Evcil hayvan

Öğrenme hedefi

Bir kedinin ya da köpeğin fotoğraflarının neden çoğu zaman bulanık, karanlık ya da tepeden çekilmiş bir tüy yığını gibi çıktığını açıklayabilecek ve evcil hayvan fotoğrafının üç dayanağını, hayvanın boyuna inen bakışı, hareketi durduran hızı ve beklemeyi bilen bir sabrı birlikte kullanmayı öğreneceksin. Hayvanın hareketini donduran enstantaneyi seçecek, sürekli odak ve göz takibini hayvanın gözüne kilitleyecek, bir oyuncak ya da bir sesle hayvanın dikkatini çekip onu yormadan çalışacak, siyah tüyün ayrıntısını kaybetmemek ve beyaz tüyü patlatmamak için pozlamayı düzeltecek ve hayvanla sahibinin aynı karede durduğu fotoğraflarda hem tüyün hem de her tenden yüzün ayrıntısını birlikte korumayı öğreneceksin. Kapanışta, insanı ve hayvanı birlikte ele alan rotaya geri döneceksin.

Merak sorusu

Babaannenin dikiş kutusunu toplarken evin siyah kedisi masaya fırlıyor, masadaki pirinç yüksüğe pati atıp onu halıya düşürüyor, sonra peşinden atlıyor. Makineyi kaldırıp art arda çekiyorsun. Ekrana baktığında karelerin hepsi aynı: siyah, bulanık bir leke, arkasında keskin bir sandalye bacağı. Bir kareyi, kedi sonunda halının üstünde durduğunda, ayakta ve tepeden çekiyorsun; bu kez kedi kıpırdamamış ama grimsi bir tüy yumağına dönmüş, sarı gözleri bile seçilmiyor.

Kedim neden hep bulanık çıkıyor? Evin en sevilen üyesinin, her gün yanında olduğu hâlde neden hiç iyi bir fotoğrafı yok? Bu derste evcil hayvan fotoğrafını, hareketin, bakış açısının ve pozlamanın bu küçük ve hızlı modelde nasıl birleştiğini konuşacağız.

Bağlam

Evcil hayvanlar, fotoğrafçının karşısına çıkan en tahmin edilemez modellerdir. Poz vermeyi bilmezler, yönlendirmeyi anlamazlar, dikkatleri birkaç saniyede başka bir şeye kayar ve en ilginç anları çoğu zaman en hızlı anlarıdır: bir sıçrayış, bir kovalamaca, bir kafa çevirişi. Üstelik çoğu zaman evin içinde, loş bir ışıkta yaşarlar; bu da hızlı enstantaneyi zorlaştırır.

Ama ödülleri de büyüktür. İyi bir evcil hayvan fotoğrafı, bir hayvanın karakterini, meraklılığını, tembelliğini ya da oyunbazlığını taşır ve bir aile için yıllarca değerli kalır. Bu ders, portreyi insanlardan dört ayaklı aile üyelerine taşıyor; ilk dersteki bağ kurma fikri burada da geçerli, yalnızca dil değişiyor.

Basit açıklama

Hareket nasıl dondurulur?

Evcil hayvan fotoğrafı, evde ya da sokakta insanlarla birlikte yaşayan hayvanları, kedileri, köpekleri, kuşları ve öteki küçük dostları konu alan türdür. Bulanıklığın en sık nedeni, loş bir odada makinenin ya da telefonun uzun bir enstantane seçmesidir: saniyenin otuzda birinde yürüyen bir kedi bile bulanıklaşır. Donduran enstantane, hayvanın hareketini keskin bir an olarak yakalayacak kadar kısa enstantanedir: dinlenen bir hayvan için saniyenin iki yüz ellide biri çoğu zaman yeter, koşan ya da zıplayan bir hayvan için saniyenin binde biri ya da daha kısası gerekir.

Kısa enstantane daha az ışık demektir; bunu dengelemek için diyaframı açmak ve ISO'yu yükseltmek gerekir. Bir pencere kenarında f/2.8, ISO 3200 ve saniyenin beş yüzde biri, oyun sırasındaki bir kediyi çoğu zaman dondurur. Biraz kumlanma, bulanık bir kareden her zaman daha iyidir. Hareket eden bir hayvanda netliği tutmak için sürekli odak ve makinende varsa hayvan göz takibi büyük kolaylık sağlar; makine hayvanın gözünü bulup o hareket ettikçe izler. Art arda çekim de, kısa bir anın doğru karesini bir dizinin içinden seçmeyi mümkün kılar.

Göz hizası ve sabır neden önemlidir?

Ayakta, kendi boyundan çektiğinde bir kedi ya da köpek aşağıda küçük bir yumak gibi kalır; arkasında zemin, çoğu zaman halı ya da parke görünür. Yere çömelip, hatta uzanıp hayvanın göz hizasına indiğinde ise onun dünyasına onun boyundan bakarsın: gözleri karenin merkezine yaklaşır, arka plan uzaklaşır ve hayvan bir eşyanın değil bir karakterin fotoğrafı olur. Netliği her zaman göze, iki göz farklı mesafedeyse makineye yakın olan göze koymak gerekir.

Hayvanlar yönlendirmeyi anlamaz, ama dikkatleri çekilebilir. Dikkat çekici, hayvanın bakışını istediğin yere yönelten bir oyuncak, bir ses, bir hışırtı ya da bir ödül mamasıdır. Bir yardımcının makinenin hemen üstünde tuttuğu bir tüy ya da bir oyuncak, hayvanın objektife yakın bakmasını sağlar. Oyun anı, hayvanın en canlı ve en doğal hâlini gösteren kısa zaman dilimidir; ama hayvanlar çabuk sıkılır ve yorulur. Kısa oturumlar yapmak, onu zorlamamak ve flaş kullanmamak, hem hayvanın rahatı hem de bir sonraki çekimin kolaylığı için gerekir.

Siyah ve beyaz tüy nasıl pozlanır?

Tüy pozlaması, hayvanın tüy renginin makinenin ölçümünü yanıltmasını düzeltmektir. Makinenin ölçümü sahneyi orta griye çekmeye çalışır: siyah bir kediyi grimsi ve solgun, beyaz bir köpeği griye kaymış ve donuk gösterir. Siyah tüyde pozlama telafisini biraz eksiye almak tüyü derin ve parlak tutar, ama fazla kısılırsa ayrıntı gölgede kaybolur; beyaz tüyde telafiyi biraz artıya almak beyazı temiz gösterir, ama fazla açılırsa tüyün dokusu patlar. Histograma bakmak, iki uçtan birine dayanmadığını gösterir.

Hayvan ve sahibi aynı karede olduğunda iş biraz daha incelir, çünkü pozlama iki farklı yüzeye birden sığmak zorundadır. Beyaz bir köpeği kucaklayan koyu tenli biri için beyaz tüyü korumaya çalışırken yüz fazla kararabilir; siyah bir kediyi tutan açık tenli biri için yüzü korurken kedi siyah bir boşluğa dönebilir. İkisini pencereye yandan dönük aynı ışığa almak aradaki farkı küçültür; histogramda iki ucun da kırpılmadığını, ekranda hem tüyün dokusunun hem de yüzün gözlerinin seçildiğini görmek, iki canlının da kendi rengiyle görünmesini sağlar.

Görsel kanıt

Ertesi öğleden sonra kedinin en sevdiği yer olan pencere pervazının önüne uzanıyorsun; makine yerde, kedinin göz hizasında. Makineyi enstantane önceliğine alıp saniyenin beş yüzde birini seçiyor, diyaframı f/2.8'e açıyor, ISO'yu en fazla 3200'e çıkacak biçimde bırakıyorsun. Hayvan göz takibini ve art arda çekimi açıyorsun. İlk karede siyah kedi yine grimsi çıkıyor; telafiyi üçte iki stop eksiye alınca tüyü koyu ve parlak, sarı gözleri keskin bir hâl alıyor.

Kardeşin, koyu tenli, kıvırcık saçlı, makinenin hemen üstünde bir tüy oyuncağı sallıyor. Kedi pervazdan sıçradığı anda dizinin yedinci karesinde havada asılı: patileri açık, bıyıkları keskin, gözleri oyuncağa kilitli. Sonra kardeşini pencereye yandan dönük oturtup kediyi kucağına alıyor, ikisini aynı ışıkta çekiyorsun. Histogramda iki uç da boş; kardeşinin yüzünde gözleri ve gülümsemesi seçiliyor, kedinin siyah tüyünde tek tek kıllar parlıyor. Beş dakika sonra kedi ilgisini kaybedip pervaza dönüyor; çekimi orada bitiriyorsun.

Sık yapılan hata

Özet

Evcil hayvanlar poz vermeyen, hızlı ve çoğu zaman loş ışıkta yaşayan modellerdir; hareketi donduran kısa bir enstantane, açık diyafram, yüksek ISO, sürekli odak, göz takibi ve art arda çekim, bulanık lekeleri keskin anlara çevirir. Hayvanın göz hizasına inmek onu bir karakter olarak gösterir; bir dikkat çekici bakışını yönlendirir, kısa oturumlar ve flaşsız çalışmak ise oyun anını hayvanı yormadan yakalar. Siyah ve beyaz tüy makinenin ölçümünü yanıltır; telafiyle düzeltilen pozlama ve aynı ışığa alınan bir hayvan ile sahibi, hem tüyün dokusunu hem de her tenden yüzün ayrıntısını aynı karede korur.

Mini ödev

Bu ödevde evdeki ya da çevrendeki bir hayvanı onun dünyasından çekeceksin.

1. Bir hayvanı önce ayakta, otomatik ayarlarla, sonra yere inip göz hizasından çek.
2. Enstantaneyi en az saniyenin beş yüzde birine al; diyaframı aç ve ISO'yu gerektiği kadar yükselt; sürekli odak ve varsa göz takibini aç.
3. Bir yardımcının makinenin üstünde tuttuğu bir oyuncakla hayvanın dikkatini çek ve art arda çekimle bir oyun anı yakala.
4. Hayvanı sahibinin kucağında, ikisini aynı ışığa alarak çek; tüy ve yüz için histogramı ve ekranı kontrol et.

Kendini değerlendir

• Göz hizasından çektiğin kare, ayakta çektiğine göre hayvanı daha çok bir karakter gibi gösteriyor mu?
• Oyun anında çektiğin dizide keskin bir kare var mı?
• Hayvanla sahibinin karesinde tüyün dokusu da yüzün ayrıntısı da, sahibinin teni açık ya da koyu olsun, seçiliyor mu?

Sözlük

Mini test

1. Loş bir odada yürüyen bir kedinin bulanık çıkmasının en sık nedeni nedir?

• A) Diyaframın fazla kısık olması
• B) Makinenin uzun bir enstantane seçmesi
• C) Kedinin siyah olması
• D) Objektifin fazla geniş olması

2. Siyah bir kedi makinenin ölçümüyle grimsi çıkıyor. Ne yapmalısın?

• A) Pozlama telafisini biraz eksiye almak
• B) Pozlama telafisini artıya almak
• C) Flaşı açmak
• D) Kediyi beyaz bir fonun önüne koymak

3. Hayvanın bakışını objektife yakın bir yere yöneltmenin kolay yolu hangisidir?

• A) Hayvanı zorla tutmak
• B) Uzun süre beklemek ve hiç ses çıkarmamak
• C) Flaşı art arda patlatmak
• D) Makinenin hemen üstünde bir oyuncak ya da sesle dikkatini çekmek

4. Beyaz bir köpeği kucaklayan koyu tenli bir kişiyi çekiyorsun; köpeği korurken yüz kararıyor. En iyi ilk adım hangisidir?

• A) Yüzü düzenlemede silmek
• B) Köpeği kadrajdan çıkarmak
• C) İkisini pencereye yandan dönük aynı ışığa alıp histogramda iki ucu kontrol etmek
• D) Telafiyi en eksiye almak

Cevaplar

1. B — Loş ışıkta otomatik ayarlar uzun bir enstantane seçer ve hareket bulanıklaşır.
2. A — Ölçüm siyahı griye çeker; biraz eksi telafi tüyü derin tutar.
3. D — Bir dikkat çekici hayvanın bakışını yönlendirir.
4. C — Aynı ışık farkı küçültür; histogram tüyün ve yüzün birlikte korunduğunu gösterir.

Özet kartı

• Bulanıklığın nedeni uzun enstantane: kısalt, diyaframı aç, ISO'yu yükselt.
• Sürekli odak, göz takibi, art arda çekim.
• Göz hizasına in; netlik gözde.
• Dikkat çekici kullan, oturumları kısa tut, flaş kullanma.
• Siyah tüyde eksi, beyaz tüyde artı telafi; hayvan ve sahibi aynı ışıkta.

Sonraki derse köprü

Kedinin, köpeğin ya da çocuğunun portresinde ilerlemek istersen, ilk derste tanıştığın R1 · Portre ve İnsan rotasına dön: çocuk ve aile, gözler ve ifade ile evcil hayvan dersleri, dört ayaklı modellerle de doğrudan işe yarıyor. Okuma sırasında ise bu kez hiçbir şeyin tanınmadığı karelere geçiyoruz. Kedinin pervazda bıraktığı tüylerin pencere ışığındaki gölgesi, yakından çekildiğinde ne olduğu anlaşılmayan, yalnızca çizgilerden ve tonlardan oluşan bir görüntüye dönüşüyor. Fotoğraf gerçeği göstermek zorunda mı? Sonraki ders soyut fotoğrafı ve şeklin, rengin ve dokunun tek başına bir konu olabilmesini konuşuyor.