HSL

Öğrenme hedefi

Bir fotoğraftaki her rengi, ton eğrisinin yaptığı gibi parlaklığına göre değil, rengin kendisine göre ayırıp tek tek değiştirebileceksin. Rengi üç ayrı özelliğe, yani tona, doygunluğa ve parlaklığa bölen HSL modelini açıklayacak, tonu bir renk tekerleğindeki renk açısı olarak, doygunluğu griden uzaklık olarak, parlaklığı da açıklık olarak okuyacaksın. Renk karıştırıcının kanallarının keskin sınırlarla değil, birbirine karışan geniş bantlarla çalıştığını, bu yüzden bir kanalı değiştirmenin komşu renklere de taştığını gösterecek, mavi gökyüzünü koyulaştırırken bantlaşma ve kumlanma gibi izlerin nasıl ortaya çıktığını fark edeceksin. Bir rengin fotoğrafın her yerinde birden değiştiğini, yani renk taşmasını denetleyecek ve turuncu ve kırmızı kanallara dokunurken farklı tenlerde ne olduğunu kontrol edeceksin.

Merak sorusu

Davulcu, balkonundan çektiği bir manzarayı açıyor: masmavi bir gökyüzü, önde yemyeşil bir tepe, tepenin eteğinde turuncu kiremitli çatılar ve çatıların arasında, bir bahçede, mavi tişörtlü küçük kız kardeşi. Gökyüzünü biraz daha koyu ve derin istiyor. Ton eğrisinin mavi kanalıyla denediğinde gökyüzü koyulaşıyor ama kiremitler griye, tepe de bulanık bir zeytin rengine kayıyor. Eğri, rengi değil tonu tanıyordu.

Renk karıştırıcıda yalnızca mavi kanalın parlaklığını düşürüyorsun. Gökyüzü koyulaşıyor, bulutlar öne çıkıyor; kiremitler ve tepe hiç değişmiyor. Ama iki şey dikkatini çekiyor: kız kardeşinin mavi tişörtü de kararmış, ve gökyüzünün ufka yakın açık bölgesinde ince, basamak basamak halkalar belirmiş. Sadece mavi gökyüzü nasıl değişir? Ve neden «sadece mavi» bazen gökyüzünden fazlasını, bazen de gökyüzünün bir parçasını değiştirir?

Bağlam

Temel düzenleme modülünde renk karıştırıcıyı tanımış, renkleri kanallara ayırıp her birinin tonunu, doygunluğunu ve parlaklığını değiştirmiştin (Ders 17.5). Orada bu aracı sonuçlarıyla öğrendin; bu derste onun arkasındaki mantığı, yani rengi üç ayrı özellik olarak düşünen HSL modelini ve bu modelin sınırlarını ele alıyoruz.

Ton eğrisi fotoğrafı açıklığa göre dilimlere ayırıyordu; HSL ise renge göre ayırır. İkisi birbirinin yerini tutmaz, birbirini tamamlar. Bir fotoğrafın gökyüzünü, yapraklarını, tenini ya da bir giysisini tek tek ayarlamak istediğinde, önce hangi aracın o bölgeyi en temiz biçimde yakaladığını bilmen gerekir. Bu ders, HSL'nin neyi iyi yakaladığını, neyi yakalayamadığını ve ne zaman bir sonraki araca, maskelere geçmek gerektiğini anlatıyor.

Basit açıklama

Renk üç özelliğe nasıl ayrılır?

HSL modeli, bir rengi ton, doygunluk ve parlaklık olmak üzere birbirinden bağımsız üç özellikle tanımlayan renk modelidir. Adı bu üç özelliğin İngilizce baş harflerinden gelir. Ton, rengin kendisidir: kırmızı mı, sarı mı, mavi mi. Doygunluk, rengin ne kadar yoğun olduğudur; sıfır doygunluk griye, yüksek doygunluk canlı bir renge karşılık gelir. Parlaklık ise rengin ne kadar açık ya da koyu olduğudur.

Renk açısı, bir rengin tonunun bir renk tekerleği üzerindeki yeridir. Renkler bir çemberin çevresine sıralanmış gibi düşünülür: kırmızıdan başlayıp turuncuya, sarıya, yeşile, camgöbeğine, maviye, mora ve eflatuna, oradan yeniden kırmızıya dönülür. Ton kaydırması, bir rengi bu çember üzerinde komşusuna doğru döndürmektir. Doygunluk, rengin çemberin merkezindeki griden ne kadar uzakta olduğu gibi düşünülebilir. Bu resim, bir rengi değiştirirken hangi yöne gittiğini anlamayı kolaylaştırır: sarıya çalan bir yeşili yeşile çekmek, çember üzerinde küçük bir dönüştür; soluk bir maviyi derinleştirmek, merkezden dışarı doğru bir adımdır.

HSL'nin gücü, bu üç özelliği ayrı ayrı değiştirebilmesindedir. Gökyüzünü koyulaştırmak için mavinin parlaklığını düşürürsün; rengi değişmez, yoğunluğu değişmez, yalnızca koyulaşır. Bu, doygunluğu artırarak aynı işi yapmaya çalışmaktan çok daha doğal bir sonuç verir. Bir rengin parlaklığını değiştirmek, fotoğrafı siyah beyaza çevirirken hangi rengin hangi griye dönüşeceğini belirlemenin de temelidir; bu kullanım modülün ilerleyen derslerinde yeniden karşına çıkacak.

Kanallar nerede başlar, nerede biter?

Kanal sınırı, bir renk kanalının etkisinin komşu kanala geçtiği yumuşak geçiş bölgesidir. Renk karıştırıcıdaki kanallar keskin sınırlarla ayrılmaz; her kanal, renk çemberinde geniş bir bandı etkiler ve bu bant komşu kanallarla örtüşür. Mavi kanalı değiştirdiğinde, saf maviler en çok etkilenir; camgöbeğine ya da mora çalan maviler daha az ama yine de etkilenir. Bu yumuşak geçiş, renklerin arasında kırılmalar oluşmasını önler.

Bunun etkisi en çok gökyüzünde görülür, çünkü gökyüzü tek bir renk değildir: tepede derin bir mavi, ufka doğru camgöbeğine çalan açık bir mavidir. Yalnızca mavi kanalı değiştirdiğinde tepedeki gök güçlü, ufka yakın gök daha zayıf değişir; bu, gökyüzünde istenmeyen bir geçiş yaratabilir. Camgöbeği kanalına da küçük bir ayar yapmak bu farkı kapatır. Aynı biçimde, sarıya ve yeşile çalan yapraklar iki kanala birden bölünür; yaprakların hepsini aynı biçimde değiştirmek için iki kanala birlikte dokunmak gerekir.

Bantlaşma, yumuşak bir renk ya da ton geçişinin sürekli bir akış yerine basamak basamak halkalara bölünerek görünmesidir. Gökyüzü gibi geniş ve düzgün bir geçişi HSL ile sert biçimde itmek, özellikle sıkıştırılmış ve az ton bilgisi taşıyan bir dosyada, ton basamaklarını görünür kılar. Aynı zorlama, gökyüzünde kumlanmayı da belirginleştirir; koyu bir gökyüzünde kumlanma daha kolay göze çarpar. RAW dosyayla çalışmak, ayarları küçük adımlarla yapmak ve geniş geçişlerde uçlara gitmemek bantlaşmayı ve kumlanmayı önler.

HSL neyi yakalayamaz?

Renk taşması, bir renk kanalına yapılan değişikliğin, o rengin fotoğrafın her yerinde birden değişmesidir. HSL bir rengi konumuna göre değil, rengine göre seçer; gökyüzünün mavisiyle bir tişörtün, bir denizin ya da bir gözün mavisini ayırt etmez. Davulcunun kız kardeşinin tişörtünün kararması bundan kaynaklanıyordu. Bu sınır, HSL'nin en önemli özelliğidir: bir renk yalnızca bir yerde bulunuyorsa HSL mükemmel bir araçtır; aynı renk birkaç yerde bulunuyorsa, yalnızca birini değiştirmek için bir sonraki derste göreceğin maskelere geçmek gerekir.

Renkler arasındaki ilişkiyi de HSL ile yönetebilirsin. Mavi gökyüzünü koyulaştırmak, turuncu kiremitleri daha parlak ve öne çıkmış gösterir, çünkü bu iki renk birbirini en çok öne çıkaran tamamlayıcı renklerdir. Yaprakların sarısını biraz yeşile çekmek bir yaz havası, yeşilini biraz sarıya çekmek bir sonbahar havası verir. Bu kararlar estetik tercihlerdir; doğru ya da yanlış olarak ölçülemez, ama her birinin fotoğrafın geri kalanındaki renkleri de etkilediği unutulmamalıdır.

Tenlerin büyük kısmı turuncu ve kırmızı kanallarda durduğu için, manzarada kiremitleri ya da sonbahar yapraklarını değiştirmek için turuncuya dokunmak, karedeki bütün yüzleri de değiştirir. Koyu bir tende turuncu kanalın parlaklığını düşürmek teni küllü ve cansız bir kahveye çekebilir; doygunluğunu azaltmak sıcaklığını söndürür. Açık bir tende kırmızı kanalın doygunluğunu artırmak yanakları ve burnu kızartır, turuncunun tonunu sarıya kaydırmak teni sarartır. Bir manzarada küçük bir figür bile olsa, turuncu ve kırmızı kanalda yapılan her değişiklikten sonra yüzü büyütüp teni kişinin gerçek rengine yakın tutmak gerekir; ayrılamıyorsa değişikliği bir maskeyle yalnızca kiremitlere ya da yapraklara uygulamak daha doğrudur.

Görsel kanıt

Davulcunun manzarasında mavi kanalın parlaklığını orta bir adımla düşürüyorsun. Tepedeki gök derin bir maviye iniyor, bulutlar beyaz ve dolgun duruyor; ama ufka yakın, camgöbeğine çalan açık bölge neredeyse değişmemiş, arada tuhaf bir geçiş oluşmuş. Camgöbeği kanalının parlaklığını da biraz düşürdüğünde geçiş kayboluyor. Ufka yakın bölgede beliren basamaklı halkalar ise ancak mavi ayarını biraz geri çekip RAW dosyadan yeniden başladığında siliniyor.

Kiremitler, mavi gökyüzünün önünde artık daha sıcak ve öne çıkmış görünüyor. Tepenin sarıya çalan yeşilini sarı kanalda biraz yeşile doğru döndürüyorsun; tepe bütünleşiyor. Bahçedeki küçük kız kardeşin mavi tişörtü ise gökyüzüyle birlikte kararmış; koyu teni turuncu kanalda hiç değişmemiş, ama tişörtü için HSL yetmiyor. Tişörtü gökyüzünden ayırmak için bir maskeye ihtiyacın olduğunu not ediyorsun.

Sık yapılan hata

Özet

HSL modeli bir rengi ton, doygunluk ve parlaklık olarak birbirinden bağımsız üç özelliğe ayırır; ton renk tekerleğindeki renk açısıdır, doygunluk griden uzaklıktır, parlaklık açıklıktır ve her biri ayrı değiştirilebilir. Renk karıştırıcının kanalları keskin sınırlarla değil, örtüşen geniş bantlarla çalışır; gökyüzü gibi birkaç kanala bölünen renkler birlikte ayarlanır, geniş geçişleri sert biçimde itmek bantlaşma ve kumlanma bırakır. HSL rengi konumuna göre değil rengine göre seçtiği için renk taşması olur; aynı renk birkaç yerde varsa maskeye geçilir, turuncu ve kırmızı kanallara dokunulduğunda koyu ve açık tenlerin kendi rengini koruduğu yüz büyütülerek denetlenir.

Mini ödev

Bu ödevde bir manzarayı ve içinde küçük bir insan figürü olan bir kareyi yalnızca HSL ile düzenleyeceksin.

1. Mavi gökyüzü olan bir fotoğrafta önce doygunluğu artırarak, sonra mavinin parlaklığını düşürerek gökyüzünü koyulaştır ve iki sonucu karşılaştır.
2. Yalnızca mavi kanalla ve mavi ile camgöbeğini birlikte ayarlayarak iki kare hazırla; ufka yakın gökteki geçişe bak.
3. Mavi parlaklığını uca götürüp gökyüzünü büyüt ve bantlaşma ya da kumlanma olup olmadığını gör; sonra adımı küçült.
4. İçinde bir insan olan bir manzarada turuncu kanalı değiştirip yüzün nasıl etkilendiğini büyüterek kontrol et; fotoğrafta aynı rengin başka hangi yerlerde bulunduğunu listele.

Kendini değerlendir

• Bir rengi değiştirirken tonu mu, doygunluğu mu, parlaklığı mı değiştirmen gerektiğine karar verebiliyor musun?
• Gökyüzünün hangi kanallara bölündüğünü ve komşu kanalların nasıl birlikte ayarlanacağını açıklayabiliyor musun?
• Turuncu ve kırmızı kanallara dokunduğunda karedeki yüzlerin teninin değişip değişmediğini kontrol ettin mi?

Sözlük

Mini test

1. HSL modelinde parlaklığı düşürmek bir rengi nasıl değiştirir?

• A) Rengini komşu bir renge kaydırır
• B) Rengi griye yaklaştırır
• C) Rengi ve yoğunluğunu koruyarak koyulaştırır
• D) Rengi daha canlı yapar

2. Yalnızca mavi kanalın parlaklığını düşürdüğünde gökyüzünün ufka yakın bölgesinin neredeyse değişmemesinin nedeni nedir?

• A) Ufka yakın gök camgöbeğine çaldığı için kısmen başka bir kanala düşer
• B) Ufka yakın gök daha doygundur
• C) Mavi kanal yalnızca bulutları etkiler
• D) Ufka yakın gökte ışık yoktur

3. Davulcunun kız kardeşinin mavi tişörtünün gökyüzüyle birlikte kararmasının nedeni nedir?

• A) Tişörtün kumlanması
• B) Bantlaşma
• C) Kanal sınırının keskin olması
• D) HSL'nin rengi konumuna göre değil rengine göre seçmesi

4. Bir manzarada kiremitleri güçlendirmek için turuncu kanalın parlaklığını düşürdüğünde karedeki koyu tenli bir kişinin yüzü küllü bir kahveye kayıyor. En yerinde çözüm hangisidir?

• A) Turuncu doygunluğunu da düşürmek
• B) Değişikliği bir maskeyle yalnızca kiremitlere uygulamak ya da turuncu ayarını geri almak
• C) Kırmızı kanalın parlaklığını artırmak
• D) Fotoğrafın yüzün bulunduğu kısmını kırpmak

Cevaplar

1. C — Parlaklık yalnızca açıklığı değiştirir; ton ve doygunluk yerinde kalır.
2. A — Kanallar örtüşen bantlarla çalışır; camgöbeğine çalan mavi büyük ölçüde başka bir kanalda durur.
3. D — HSL aynı rengi fotoğrafın her yerinde birlikte değiştirir; tişörtün mavisini gökyüzünden ayırmaz.
4. B — Ten ile kiremit aynı kanalda durduğu için onları ayırmanın yolu konuma göre seçmektir.

Özet kartı

• HSL: ton renk açısı, doygunluk griden uzaklık, parlaklık açıklık.
• Gökyüzünü koyulaştırmak için parlaklığı düşür, doygunluğu değil.
• Kanallar örtüşür; gökyüzü ve yapraklar iki kanala bölünür, birlikte ayarla.
• Geniş geçişleri sert itme; bantlaşma ve kumlanma belirir.
• HSL rengi her yerde değiştirir; ten turuncu ve kırmızıdadır, yüzü büyüterek kontrol et.

Sonraki derse köprü

Davulcunun manzarasında gökyüzü artık istediği gibi derindi, ama kız kardeşinin mavi tişörtü de onunla birlikte kararmıştı. Aynı akşam ona ailesinin bir portresini de gösterdi: annesinin yüzü pencerenin ışığında aydınlık, babasının yüzü ise onun gölgesinde, biraz karanlıkta kalmıştı. İkisini de bir kaydırıcıyla değiştirmek, ikisini birden değiştiriyordu. Sadece bir yüzü nasıl aydınlatırım? Sonraki ders, fırça, degrade, gökyüzü ve konu maskeleriyle bir düzenlemeyi fotoğrafın yalnızca bir bölgesine uygulamayı anlatıyor.