Preset ve toplu düzenleme

Öğrenme hedefi

Bir karede özenle kurduğun düzenlemeyi, aynı koşullarda çekilmiş öteki karelere hızla ve güvenle taşıyabileceksin. Kendi hazır ayarını iyi düzenlenmiş bir kareden oluşturacak, hazır ayara hangi ayar gruplarını katıp hangilerini dışarıda bırakacağına karar verecek, bir karedeki ayarları seçtiğin öteki karelere ayar aktarımıyla uygulayacak, aynı dosyanın farklı düzenlemelerini sanal kopyalarla saklayacak ve toplu düzenlemeden sonra her kareyi, ışığı ve konusu değiştiği ölçüde tek tek ince ayarla tamamlayacaksın. Satın alınan ya da indirilen hazır ayarların neden her fotoğrafa uymadığını ve bir hazır ayarı kaydetmeden önce onu farklı tenlerde denemenin neden gerektiğini de bileceksin.

Merak sorusu

Seçkindeki yirmi karenin üçünü tek tek düzenledin ve her biri yarım saatini aldı. Hepsi aynı sabah, aynı yaylada, aynı objektifle çekilmiş; üçünde de benzer bir beyaz dengesi, aynı profil düzeltmesi, aynı renk karıştırıcı ayarları ve aynı netleştirme kullanmışsın. Kalan on yedi kare için bu işleri baştan yapmak saatler sürecek. Bir arkadaşın, internetten indirdiği bir hazır ayar paketini önerip «tek tıkla hepsi hazır» diyor; denediğinde yayla kareleri mor bir sise bürünüyor, arkadaşlarının yüzleri turuncuya kaçıyor.

Kendi hazır ayarımı nasıl yaparım? Bir karedeki düzenlemeyi ötekilere nasıl taşırım ve taşıdıktan sonra neye dikkat ederim? Bu derste hazır ayarları, ayar aktarımını ve toplu düzenlemeyi konuşacağız.

Bağlam

Bir aşçı her gün aynı çorbayı pişirirken tarifini her sabah yeniden icat etmez; ölçüleri bir kez bulur, deftere yazar ve her gün o defterden başlar. Ama her gün gelen sebzenin tadı biraz farklıdır; bu yüzden tarifin sonunda tuzu ve baharatı tadarak son bir kez ayarlar. Düzenlemede de aynı şey geçerlidir: aynı ışıkta çekilmiş bir dizi fotoğraf için bir kez bulunan ayarlar kaydedilip tekrar kullanılabilir, ama her kare son bir dokunuş ister.

Bu yaklaşımın bir yararı da tutarlılıktır. Aynı çekimden ya da aynı projeden gelen karelerin renkleri, tonları ve havası birbirine yakın olduğunda, bir seçki ya da bir sergi bir bütün gibi görünür. Toplu düzenleme bu yüzden yalnızca zaman kazandırmaz, bir fotoğrafçının kendi düzenleme dilini kurmasına da yardım eder. Bu ders, bu kazancı tuzaklarına düşmeden almanın yollarını anlatıyor.

Basit açıklama

Hazır ayar nedir ve nasıl oluşturulur?

Hazır ayar, bir fotoğrafa uygulanan bir düzenleme ayarları dizisinin adla kaydedilip başka fotoğraflara tek tıkla uygulanabilen hâlidir. En iyi hazır ayar, kendi fotoğraflarından ve kendi ışığından doğandır: bir dizinin en temsil edici karesini özenle düzenler, sonra o düzenlemeden bir hazır ayar oluşturursun. Birçok programda bunu yaparken bir pencere açılır ve hangi ayarların hazır ayara katılacağını sorar.

Ayar grubu, düzenleme ayarlarının beyaz dengesi, pozlama, renk, netleştirme, objektif düzeltmesi ya da kırpma gibi başlıklar altında toplandığı bölümlerdir. Bir hazır ayar oluştururken hangi grupların katılacağı önemlidir. Renk karıştırıcı, netleştirme ve objektif düzeltmesi gibi fotoğraftan fotoğrafa pek değişmeyen gruplar hazır ayara iyi uyar. Pozlama ve beyaz dengesi ise ışığa bağlıdır; farklı ışıkta çekilmiş bir kareye taşındıklarında onu bozabilirler. Kırpma, leke giderme ve yalnızca bir yüze yapılmış yerel düzeltmeler ise neredeyse hiçbir zaman hazır ayara katılmamalıdır.

İnternetten indirilen ya da satın alınan hazır ayarlar da aynı mantıkla çalışır; ama başka bir fotoğrafçının, başka bir makineyle, başka bir ışıkta çektiği kareler için yapılmışlardır. Bu yüzden senin fotoğrafına uygulandıklarında sonuç çoğu zaman tanıtım görsellerindeki gibi değildir. Bir başlangıç noktası ya da fikir kaynağı olarak işe yarayabilirler, ama hiçbir hazır ayar bir fotoğrafa bakmanın yerini tutmaz.

Ayarlar nasıl aktarılır?

Ayar aktarımı, bir karedeki düzenlemenin seçilen öteki karelere uygulanmasıdır. Programların çoğunda bunu yapmanın birkaç yolu vardır: bir kareyi düzenledikten sonra onu ve öteki kareleri seçip ayarları eşitlemek, ayarları kopyalayıp başka karelere yapıştırmak ya da bir kareyi düzenlerken yaptığın her değişikliğin seçili öteki karelere de anında yansıdığı bir modu açmak. Hepsinde, hazır ayar oluştururken olduğu gibi, hangi ayar gruplarının aktarılacağını seçmek mümkündür.

Ayar aktarımı en iyi, aynı ışıkta ve aynı ayarlarla çekilmiş karelerde çalışır. Bir bulutun güneşin önünden geçtiği, bir karenin gölgede ötekinin güneşte çekildiği bir dizide, aynı pozlama ve beyaz dengesi her kareye uymaz. Bu yüzden aktarımı yaptıktan sonra kareleri yan yana görünümde bir bakışta taramak, birbirinden fazla açık, koyu ya da farklı renkte duranları bulup yalnızca onlara dokunmak gerekir. Toplu düzenleme işin büyük kısmını yapar; son dokunuş her kareye aittir.

Sanal kopya ve ten nasıl yönetilir?

Sanal kopya, aynı fotoğraf dosyasının, diskte yeni bir dosya oluşturmadan katalogda tutulan ikinci bir düzenlemesidir. Bir kareyi hem renkli hem siyah beyaz, hem sıcak hem soğuk bir yorumla denemek ya da bir sergi için bir, internet için başka bir kırpmayla saklamak istediğinde, sanal kopya özgünü çoğaltmadan bu seçenekleri yan yana tutar. Katalog her kopyanın ayrı düzenlemesini kaydeder; dosya yine tektir.

Bir hazır ayarı kaydetmeden önce onu açık ve koyu tenli yüzlerin bulunduğu birkaç karede denemek, hem saygının hem de iyi bir hazır ayarın gereğidir. Tek bir yüze göre ince ayarlanmış renk ve ton ayarları, başka bir tende o kişiye ait olmayan bir renk üretebilir. Bu yüzden bir yüzün tenine özel yapılmış düzeltmeleri hazır ayarın dışında tutmak, toplu düzenlemeden sonra da her portrede yüzü büyütüp kontrol etmek gerekir. Hazır ayar ortak dili kurar; her insanın kendi rengi ise tek tek korunur.

Görsel kanıt

Seçkinin en temsil edici karesini, sisin dağıldığı yayla yolunu açıyorsun; onu önceki derslerdeki gibi baştan sona düzenlemişsin. Hazır ayar oluşturma penceresinde renk karıştırıcıyı, netleştirmeyi, kumlanma azaltmayı ve objektif düzeltmesini işaretliyor; pozlamayı, beyaz dengesini, kırpmayı ve yerel düzeltmeleri dışarıda bırakıyorsun. Hazır ayara «Yayla Sabahı» adını veriyorsun. Kaydetmeden önce onu çeşme başındaki koyu tenli arkadaşının portresinde ve yokuşu tırmanan çilli arkadaşının karesinde deniyorsun: iki ten de yerinde, yalnızca çayır ve gökyüzü değişmiş.

Sonra kalan on yedi kareyi seçip hazır ayarı hepsine birden uyguluyorsun. Pozlama ve beyaz dengesi için yayla yolunun ayarlarını, aynı ışıkta çekilmiş on bir kareye aktarıyorsun. Yan yana görünümde tararken, bulutun geçtiği anda çekilmiş üç karenin daha koyu ve daha mavi durduğunu fark ediyor, yalnızca onlarda pozlamayı ve sıcaklığı düzeltiyorsun. Bir portrede koyu tenli arkadaşının yüzü, aktarılan pozlamayla biraz karanlık kalmış; ona küçük bir dokunuş yapıyorsun. Yol karesinin bir de siyah beyaz sanal kopyasını oluşturuyorsun. Kırk dakikada on yedi kare, birbirine yaslanan bir renk ve tonla hazır.

Sık yapılan hata

Özet

Hazır ayar, bir düzenlemenin adla kaydedilip tek tıkla başka fotoğraflara uygulanabilen hâlidir; en iyisi kendi fotoğraflarından ve kendi ışığından doğar ve oluştururken yalnızca renk, netleştirme ve objektif düzeltmesi gibi fotoğraftan fotoğrafa pek değişmeyen ayar grupları katılır. Ayar aktarımı aynı ışıkta çekilmiş karelerde en iyi sonucu verir, sanal kopya ise aynı dosyanın farklı yorumlarını özgünü çoğaltmadan saklar; toplu düzenleme işin büyük kısmını yapar ama ışığı farklı kareler tek tek düzeltilir. Bir hazır ayarı kaydetmeden önce farklı tenlerde denemek, bir yüze özel düzeltmeleri dışarıda tutmak ve her portrede yüzü ayrı kontrol etmek, ortak bir düzenleme dilini her insanın kendi rengini koruyarak kurar.

Mini ödev

Bu ödevde kendi hazır ayarını oluşturup bir diziye uygulayacaksın.

1. Aynı ışıkta çekilmiş en az on karelik bir dizi seç ve en temsil edici karesini baştan sona düzenle.
2. Bu düzenlemeden bir hazır ayar oluştur; pozlamayı, beyaz dengesini, kırpmayı ve yerel düzeltmeleri dışarıda bırak.
3. Hazır ayarı kaydetmeden önce biri açık, biri koyu tenli en az iki portrede dene ve yüzleri büyütüp kontrol et.
4. Hazır ayarı dizinin tamamına uygula, pozlamayı ve beyaz dengesini aynı ışıktaki karelere aktar; sonra kareleri yan yana tarayıp farklı duranlara son dokunuşu yap.

Kendini değerlendir

• Kendi hazır ayarın, indirilen bir hazır ayara göre kendi fotoğraflarına daha mı iyi uydu?
• Toplu düzenlemeden sonra hangi kareler ayrı bir dokunuş istedi ve neden?
• Hazır ayarı uyguladığın portrelerde yüzler, manzara ayarlarından etkilenmeden doğal mı kaldı?

Sözlük

Mini test

1. Kendi hazır ayarını oluştururken hangi ayar grubunu dışarıda bırakmak genellikle daha güvenlidir?

• A) Objektif düzeltmesi
• B) Netleştirme
• C) Renk karıştırıcı
• D) Kırpma ve yerel düzeltmeler

2. İndirilen bir hazır ayar senin fotoğrafında neden tanıtım görsellerindeki gibi görünmeyebilir?

• A) Başka bir fotoğrafçının başka bir ışıkta çektiği kareler için yapıldığı için
• B) Hazır ayarlar yalnızca JPEG'de çalıştığı için
• C) Programın hatası olduğu için
• D) Fotoğrafın çok büyük olduğu için

3. Aynı dosyanın hem renkli hem siyah beyaz düzenlemesini diskte yeni dosya oluşturmadan saklamanın yolu nedir?

• A) Dosyayı kopyalayıp yeniden adlandırmak
• B) Sanal kopya oluşturmak
• C) Kareyi iki kez içe aktarmak
• D) Kareyi dışa aktarıp yeniden içe almak

4. Toplu düzenlemeden sonra bir portrede koyu tenli bir kişinin yüzü aktarılan pozlamayla karanlık kaldı. Ne yapmalısın?

• A) Hazır ayarı silmek
• B) Bütün karelerin pozlamasını artırmak
• C) Yalnızca o karede, yüzü büyütüp küçük bir son dokunuş yapmak
• D) Kareyi seçkiden çıkarmak zorundasın

Cevaplar

1. D — Kırpma ve yerel düzeltmeler bir kareye özeldir; başka karelerde yanlış yere düşer.
2. A — Hazır ayar kendi yapıldığı ışığa ve fotoğrafa göre ayarlanmıştır.
3. B — Sanal kopya aynı dosyanın ayrı bir düzenlemesini katalogda tutar.
4. C — Toplu düzenleme ortak zemini kurar; yüzler tek tek korunur.

Özet kartı

• Hazır ayar: kendi fotoğrafından ve kendi ışığından oluştur.
• Kat: renk, netleştirme, objektif; dışarıda bırak: pozlama, beyaz dengesi, kırpma, yerel düzeltme.
• Ayar aktarımı aynı ışıktaki karelerde en iyi çalışır.
• Sanal kopya: aynı dosya, farklı yorum.
• Kaydetmeden önce farklı tenlerde dene; toplu düzenlemeden sonra her yüzü kontrol et.

Sonraki derse köprü

Yirmi karelik seçki artık aynı dili konuşuyor ve paylaşılmaya hazır. Ama bu kareleri bir sosyal medya hesabında, bir sergi baskısında ve teyzene gönderilecek bir e-postada kullanacaksın; her biri farklı bir boyut, farklı bir sıkıştırma ve belki farklı bir renk ayarı istiyor. Aynı kareyi hangi mecra için nasıl hazırlamalısın? Instagram'a mı, baskıya mı? Modülün ve seviyenin son dersi, dışa aktarmayı ve bir fotoğrafı mecrasına göre boyut, sıkıştırma ve renk profiliyle hazırlamayı konuşuyor.