

Mini ödev

Bu ödevde fotoğraf makinenle ilk kısa video denemeni yapacaksın.

1. Bildiğin bir yerde, bir işi ya da bir süreci anlatan beş ile sekiz kısa planın listesini yaz; her planın nerede başlayıp nerede biteceğini not et.
2. Planları üçayak üstünde ve her biri birkaç saniye olacak biçimde çek; aynı yeri bir kez de tek, uzun bir kayıtla çek ve ikisini izleyerek karşılaştır.
3. Çekimden önce yarım dakika yalnızca dinle ve ortamda ses çıkaran her şeyi yaz.
4. Işığın değiştiği bir yerde bir planı bir kez otomatik, bir kez kilitli pozlama ve beyaz dengesiyle çek; planda biri yer alıyorsa yüzünün iki kayıtta nasıl değiştiğini karşılaştır.

Kendini değerlendir

• Fotoğraftan videoya neyin taşındığını ve neyin eklendiğini söyleyebiliyor musun?
• Planlarının her birinin bir başı, bir sonu ve bir amacı var mı?
• Işık değişirken bir insanın teninin plan boyunca kendi tonunda kaldığını kontrol ettin mi?

Sözlük

Mini test

1. Fotoğraftan videoya geçerken hangisi olduğu gibi taşınır?

• A) Tek bir anda biten pozlama kararı
• B) Ortam sesinin olmaması
• C) Işığın yönü ve kompozisyon bilgisi
• D) Tek karenin süresizliği

2. Fotoğrafçıların videoda en sık yaptığı hata nedir?

• A) Düğmeye basıp uzun, tek bir kayıt yapmak
• B) Çok kısa planlar çekmek
• C) Üçayak kullanmak
• D) Pozlamayı kilitlemek

3. Fırıncı fırının parlak ağzının önünden gölgeye geçerken görüntü bir kararıp bir aydınlanıyor. Bu nedir?

• A) Ortam sesi
• B) Plan süresi
• C) Hareket bulanıklığı
• D) Kayıt içi kayma

4. Koyu tenli fırıncının yüzünün plan boyunca kendi tonunda kalması için ne yapılır?

• A) Otomatik pozlamayı açık bırakmak
• B) Pozlamayı ve beyaz dengesini yüze göre ayarlayıp kilitlemek
• C) Planı uzatmak
• D) Fırının kapağını açmak

Cevaplar

1. C — Aynı sensör ve aynı ışık kullanıldığı için ışık ve kompozisyon bilgisi değişmez.
2. A — Uzun tek kayıt izlemesi yorucu ve kurgulanması zor bir video bırakır.
3. D — Otomatik pozlama kayıt boyunca karar vermeye devam eder ve parlaklığı dalgalandırır.
4. B — Kilitli ayarlar ışık değişse de yüzün parlaklığını ve rengini plan boyunca sabit tutar.

Özet kartı

• Işık, kompozisyon ve renk videoya taşınır.
• Video üç yeni boyut ekler: hareket, ses, süre.
• Uzun tek kayıt yerine kısa, amaçlı planlar çek.
• Çekmeden önce dinle.
• Pozlamayı ve beyaz dengesini yüze göre kilitle; ten plan boyunca kendi tonunda kalsın.

Sonraki derse köprü

Kısa planlarla çekilen fırın videosu çok daha iyi görünüyordu, ama bir planda bir tuhaflık vardı. Arkadaşın, fotoğraftaki alışkanlığıyla enstantaneyi saniyenin binde birine almıştı. Fırıncının hamuru yoğuran elleri her karede keskin donmuştu, ama video oynatıldığında eller akmak yerine kesik kesik, küçük sıçramalarla hareket ediyordu. Kulüpte biri enstantanenin kare hızına bağlı olması gerektiğini söyledi. Videoda enstantane neden kare hızının iki katı olmalı? Sonraki ders, doğal görünen hareket bulanıklığının arkasındaki 180 derece kuralını anlatıyor.