Tethering

Öğrenme hedefi

Makineden çıkan her kareyi, bilgisayara aktarılır aktarılmaz büyük bir ekranda denetleyebileceksin. Makinenin küçük ekranının netlik, renk ve parlaklık konusunda neden yanıltıcı olabildiğini açıklayacak, bilgisayarda kareyi gerçek boyutunda büyüterek netliği, histogramla pozlamayı, gri bir referansla rengi kontrol edeceksin. Çekimi bilgisayardan yönetmenin ne zaman işe yaradığını bilecek, aktarım gecikmesini hesaba katarak çekim temposunu ayarlayacak, dosyaları bir çekim oturumu içinde adlandırıp hem karta hem diske yedekli kaydedeceksin. Müşteriyle aynı ekrana bakarak seçimi çekim sırasında yapacak, kablonun ve düzenin güvenliğini gözeteceksin. Bir portre çekiminde ekranın kime döndüğüne ve modelin kendi yüzünü büyük ekranda görmeye hazır olup olmadığına dikkat edecek, kalibre edilmemiş bir ekranın farklı ten tonlarını nasıl bozabileceğini bileceksin.

Merak sorusu

Çarşıdaki gümüşçü, vitrinindeki parçalar için bir katalog istemiş; işi kulübün yaşlı üyesi üstlenmiş, arkadaşın da asistanlık ediyor. Deneme günü her kareden sonra makinenin arkasındaki ekrana bakıyorlar: taşlar ışıl ışıl, gümüş temiz, her şey keskin. Akşam dosyaları bilgisayarda açtıklarında ise bir yüzüğün taşının yumuşak olduğunu, gümüş bir kolyenin hafifçe sarıya kaydığını, bir yakın çekimde tozun görünür olduğunu fark ediyorlar. Yarısını yeniden çekmek gerekiyor. Üstelik gümüşçü, katalogda hangi karelerin yer alacağına çekim sürerken karar vermek istemiş, ama makinenin ekranının başına üç kişi sığmamış.

Ertesi sabah makineyi bir kabloyla dizüstü bilgisayara bağlıyorlar. Her kare birkaç saniye içinde büyük ekranda beliriyor; taşın keskinliği gerçek boyutunda kontrol ediliyor, dükkân sahibi beğendiği kareyi orada işaretliyor. Çekerken fotoğrafı neden bilgisayarda görmek istersin? Makinenin ekranında kusursuz görünen bir kare, nasıl olur da büyük ekranda sorunlarını ele verir?

Bağlam

Renk profilleri dersinde ekran kalibrasyonunu, ekranın rengini ve parlaklığını bir ölçüm cihazıyla bilinen bir standarda getirme işi olarak tanımlamıştık (Ders 11.9). Seçme dersinde de bir çekimin karelerini gözden geçirip kullanılacakları ayırmayı görmüştün (Ders 17.3). Tethering bu iki işi çekimin kendisine taşır: kalibre bir ekranda kareyi hemen görür, seçimi sahnedeyken yaparsın.

Makinenin arkasındaki ekran küçüktür, parlaklığı ortam ışığına göre değişir ve gösterdiği görüntü çoğu zaman ham dosyanın kendisi değil, makinenin ondan ürettiği küçük bir önizlemedir. Bu yüzden bir karenin küçük ekranda keskin ve doğru renkli görünmesi, büyük bir baskıda ya da bir katalog sayfasında da öyle olacağını garanti etmez. Stüdyoda, ürün çekiminde ve bir müşteriyle çalışırken bu fark doğrudan zaman ve para kaybına dönüşür.

Basit açıklama

Tethering neyi değiştirir?

Tethering, makinenin kabloyla ya da telsiz ağ üzerinden bilgisayara bağlanması ve çekilen her karenin anında bilgisayara aktarılıp büyük ekranda görüntülenmesidir. Kare çekildikten birkaç saniye sonra büyük ekranda belirir ve orada gerçek boyutunda büyütülebilir. Bir taşın kenarının keskin olup olmadığı, bir kolyenin halkasında toz ya da parmak izi bulunup bulunmadığı, küçük ekranda gözden kaçan her ayrıntı bu büyütmede görünür.

Büyük ekran yalnızca netliği değil, pozlamayı ve rengi de denetlemeyi kolaylaştırır. Histogram büyük ve okunaklıdır; parlak gümüşte kırpılan bir bölge hemen fark edilir. Çekimin başında karenin içine gri kart veya renk kartı konup bir referans kare çekilirse, bilgisayarda o karta tıklayarak beyaz dengesi hemen düzeltilir ve aynı ayar sonraki karelere uygulanır. Böylece gümüşün sarıya kayması çekim bitmeden yakalanır.

Ama büyük ekranın bir koşulu vardır: ekran kalibre edilmemişse gösterdiği renkler de yanıltıcıdır. Kalibre edilmemiş bir ekranda doğru bir kare fazla sıcak ya da fazla soğuk görünebilir ve fotoğrafçı onu yanlış yöne düzeltir. Tethering, kalibre edilmiş bir ekranla birlikte anlam kazanır.

Çekimi bilgisayardan nasıl yönetirsin?

Bilgisayardan kumanda, makinenin enstantane, diyafram, ISO ve odak gibi ayarlarının ve deklanşörünün bilgisayardaki bir program üzerinden yönetilmesidir. Birçok tethering programı bunu destekler. Makine bir ürüne çok yakın, bir tavan kolunda ya da ulaşılması zor bir açıda duruyorsa, her ayar için makineye uzanmak yerine bilgisayardan değiştirmek hem hızlandırır hem de makinenin kıpırdamasını önler. Canlı görüntünün büyük ekranda gösterilmesi, odağı bir taşın tam kenarına yerleştirmeyi de kolaylaştırır.

Aktarım gecikmesi, bir karenin çekilmesi ile bilgisayar ekranında belirmesi arasında geçen süredir. Büyük ham dosyalar kabloyla bile bir iki saniyede aktarılır; kablosuz bağlantıda bu süre çoğu zaman daha uzundur. Bu yüzden tethering hızlı seri çekime uygun değildir: art arda çekilen kareler bir kuyruğa girer ve ekran gerçek anın gerisinde kalır. Ürün ve stüdyo portresi gibi sakin bir tempoda gecikme sorun olmaz; hızlı hareket eden bir konuda ise kablo bırakılır ve kareler sonradan incelenir.

Kablo da bir risktir. Makineden sarkan gergin bir kablo, bir ayağa takıldığında makineyi üçayaktan çekip düşürebilir ya da makinenin girişini zorlayabilir. Kablonun bir kelepçeyle ya da gevşek bir halkayla üçayağa sabitlenmesi, çekilmesi durumunda yükün makineye değil bağlantı noktasına binmesini sağlar.

Dosyalar ve müşteri nasıl yönetilir?

Çekim oturumu, bir tethering çekiminin karelerinin tek bir klasörde, ortak bir adlandırma düzeniyle ve birlikte uygulanan ayarlarla toplanmasıdır. Oturum başında müşterinin adı, tarih ve iş için bir klasör açılır; kareler buna göre adlandırılır. Katalogda yüzlerce ürün varsa her ürünün kodu dosya adına eklenebilir. Bu düzen, çekimden sonra hangi karenin hangi ürüne ait olduğunu aramak zorunda kalmamayı sağlar.

Yedekli kayıt, her karenin aynı anda hem makinenin kartına hem bilgisayarın diskine yazılmasıdır. Tethering sırasında bazı düzenlerde kareler yalnızca bilgisayara gider; bilgisayar kilitlenir ya da kablo çıkarsa son kareler kaybolabilir. Makinenin kareyi karta da yazacak biçimde ayarlanması, bir aksilikte işi kurtarır.

Müşteriyle aynı ekrana bakmak, seçimi çekimin sonundan çekimin içine taşır. Dükkân sahibi beğendiği kareyi orada işaretler, ışığın ya da yerleşimin nasıl değişmesini istediğini hemen söyler; fotoğrafçı da çekimi o yönde sürdürür. Bu hem zaman kazandırır hem de sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları azaltır. Ama müşterinin her kareyi görmesi, fotoğrafçının denemelerini de görmesi demektir; bazı fotoğrafçılar ekranı yalnızca belirli anlarda müşteriye döndürür.

Portrede ekran kime döner?

Bir portre çekiminde tethering, modelin ve çekimi yönetenlerin yüzü büyük ekranda gerçek boyutunda görmesi demektir. Bu, bir ifadeyi ya da bir ışık düzenini birlikte değerlendirmek için değerlidir, ama herkes kendi yüzünü büyük bir ekranda, her gözeneği ve her çizgisiyle görmeye hazır değildir. Ekranı modele döndürmeden önce sormak, yorumları yüz üzerine değil ışık ve ifade üzerine kurmak ve müşterinin modelin teni hakkındaki yorumlarını modelin önünde yapmasını önlemek, çekimin güvenli bir ortamda geçmesini sağlar.

Kalibre edilmemiş bir ekran farklı ten tonlarını farklı biçimde bozar. Mavi ağırlıklı bir ekranda koyu bir ten griye, çamurlu bir kahveye kayar; kırmızı ağırlıklı bir ekranda açık bir ten fazla pembe görünür. Fotoğrafçı ekrana güvenip bunu düzeltmeye çalışırsa gerçek dosyayı bozar. Kalibre bir ekran ve çekimin başında gri kartla alınmış bir referans kare, farklı tenleri aynı güvenilir ölçüye bağlar.

Görsel kanıt

Ertesi sabah makineyi üçayakta, bir yüzüğe çok yakın kuruyorsun. Kabloyu üçayağın ayağına gevşek bir halkayla sabitleyip dizüstü bilgisayara bağlıyorsun. Dükkân sahibinin adıyla bir çekim oturumu açıyor, makineyi kareleri karta da yazacak biçimde ayarlıyorsun. İlk kare, yüzüğün yanında bir gri kart; bilgisayarda karta tıklayınca gümüşün sarılığı kayboluyor ve bu ayar sonraki karelere de uygulanıyor.

Birkaç saniye sonra her kare büyük ekranda beliriyor. Gerçek boyutta büyütünce taşın ön kenarının yumuşak olduğunu görüyorsun; bilgisayardan odağı biraz ileri alıp yeniden çekiyorsun. Halkanın üstündeki küçük bir toz tanesini fırçayla alıyorsun. Dükkân sahibi ekranın başında beğendiği kareleri işaretliyor ve bir kolye için ışığın biraz daha yandan gelmesini istiyor.

Öğleden sonra dükkânın ustası, bir yüzüğü elinde tutarak poz veriyor. Ekranı ona döndürmeden önce soruyorsun; kabul ediyor. Kalibre ekranda koyu teninin sıcak kahverengisi doğru, parmaklarındaki çizgiler doğal. Yorumlar ışık ve yüzüğün açısı üzerine kalıyor.

Sık yapılan hata

Özet

Tethering, makineyi bilgisayara bağlayarak her kareyi çekildiği anda büyük ve kalibre bir ekranda netlik, pozlama ve renk açısından denetlemeyi, çekimi bilgisayardan yönetmeyi ve seçimi müşteriyle birlikte çekimin içinde yapmayı sağlar. Aktarım gecikmesi yüzünden sakin tempolu işlere uygundur; kareler bir çekim oturumunda düzenlenir, hem karta hem diske yedekli yazılır ve kablo güvenli biçimde sabitlenir. Portrede ekran modele sorularak döndürülür, yorumlar ışık ve ifade üzerine kurulur; kalibre bir ekran ve gri kartlı bir referans kare farklı ten tonlarının doğru görünmesini sağlar.

Mini ödev

Bu ödevde iki iş yapacaksın: bir tethering denemesi ve modülün projesi.

1. Makineni bir kabloyla bilgisayara bağla; bağlantın yoksa her kareyi çekimden hemen sonra bilgisayara aktararak aynı akışı taklit et. Küçük bir ürünü çek ve bir kareyi makinenin ekranında, bir kareyi büyük ekranda gerçek boyutunda incele; hangi kusurların yalnızca büyük ekranda göründüğünü not et.
2. Çekimin başında bir gri kartla referans kare al, beyaz dengesini ondan ayarla ve sonraki karelere uygula; bir çekim oturumu klasörü açıp kareleri tutarlı biçimde adlandır.
3. Modül projesi: Bu modülde gördüğün tekniklerden üçünü seç, uzun pozlama, ışıkla boyama, HDR, panorama, odak yığınlama, timelapse, yüksek hız, çoklu pozlama, bilinçli kamera hareketi, kızılötesi ya da tethering arasından; her biriyle en az bir güçlü kare üret.
4. Her kare için hangi tekniği neden seçtiğini, çekimde neyi planladığını ve neyin beklemediğin gibi çıktığını birkaç cümleyle yaz. Karelerden birinde insan varsa tenin nasıl göründüğünü ve bunu nasıl denetlediğini ekle.

Kendini değerlendir

• Makinenin küçük ekranının neden yanıltıcı olabildiğini ve büyük ekranda neyi denetlediğini açıklayabiliyor musun?
• Projendeki üç tekniğin her birini sahnenin ihtiyacına göre seçtiğini gerekçelendirebiliyor musun?
• İnsan çektiysen tenin doğru göründüğünü kalibre bir ekranda ya da bir referansla denetledin mi?

Sözlük

Mini test

1. Makinenin ekranında keskin görünen bir kare neden bilgisayarda yumuşak çıkabilir?

• A) Bilgisayar kareyi bulanıklaştırdığı için
• B) Küçük ekran, ham dosyadan üretilmiş küçük bir önizleme gösterdiği için
• C) Kablo görüntüyü bozduğu için
• D) Histogram yanlış olduğu için

2. Tethering hangi tür çekime en az uygundur?

• A) Ürün kataloğu
• B) Stüdyo portresi
• C) Yemek fotoğrafı
• D) Hızlı seri çekim gerektiren bir spor anı

3. Kalibre edilmemiş bir ekranda koyu bir ten griye kayıyor görünüyor. En doğru adım hangisidir?

• A) Dosyada teni daha sıcak yapmak
• B) Ekranın parlaklığını artırmak
• C) Ekranı kalibre edip gri kartlı referans kareye göre değerlendirmek
• D) Makineyi otomatik beyaz dengesine bırakmak

4. Tethering sırasında bilgisayar kilitlenirse son karelerin kaybolmaması için ne yapılır?

• A) Makine kareleri karta da yazacak biçimde ayarlanır
• B) Kablosuz bağlantıya geçilir
• C) Kareler küçük JPEG olarak çekilir
• D) Çekim oturumu kapatılır

Cevaplar

1. B — Makinenin ekranı küçük bir önizleme gösterir; yumuşak odak gerçek boyutta ortaya çıkar.
2. D — Aktarım gecikmesi yüzünden hızlı art arda çekilen kareler kuyruğa girer ve ekran anın gerisinde kalır.
3. C — Kalibre edilmemiş ekran rengi yanlış gösterir; ona güvenip düzeltmek gerçek dosyayı bozar.
4. A — Yedekli kayıt, bir aksilikte karelerin kartta da bulunmasını sağlar.

Özet kartı

• Kareyi büyük ve kalibre ekranda gerçek boyutunda denetle.
• Çekimin başında gri kartla referans kare al.
• Tethering sakin tempolu işler içindir; aktarım gecikmesini hesaba kat.
• Oturum aç, kareleri karta da yaz, kabloyu sabitle.
• Portrede ekranı sorarak döndür; yorumları ışık ve ifade üzerine kur.

Sonraki derse köprü

Katalog çekimi biterken arkadaşın dükkânın arka odasındaki atölyeye baktı. Usta bir gümüş çubuğu ateşte ısıtıyor, çekiçle dövüyor, bir halkaya çeviriyor, sonra küçük bir taşı yerine oturtuyordu. Katalogdaki tek bir yüzük karesi bitmiş ürünü gösteriyordu, ama ateşi, çekici, ustanın ellerini ve saatlerce süren emeği göstermiyordu. Arkadaşın, bütün bunları anlatmak için tek bir karenin yetip yetmeyeceğini düşündü. Tek bir fotoğraf ile bir seri arasındaki fark ne? Sonraki ders, bir dizi fotoğrafın zamanı ve bağlamı nasıl anlattığını ve tek karenin gösteremediğini nasıl gösterdiğini ele alıyor.