Ev stüdyosu

Öğrenme hedefi

Küçük bir odada, sınırlı bir bütçeyle, bu modülde öğrendiğin klasik ışık düzenlerini kurmaya yetecek bir ev stüdyosu tasarlayabileceksin. Odanın uzunluğunu kamera, konu ve fon arasında paylaştırarak oda derinliğinin hangi portreleri mümkün kıldığını hesaplayacak, pencereyi ana ışık olarak ve bir ya da iki ucuz yapay kaynağı akşam ışığı olarak kullanacaksın. Beyaz duvarlardan gelen duvar sıçramasının kontrastı nasıl düşürdüğünü görüp onu siyah bir yüzeyle kesecek, köpük levhalardan reflektör ve bayrak yapacak ve bütün düzeni bir kutuya sığan toplanır bir düzen olarak kuracaksın. Küçük bir odada duvarların koyu ve açık bir yüzün karanlık yarısına ne yaptığını denetleyecek ve modülün projesini kendi ev stüdyonda tamamlayacaksın.

Merak sorusu

Davulcu, grubun kapağını çektiğin büyük stüdyodan çıkarken sana kendi evini gösteriyor: tavanı alçak, üç adım genişliğinde, beş adım uzunluğunda bir oda. Bir pencere, beyaz duvarlar, tavanda bir avize, köşede bir masa lambası. Kardeşleri için doğum günü portreleri, küçük işi için ürün fotoğrafları, belki de kendi albüm kapağının bir denemesini burada çekmek istiyor. Ama odada ne ışık ayağı var, ne fon, ne de büyük bir softbox.

İlk denemede kardeşini beyaz duvarın önüne oturtup pencereden gelen ışıkla çekiyorsunuz. Işık yumuşak ve hoş, ama karede kontrast yok: gölge tarafı neredeyse aydınlık tarafla aynı parlaklıkta, arkadaki beyaz duvar da yüzle yarışıyor. Evde stüdyo kurulabilir mi? Beş adımlık bir oda, büyük bir stüdyonun yaptığı işin ne kadarını yapabilir?

Bağlam

Bu modül boyunca ışığın açısına, boyuna ve gücüne ayrı ayrı hükmettiğin bir stüdyoda çalıştın: tek ışık, adlandırılmış düzenler, çok ışıklı kurulum, fon, oran, iki uç atmosfer. Bu araçların büyük kısmı pahalı ya da büyük değildir; asıl ihtiyaç duyulan şey, ışığın ne yaptığını bilmektir. Küçük bir oda, bu bilgiyle birlikte kullanıldığında şaşırtıcı ölçüde esnek bir stüdyoya dönüşebilir.

Ev stüdyosunun sınırları ise gerçektir: dar bir oda fonu konudan uzaklaştırmayı, beyaz duvarlar ışığı kontrol etmeyi zorlaştırır. Bu ders, bu sınırların her birini tanımayı ve ucuz, küçük, toplanır bir düzenle aşmayı anlatıyor; modülün projesiyle de stüdyo aydınlatmasını kapatıyor.

Basit açıklama

Oda ne kadar derin olmalı?

Ev stüdyosu, bir evin odasında, kalıcı ya da toplanıp kurulabilen, kontrollü ışıkla fotoğraf çekmeye yetecek düzendir. Onu sınırlayan ilk şey oda derinliğidir: odanın, kamerayı, konuyu ve fonu bir hat üzerine dizmeye yetecek uzunluğu. Bu uzunluk üç parçaya bölünür: fon ile konu arasındaki mesafe, konu ile kamera arasındaki mesafe ve kameranın arkasında fotoğrafçının durduğu yer.

Fon ile konu arasındaki mesafe, fonun tonunu kontrol etmek için gereklidir. Konu fona yapışıksa ana ışık fonu da aydınlatır ve gölgesi fona düşer; birkaç adım uzaklık, fonu karartmayı ve gölgeyi kadrajdan çıkarmayı sağlar. Konu ile kamera arasındaki mesafe ise yüzün biçimini belirler. Bir yüze çok yakından çekildiğinde kameraya en yakın bölge, burun, orantısız biçimde büyük görünür; biraz uzaklaşıp daha uzun bir odak uzaklığıyla çekmek yüzün oranlarını daha doğal tutar. Dar bir odada bu iki mesafe birbiriyle yarışır; baş-omuz portreleri için odanın en uzun köşegenini kullanmak çoğu zaman en iyi çözümdür.

Işık nereden gelir?

Pencere, ev stüdyosunun en güçlü ve en ucuz ana ışığıdır (Ders 5.6). Kuzeye bakan ya da doğrudan güneş almayan bir pencere, gün boyunca yumuşak ve tutarlı bir ışık verir. Güneş vuran bir pencerenin önüne gerilen ince bir tül, onu büyük bir softboxa çevirir. Konuyu pencereye göre döndürerek önceki derslerdeki düzenlerin çoğu kurulabilir: pencereye yarı dönük bir yüz Rembrandt ya da loop, pencereye tam yan dönük bir yüz split ışığı verir.

Akşam ve kışın ise yapay bir kaynak gerekir. Bir flaş ve bir şemsiye, ya da iyi renk geriverimli bir LED panel, çoğu kurulumu taşımaya yeter. Alçak ve beyaz bir tavan, sektirme için hazır bir yüzeydir. Evdeki avize ve masa lambaları ise çoğu zaman sorundur: farklı renkte bir ışıkla karışıp yüzü iki renge bölerler. Çekime başlamadan önce odadaki diğer lambaları kapatmak, karışık ışığın en kolay çözümüdür.

Beyaz duvarlar nasıl kontrol edilir?

Duvar sıçraması, küçük bir odada ışığın beyaz duvarlara, tavana ve zemine çarpıp her yönden konuya geri dönmesidir. Büyük bir stüdyoda duvarlar uzakta ve çoğu zaman koyudur; küçük bir odada ise yakındır ve beyazdır. Bu yüzden ev stüdyosunda ışık, istemesen de her yönden dolar: gölge tarafı açılır, oran düşer ve karanlık bir düzen kurmak zorlaşır. Davulcunun kardeşinin portresinde kontrastın kaybolmasının nedeni buydu.

Bu sıçramayı kesmenin yolu, konunun gölge tarafına siyah bir yüzey koymaktır; önceki modülde tanıdığın negatif dolgu burada ev stüdyosunun temel aracına dönüşür. Siyah bir kumaş, siyah bir karton ya da bir köpük levhanın siyah yüzü, gölge tarafına gelen yansımayı yutar ve oranı geri getirir. Köpük levha, bir yüzü beyaz, bir yüzü siyah olabilen hafif ve ucuz bir levhadır; beyaz yüzü reflektör, siyah yüzü bayrak ya da negatif dolgu olarak kullanılır. İki levhayı bir kitap gibi birbirine bantlamak, kendi kendine ayakta duran bir panel yapar.

Fon için odanın bir duvarı, iki sandalyeye gerilmiş bir kumaş, bir rulo kâğıt ya da boyanmış büyük bir levha yeterlidir. Dar odada fonu karartmak zor olduğu için koyu bir kumaş, açık bir duvardan daha esnektir; açık bir fon istendiğinde duvarın kendisi çoğu zaman yeter.

Toplanır düzen, bütün parçaların, ışığın, şekillendiricinin, levhaların, kıskaçların ve fonun, çekimden sonra toplanıp bir kutuya ya da bir dolaba sığabildiği ve dakikalar içinde yeniden kurulabildiği düzendir. Önceki dersteki ışık reçetesiyle birlikte kullanıldığında, aynı düzen haftalar sonra aynı sonuçla yeniden kurulabilir. Kablolar ve ayaklar yürüme yollarından uzak tutulmalı, ışıklar sabitlenmelidir; küçük bir odada devrilen bir ışık hem ekipmana hem insanlara zarar verebilir.

Küçük bir odada duvarlar tende de iz bırakır. Beyaz duvarlardan gelen sıçrama, koyu bir tende gölge tarafını ve göz çukurlarını kendiliğinden açar; bu çoğu zaman bir kazançtır, ama karanlık bir düzen isteniyorsa siyah yüzeyle kesilmesi gerekir. Açık bir tende aynı sıçrama yüzü düzleştirebilir; negatif dolgu burada biçimi geri getirir. Duvar renkliyse ışığa rengini katar: sarı bir duvar teni sarartır, yeşil bir duvar grileştirir. Renkli duvarların önüne beyaz ya da siyah bir levha koymak bu kaymayı önler. Son sözü, ekranda büyütülmüş yüz söyler.

Görsel kanıt

Davulcunun odasında kardeşini pencereye yarı dönük oturtuyorsun; pencerenin önüne ince bir tül gerili. Kamerayı odanın karşı köşesine alıp odanın köşegenini kullanıyorsun; böylece kardeşi fondan iki adım, kameradan üç adım uzakta. Arkasına iki sandalyeye gerilmiş koyu gri bir battaniye asıyorsun. İlk karede kontrast hâlâ düşük: beyaz duvarlar gölge tarafını dolduruyor. Kardeşinin gölge tarafına, yüzüne bir metre uzağa, bir köpük levhanın siyah yüzünü dayıyorsun. Gölge tarafı derinleşiyor, yanağının biçimi beliriyor; koyu teninde gözlerinin altı ise duvarlardan gelen ışıkla hâlâ açık.

Akşam olunca aynı düzeni bir flaş ve bir şemsiyeyle yeniden kuruyorsun. Avizeyi ve masa lambasını kapatıyor, şemsiyeyi pencerenin yerine koyuyorsun. Köpük levhanın beyaz yüzünü çevirip reflektör, siyah yüzünü çevirip bayrak olarak kullanıyorsun. Bir saat içinde aynı odada tek ışıklı bir portre, bir Rembrandt, bir loop, bir split ve bir clamshell çekiyorsunuz; her birinin şemasını ve reçetesini bir deftere yazıyorsun. Çekim bitince bütün düzen bir çanta ve bir rulo kumaşa sığıyor.

Sık yapılan hata

Özet

Ev stüdyosu, küçük bir odada ve düşük bütçeyle kurulabilir; oda derinliği fon ile konu, konu ile kamera arasında paylaştırılır ve dar odada köşegen en uzun hattı verir. Pencere en güçlü ve en ucuz ana ışıktır, akşam için bir flaş ya da iyi renk geriverimli bir LED yeter; evdeki diğer lambalar karışık ışık yaratmasın diye kapatılır. Beyaz duvarlardan gelen duvar sıçraması kontrastı düşürür ve siyah bir yüzeyle kesilir, köpük levhalar reflektör, bayrak ve negatif dolgu olarak iş görür; bütün düzen toplanır biçimde kurulur ve duvarların tende bıraktığı etki yüz büyütülerek denetlenir.

Mini ödev

Bu ödevde kendi odanda bir ev stüdyosu kuracak ve modülün projesini tamamlayacaksın.

1. Odanın uzunluğunu ve köşegenini ölç; fon, konu ve kamera için mesafeleri bir kâğıda çiz.
2. Pencere ışığıyla bir portre çek; sonra gölge tarafına siyah bir yüzey koyup aynı kareyi yinele ve kontrastın nasıl değiştiğini karşılaştır.
3. Köpük levha, karton ya da çarşaftan bir reflektör, bir bayrak ve bir fon hazırla; çekimden sonra hepsini bir kutuya ya da çantaya topla.
4. Modül projesi: ev stüdyonda ya da erişebildiğin bir stüdyoda beş klasik ışık şemasını, örneğin tek ışık, Rembrandt, butterfly, loop ya da split ve clamshell ya da üç nokta düzenini kur; her birini üstten görünüşlü bir ışık şeması çizimiyle ve ışık reçetesiyle birlikte paylaş.

Kendini değerlendir

• Odanın ölçüsüne bakıp hangi portreleri, hangi mesafelerle çekebileceğini söyleyebiliyor musun?
• Beyaz duvarların sıçramasını fark edip siyah bir yüzeyle kesebildin mi?
• Proje karelerinde, her düzende yüzün gölge tarafını ve teni büyüterek kontrol ettin mi?

Sözlük

Mini test

1. Dar bir odada fon ile konu ve konu ile kamera arasındaki mesafeleri en iyi hangi yol karşılar?

• A) Konuyu fona yapıştırmak
• B) En geniş açılı objektifle çok yakından çekmek
• C) Kamerayı odanın ortasına koymak
• D) Odanın en uzun köşegenini kullanmak

2. Küçük bir odada pencere ışığıyla çekilen bir portrede kontrastın düşük çıkmasının en olası nedeni nedir?

• A) Pencerenin küçük olması
• B) Beyaz duvarlardan gelen ışığın gölge tarafını doldurması
• C) Diyaframın açık olması
• D) Konunun pencereye uzak olması

3. Köpük levhanın siyah yüzü ev stüdyosunda ne işe yarar?

• A) Işığın rengini değiştirir
• B) Fonun rengini açar
• C) Gölge tarafına gelen yansımayı yutarak negatif dolgu ya da bayrak olur
• D) Pencere ışığını sertleştirir

4. Sarı boyalı bir duvarın önünde çekilen bir portrede açık tenli bir kişinin yüzü sararmış görünüyor. En yerinde çözüm hangisidir?

• A) Duvarın önüne beyaz ya da siyah bir levha koyarak yansımayı kesmek
• B) Doygunluğu artırmak
• C) Avizeyi açmak
• D) Konuyu duvara yaklaştırmak

Cevaplar

1. D — Köşegen, odanın en uzun hattıdır; fon ve kamera mesafelerine en çok yeri o bırakır.
2. B — Küçük odada beyaz duvarlar ışığı her yönden geri gönderir ve oranı düşürür.
3. C — Siyah yüzey ışığı yansıtmaz; gölge tarafına gelen yansımayı keserek kontrastı geri getirir.
4. A — Renkli duvar ışığa rengini katar; önüne konan levha bu yansımayı keser.

Özet kartı

• Oda derinliğini fon, konu ve kamera arasında paylaştır; köşegeni kullan.
• Pencere en güçlü ve en ucuz ana ışık; akşam için bir flaş ya da iyi bir LED.
• Diğer lambaları kapat; karışık ışık yaratmasınlar.
• Beyaz duvar sıçramasını siyah bir yüzeyle kes; köpük levha her işe yarar.
• Düzeni toplanır kur; duvarların tende bıraktığı etkiyi yüzü büyüterek denetle.

Sonraki derse köprü

Davulcunun odasında çektiğin portreler ekranda yumuşaktı ama biraz sönük göründü: beyaz duvarların sıçraması gölgeleri tam kesilmemiş, siyahlar hafif grileşmiş, parlak alanlar da tam parlamıyordu. Düzenleme programında tek bir çizgiyi bir S harfine büktüğünde, fotoğraf birden canlandı: siyahlar derinleşti, ışıklar parladı, yüz öne çıktı. Aynı çizginin ucunu kaldırdığında ise siyahlar bilerek soluk, puslu bir havaya büründü. Tek bir eğri nasıl kontrast yaratır? Sonraki ders ileri düzenleme modülünü, ton eğrisiyle, S eğrisiyle, soluk siyahlarla ve renk kanallarıyla açıyor.