Low key ve high key

Öğrenme hedefi

Fonun tonunu ve ışık oranını birlikte kullanarak bir stüdyo portresini tonların büyük kısmı koyu olan bir low key kurulumuna ya da tonların büyük kısmı açık olan bir high key kurulumuna dönüştürebileceksin. Çekime başlamadan önce fotoğrafın tonlarının histogramda nerede toplanacağını bir ton planıyla kararlaştıracak, low key için fonu karartıp ışığı daraltacak ve oranı yükseltecek, high key için fonu konudan birkaç stop aydınlık tutacak ve oranı düşüreceksin. Beyaz fondan konuya geri dönen fon sıçramasının kenarları nasıl yediğini ve kontrastı nasıl düşürdüğünü görecek, iki kurulumda da pozlamayı makinenin ortalamasına bırakmak yerine gelen ışık ölçümüyle kuracaksın. Koyu ve açık tenlerin bu iki uçta nasıl kenar yutulmasına uğrayabileceğini fark edip ayrımı koruyacaksın.

Merak sorusu

Grubun kapağı için iki fikir masada: biri, dört üyenin simsiyah bir boşlukta, yüzlerinin yarısı gölgede, yalnızca ince ışık çizgileriyle ayrıldığı karanlık bir kare. Öteki, aynı dört kişinin bembeyaz bir aydınlığın içinde, neredeyse gölgesiz, ferah ve temiz göründüğü bir kare. Grup ikisini de görmeden karar veremiyor. Aynı öğleden sonra, aynı stüdyoda, iki kareyi de çekmeye karar veriyorsun.

İlk denemede siyah fonun önüne dizilmiş dört kişiyi makinenin otomatik pozlamasıyla çekiyorsun: fon siyah değil koyu gri, yüzler soluk ve patlamaya yakın. Beyaz fonla denediğinde ise tam tersi oluyor: fon kirli bir gri, yüzler karanlık. Makine her iki kareyi de orta griye çekmeye çalışmış. Karanlık ve dramatik mi, aydınlık ve temiz mi? İki uçtaki bu atmosferi kuran ne, ve makineye neden güvenemiyorsun?

Bağlam

Histogram dersinde tonları çoğunlukla koyu ya da çoğunlukla açık olan fotoğrafların bilinçli türler olduğunu, düşük ve yüksek anahtar adlarıyla anıldıklarını görmüştün (Ders 9.4). Bu türleri okumak bir şeydir; stüdyoda kurmak başka bir şey. Stüdyoda bu iki uç, önceki derslerde tek tek tanıdığın iki aracın birlikte kullanılmasıyla kurulur: fonun tonu ve ışık oranı.

İki uç da birer anlatım tercihidir. Low key sıklıkla gizem, ağırlık, yakınlık ya da dramla; high key ise açıklık, hafiflik, temizlik ya da neşeyle ilişkilendirilir. Bu çağrışımlar kural değildir; bir low key portre sıcak ve sakin, bir high key portre soğuk ve yalnız da olabilir. Bu ders iki kurulumun tekniğini ve her birinin tuzaklarını anlatıyor.

Basit açıklama

Ton planı nedir ve pozlama neden elle kurulur?

Ton planı, çekime başlamadan önce fotoğrafın tonlarının büyük kısmının nerede, koyu uçta mı, açık uçta mı, ortada mı toplanacağına karar vermektir. Low key bir fotoğrafta histogram büyük ölçüde sola, high key bir fotoğrafta büyük ölçüde sağa yaslanır. Bu yaslanma bir hata değil, planın kendisidir.

Makinenin pozometresi ise her sahneyi orta griye çekmeye çalışır. Kareyi siyah bir fon dolduruyorsa makine sahneyi aydınlatmaya, beyaz bir fon dolduruyorsa karartmaya eğilimlidir; iki uç da ortaya doğru kayar. Bu yüzden her iki kurulumda da pozlama makineye bırakılmaz. En güvenilir yol, önceki dersteki gibi gelen ışığı ölçmek ve pozlamayı yüzün kendisine göre kurmaktır; fon karanlık da olsa aydınlık da olsa, yüz doğru tonda kalır. Işık ölçer yoksa manuel pozlamayla deneme karesi çekip histograma ve yüzün kendisine bakmak gerekir.

Low key nasıl kurulur?

Low key kurulumu, fonun ve karenin büyük kısmının karanlıkta kaldığı, ışığın yalnızca konunun seçilmiş bölgelerine düştüğü stüdyo düzenidir. Kurmanın yolu, ışığı yaymak değil, onu kısıtlamaktır. Siyah ya da koyu bir fon seçilir ve konu ondan olabildiğince uzaklaştırılır; ana ışığın fona sızması bayraklarla kesilir. Ana ışık dar tutulur: ızgaralı bir kutu ya da küçük bir kaynak, ışığı yalnızca yüze ve omuza düşürür.

Işık oranı low key için yüksek tutulur. Dolgu ya hiç kullanılmaz ya da çok zayıf tutulur; gölge tarafı karanlığa iner. Konuyu karanlık fondan ayırmak için ince bir kenar ışığı ya da saç ışığı eklenir; bu çizgiler, karanlığın içinde başın ve omzun biçimini çizer. Low key bir fotoğrafın gücü, neyin gösterildiği kadar neyin gösterilmediğinden de gelir.

High key nasıl kurulur?

High key kurulumu, fonun ve karenin büyük kısmının aydınlık tonlarda olduğu, gölgelerin büyük ölçüde açıldığı stüdyo düzenidir. Beyaz ya da açık bir fon seçilir ve fon, fon ışıklarıyla konudan birkaç stop daha aydınlık tutulur; fonun fotoğrafta tamamen beyaz görünmesi için bu fark gerekir. Ana ışık büyük ve önden ya da hafif yandan gelir; ışık oranı düşük tutulur, dolgu güçlüdür. Clamshell düzeni ya da konunun iki yanına konmuş beyaz reflektörler gölgeleri iyice açar.

Fon sıçraması, aşırı aydınlatılmış beyaz bir fondan konuya geri dönen ışıktır. Fonu gereğinden fazla aydınlattığında bu ışık konunun kenarlarına sarılır, saçın ve omzun kenarını parlatır ve beyaz bir sise dönüştürür; objektife de girerek karenin tamamında kontrastı düşürebilir. Fonu yalnızca beyaz görünecek kadar aydınlatmak, konuyu fondan birkaç adım uzaklaştırmak ve objektifin önüne bir güneşlik takmak bu etkiyi azaltır. Bazı fotoğrafçılar bu hafif sisi bilerek, rüya gibi bir hava için kullanır; önemli olan, onun kontrol dışında ortaya çıkmamasıdır.

İki uçta tenler nasıl korunur?

Kenar yutulması, konunun kenarının fonla aynı tona yaklaşarak onun içinde kaybolmasıdır. İki uçta da bu risk vardır ve tenle ilişkisi terstir. Low key bir kurulumda koyu tenli ve koyu saçlı bir kişinin yüzünün gölge tarafı ve saçı siyah fonla birleşebilir; geriye havada duran bir yüz maskesi kalır. İnce bir kenar ışığı, saç ışığı ya da gölge tarafına çok hafif bir dolgu, kenarı ve biçimi geri getirir. Yüzün aydınlık tarafındaki ayrıntının da ton planında sol duvara çökmemesine dikkat edilir.

High key bir kurulumda ise açık tenli ve açık saçlı bir kişinin kenarları beyaz fonla birleşebilir; fon sıçraması da buna eklenince yüzün çizgisi kaybolur. Fonu bir miktar kısmak, kişiyi fondan uzaklaştırmak ya da yüzün iki yanına ince siyah bayraklar koyarak kenara hafif bir koyuluk vermek ayrımı korur. Açık tende aydınlık taraf da kolayca patlayabileceği için aşırı pozlama uyarısına bakmak gerekir. Farklı tenlerden kişilerin yan yana durduğu bir karede iki risk aynı anda yaşanabilir; her yüzü ve her kenarı tek tek büyütüp denetlemek gerekir.

Görsel kanıt

Karanlık kare için grubu siyah kadifenin üç adım önüne diziyorsun. Ana ışık, ızgarası takılı dar bir kutu, soldan ve yukarıdan geliyor; dolgu yok. Arkada, sağda ve solda iki ızgaralı kenar ışığı. Işık ölçerle yüzleri ölçüp pozlamayı ona göre kuruyorsun. Kare ekranda beliriyor: fon kapkara, dört yüzün sol yarısı aydınlık, sağ yarısı karanlığa iniyor. Basçının koyu teninde yüzünün gölge tarafı ve saçı fonla birleşmiş; sağdaki kenar ışığını biraz açtığında saçının kıvrımları ve kulağının çizgisi ince bir ışıkla beliriyor.

Aydınlık kare için beyaz kâğıdı indiriyor, fonun iki yanına iki flaş koyup yüzlerden birkaç stop fazla aydınlatıyorsun. Önde büyük bir clamshell, iki yanda beyaz reflektörler. İlk karede fon bembeyaz ama klavyecinin açık saçının ve omzunun kenarı beyaz bir sise dönmüş; fondan gelen ışık etrafına sarılmış. Fon ışıklarını yarım stop kısıp grubu iki adım öne alıyorsun. Fon hâlâ beyaz, ama dört kişinin çizgisi artık ondan ayrılıyor.

Sık yapılan hata

Özet

Low key ve high key, fonun tonu ile ışık oranının birlikte kurduğu iki uçtur ve çekimden önce bir ton planıyla kararlaştırılır; makine her iki ucu da orta griye çekmeye çalıştığı için pozlama gelen ışık ölçümüyle ya da manuel olarak yüze göre kurulur. Low key için koyu fon, fondan uzak konu, dar ve ızgaralı ışık, yüksek oran ve ince kenar ışıkları; high key için fondan birkaç stop aydınlık beyaz fon, büyük ve önden bir ana ışık, düşük oran ve güçlü dolgu kullanılır. Beyaz fondan dönen fon sıçraması kenarları yer ve kontrastı düşürür; iki uçta da kenar yutulması, koyu tende low key'de, açık tende high key'de belirginleşir ve her yüzün kenarı büyütülerek denetlenir.

Mini ödev

Bu ödevde aynı kişiyi, aynı gün, iki uçta çekeceksin; koyu bir kumaş ve beyaz bir çarşaf fon olarak iş görür.

1. Çekime başlamadan önce iki kare için birer ton planı yaz: histogramın nerede toplanacağını ve yüzün hangi tonda olacağını belirt.
2. Low key kareyi koyu fon, dar ışık ve dolgusuz kur; bir kez makinenin otomatik pozlamasıyla, bir kez yüze göre manuel pozlamayla çek ve farkı gör.
3. High key kareyi beyaz fon, büyük ve önden ışık ve güçlü dolguyla kur; fonu bir kez fazla, bir kez yeterli aydınlatarak fon sıçramasının kenarlara etkisini karşılaştır.
4. İki karede de yüzün ve saçın kenarının fonla birleşip birleşmediğine bak ve kenarı korumak için ne değiştirdiğini ışık şemasının yanına yaz.

Kendini değerlendir

• Bir sahneye bakıp makinenin pozlamayı hangi yöne kaydıracağını önceden söyleyebiliyor musun?
• Low key ve high key için fon, oran ve ışık boyutu seçimlerini açıklayabiliyor musun?
• İki uçta da yüzün ve saçın kenarının fonla birleşmediğini kontrol ettin mi?

Sözlük

Mini test

1. Siyah bir fonun önünde makinenin otomatik pozlamasıyla çekilen low key bir kare neden koyu gri bir fon ve soluk yüzlerle çıkar?

• A) Siyah fon ışığı yansıttığı için
• B) Beyaz dengesi bozulduğu için
• C) Makine sahneyi orta griye çekmek için pozlamayı artırdığı için
• D) Işık oranı düşük olduğu için

2. High key bir kurulumda beyaz fonun fotoğrafta tamamen beyaz görünmesi için ne gerekir?

• A) Fonun konudan birkaç stop daha aydınlık tutulması
• B) Fonun konuyla aynı ışığı alması
• C) Fonun hiç aydınlatılmaması
• D) Konunun fona yapıştırılması

3. Fon sıçramasını azaltmanın yollarından biri hangisidir?

• A) Fonu daha da aydınlatmak
• B) Grubu beyaz kâğıda dayamak
• C) Güneşliği çıkarmak
• D) Fonu yalnızca beyaz görünecek kadar aydınlatıp konuyu fondan uzaklaştırmak

4. Low key bir portrede koyu tenli ve koyu saçlı bir kişinin saçı ve yüzünün gölge tarafı siyah fonla birleşiyor. En yerinde düzeltme hangisidir?

• A) Fonu beyazla değiştirmek
• B) İnce bir kenar ya da saç ışığı eklemek veya gölge tarafına çok hafif bir dolgu vermek
• C) Pozlamayı iki stop kısmak
• D) Ana ışığın ızgarasını çıkarmak

Cevaplar

1. C — Pozometre kareyi dolduran siyahı orta griye çekmeye çalışır ve pozlamayı artırır.
2. A — Fon konudan birkaç stop aydınlık olduğunda yüze göre kurulan pozlamada beyaza ulaşır.
3. D — Fazla aydınlık fon daha çok ışık geri gönderir; mesafe de konuya dönen ışığı azaltır.
4. B — Kenar ya da saç ışığı başın biçimini fondan ayırır, hafif dolgu gölge tarafında ayrıntıyı korur.

Özet kartı

• Çekimden önce ton planı yap: histogram nerede toplanacak?
• Makine iki ucu da orta griye çeker; pozlamayı yüze göre, ölçerle ya da manuel kur.
• Low key: koyu fon, dar ışık, yüksek oran, ince kenar ışığı.
• High key: birkaç stop aydınlık beyaz fon, büyük ışık, düşük oran; fon sıçramasına dikkat.
• Kenar yutulması iki uçta da vardır; her yüzün kenarını büyüterek denetle.

Sonraki derse köprü

Grubun kapağını çektiğin stüdyo büyük, ışıkları çok, fonları rulolar hâlindeydi. Kapak bittikten sonra davulcu sordu: bunların hiçbiri olmadan, kendi küçük odasında, birkaç ucuz parçayla benzer portreler çekebilir mi? Tavanı alçak, duvarları dar bir odada, tek bir pencere ve bir iki lambayla nereye kadar gidilebilir? Evde stüdyo kurulabilir mi? Sonraki ders, düşük bütçeyle ve küçük bir alanda işe yarayan bir kurulumu anlatıyor ve modülün projesini tamamlıyor.