Aktarma

Öğrenme hedefi

Fotoğrafları makineden bilgisayara taşımanın üç yolunu, kart okuyucuyu, kabloyu ve kablosuz aktarımı, hızları, kolaylıkları ve riskleriyle karşılaştırabileceksin. Bir kartı hangi yolla aktarmanın ne kadar süreceğini basit bir bölmeyle hesaplayacak, kablosuz aktarımın çoğu zaman özgün dosyayı değil küçültülmüş bir kopyayı gönderdiğini fark edecek, içe aktarma sırasında dosyaları taşımak yerine kopyalamayı ve karttan silmeden önce aktarım doğrulaması yapmayı alışkanlık hâline getirecek ve düzenleme için her zaman özgün dosyaya dönmenin, özellikle loş ışıkta çekilmiş yüzlerde, neden fark yarattığını göreceksin.

Merak sorusu

Anneannenin seksenini bahçede kutluyorsunuz. Akşam iniyor, masanın üstünde fenerler yanıyor ve sen bütün gece çekiyorsun: pastanın mumlarını üfleyen anneanne, onu kucaklayan koyu tenli dayın, masanın ucunda gülen açık tenli, çilli yeğenin. Kuzenlerin fotoğrafları o gece görmek istiyor. Makineyi telefona kablosuz bağlıyor, birkaç kareyi gönderiyorsun; ama iki yüz kareyi göndermeye kalktığında telefon bir saatten fazla süreceğini söylüyor.

Fotoğraflar makineden bilgisayara nasıl gider? Ertesi gün bilgisayarın başına oturduğunda, kartı bir okuyucuya mı takmalısın, bir kablo mu uzatmalısın, yoksa dün gece telefona gönderdiklerin yeter mi? Bu derste bu üç yolu, her birinin ne kadar sürdüğünü ve yolda neyin kaybolabileceğini konuşacağız.

Bağlam

Çekim bittiğinde fotoğraflar hâlâ yalnızca kartın içindedir. Bir önceki derste kartların neden bozulabileceğini görmüştük; bu yüzden kartı bir an önce boşaltıp fotoğrafları daha güvenli bir yere taşımak, arşivin ilk adımıdır. Ama bu taşıma işi, aceleyle yapıldığında kendi risklerini de getirir.

Aktarma, yalnızca dosyaları bir yerden ötekine sürüklemek değildir. Hangi yolu seçtiğin, aktarımın ne kadar süreceğini, hangi dosyanın, özgününün mü yoksa bir kopyasının mı geleceğini ve karttan ne zaman silebileceğini belirler. Bu karar, sonraki derslerde kuracağın klasör, meta veri ve yedek düzeninin de temelidir.

Basit açıklama

Üç yol nasıl karşılaştırılır?

Kart okuyucu, kartı doğrudan bilgisayara bağlayan küçük bir aygıttır; bazı bilgisayarlarda yerleşik bir yuva olarak bulunur. Çoğu zaman en hızlı ve en sorunsuz yoldur: makinenin bataryasını harcamaz ve makineyi masada bekletmez. Ama yavaş bir okuyucu, hızlı bir kartı yavaşlatır; kartın okuma hızından yararlanmak için okuyucunun ve bağlantı noktasının da onu desteklemesi gerekir.

Kablolu aktarım, makineyi bir kabloyla bilgisayara bağlamaktır. Kart okuyucun yoksa pratiktir, ama genellikle daha yavaştır ve aktarım boyunca makinenin bataryası harcanır; aktarım sırasında batarya biterse, kartın dosya düzeni zarar görebilir. Kablosuz aktarım ise makineyle telefon ya da bilgisayar arasında kablosuz bir bağlantı kurar. En rahat yoldur, özellikle birkaç kareyi hemen paylaşmak için; ama en yavaş yoldur ve birçok makinede varsayılan olarak özgün dosyayı değil, küçültülmüş bir kopyayı gönderir.

Aktarım ne kadar sürer?

Aktarım süresini kabaca hesaplamak için dosyaların toplam büyüklüğünü aktarım hızına bölmek yeter. Diyelim ki kartında otuz gigabayt, yani yaklaşık otuz bin megabayt fotoğraf var. Saniyede doksan megabayt okuyan bir kart okuyucuyla bu yaklaşık üç yüz otuz saniye, yani beş buçuk dakika eder. Saniyede beş megabaytlık bir kablosuz bağlantıyla ise aynı iş altı bin saniye, yani yaklaşık yüz dakika sürer.

Bu sayılar yalnızca örnektir; gerçek hız kartına, okuyucuna, kablona ve bağlantının koşullarına göre değişir. Ama aradaki fark genellikle büyüktür. Bu yüzden birçok fotoğrafçı kablosuz aktarımı birkaç kareyi hemen paylaşmak için, kart okuyucuyu ise bütün çekimi arşive almak için kullanır. İki yolu birbirinin yerine değil, farklı işler için kullanmak, hem zaman kazandırır hem de hangi dosyanın nerede olduğunu karıştırmayı önler.

İçe aktarırken neye dikkat edilir?

İçe aktarma, dosyaları karttan bilgisayara ya da bir düzenleme programının arşivine almaktır. Birçok program burada dosyaları kopyalamak ile taşımak arasında bir seçim sunar; taşımak, dosyayı karttan siler. Aktarım yarıda kalırsa ya da bir dosya bozuk gelirse, geri dönecek bir kopya kalmaz. Bu yüzden her zaman kopyalamak ve karttaki dosyaları, bilgisayardaki kopya doğrulanıp yedeklenene kadar yerinde bırakmak daha güvenlidir.

Aktarım doğrulaması, gelen dosyaların eksiksiz ve açılabilir olduğunu kontrol etmektir: karttaki dosya sayısıyla bilgisayardakini karşılaştırmak ve çekimin başından, ortasından ve sonundan birkaç kareyi büyüterek açmak. Kablosuz gelen küçültülmüş kopyaları ise asıl arşiv sanmamak gerekir. Loş ışıkta çekilmiş bir yüzü düzenlerken bu fark belirginleşir: küçük ve sıkıştırılmış bir kopyada koyu bir tenin gölgelerini açtığında bloklar ve lekeler belirir, açık bir tenin parlak alnındaki ince geçişler kaba basamaklara dönüşür. Özgün RAW ya da tam boyutlu JPEG ise aynı düzenlemeye çok daha iyi dayanır.

Görsel kanıt

Ertesi sabah kart okuyucuyu bilgisayara takıyorsun. İçe aktarma penceresinde taşıma yerine kopyalamayı seçiyorsun; iki yüz on dört kare, yaklaşık on bir gigabayt, iki dakikada geliyor. Karttaki dosya sayısıyla bilgisayardakini karşılaştırıyor, gecenin başından, pasta anından ve sonundan birkaç kareyi büyütüp açıyorsun; hepsi yerinde.

Sonra dün gece kuzenlerine gönderdiğin kareyle özgün RAW'ı yan yana açıyorsun. Fenerin ışığında dayının yüzü iki dosyada da biraz karanlık. Telefondaki küçük kopyada gölgeleri açtığında dayının yanağında kare kare bloklar ve morumsu lekeler beliriyor; yeğeninin fenere dönük alnı düz beyaz bir lekeye dönüşüyor. Özgün dosyada ise aynı ayarla dayının sakalı, kaş çizgisi ve teninin sıcak kahvesi temiz geliyor; yeğeninin alnındaki çiller ve ışığın yumuşak geçişi korunuyor. Kartı ancak bu dosyaları bir diske de yedekledikten sonra makinede biçimlendiriyorsun.

Sık yapılan hata

Özet

Fotoğrafları makineden bilgisayara taşımanın üç yolu vardır: kart okuyucu çoğu zaman en hızlısıdır ve bataryayı harcamaz, kablolu aktarım pratik ama daha yavaştır ve bataryaya bağlıdır, kablosuz aktarım en rahatı ama en yavaşıdır ve çoğu zaman özgün dosyanın yerine küçültülmüş bir kopya gönderir. Süreyi, toplam büyüklüğü hıza bölerek kabaca hesaplayabilir, içe aktarırken dosyaları taşımak yerine kopyalayıp dosya sayısını ve birkaç kareyi açarak doğrulayabilirsin. Düzenleme için özgün dosyaya dönmek, loş ışıkta çekilmiş her tenden yüzün gölgesini ve parlak alanını korur.

Mini ödev

Bu ödevde kendi aktarım yollarını dener ve bir içe aktarma alışkanlığı kurarsın.

1. Aynı kareleri bir kez kart okuyucuyla, bir kez kabloyla ya da kablosuz aktar ve sürelerini not et.
2. Kartındaki toplam büyüklüğü kendi aktarım hızınla bölerek bütün kartın ne kadar süreceğini hesapla.
3. İçe aktarma programında kopyalama ile taşıma seçeneğini bul ve kopyalamayı seç.
4. Aktarımdan sonra karttaki ve bilgisayardaki dosya sayılarını karşılaştır ve başından, ortasından ve sonundan birer kareyi büyüterek aç.

Kendini değerlendir

• Hangi aktarım yolunu hangi iş için kullanacağına karar verdin mi?
• Kablosuz gelen bir kareyle özgün dosyanın boyutunu karşılaştırdın mı?
• Loş ışıkta çekilmiş bir yüzü iki dosyada düzenlediğinde, tenin tonundan bağımsız olarak, gölge ve parlak alanlar özgün dosyada daha temiz kaldı mı?

Sözlük

Mini test

1. Bütün bir çekimi arşive almak için çoğu zaman en hızlı yol hangisidir?

• A) Kart okuyucu
• B) Kablosuz aktarım
• C) Fotoğrafları e-postayla göndermek
• D) Ekran görüntüsü almak

2. Otuz bin megabaytlık fotoğraf, saniyede beş megabaytlık bir bağlantıyla yaklaşık ne kadar sürede aktarılır?

• A) Beş dakika
• B) Yarım saat
• C) Yaklaşık yüz dakika
• D) On saat

3. İçe aktarırken neden taşıma yerine kopyalama seçilir?

• A) Kopyalama daha hızlıdır
• B) Kopyalama dosyaları küçültür
• C) Kopyalama renkleri düzeltir
• D) Aktarım yarıda kalırsa karttaki özgün dosyalar yerinde kalır

4. Loş ışıkta çekilmiş koyu tenli bir yüzün gölgelerini açmak istiyorsun. Hangi dosyayla çalışmalısın?

• A) Telefona kablosuz gelen küçük kopyayla
• B) Kart okuyucuyla aktarılmış özgün dosyayla
• C) Ekran görüntüsüyle
• D) Mesajlaşma uygulamasından geri indirilen kopyayla

Cevaplar

1. A — Kart okuyucu genellikle en hızlı yoldur ve makinenin bataryasını harcamaz.
2. C — 30.000 bölü 5, 6000 saniye eder; bu yaklaşık yüz dakikadır.
3. D — Taşıma karttaki dosyayı siler; kopyalama, doğrulanana kadar özgünü korur.
4. B — Özgün dosya düzenlemeye çok daha iyi dayanır; küçük kopyada gölgeler bloklaşır.

Özet kartı

• Kart okuyucu: hızlı, bataryasız; kablo: pratik, yavaş, bataryalı; kablosuz: rahat, en yavaş, çoğu zaman küçük kopya.
• Süre ≈ toplam büyüklük ÷ hız.
• İçe aktarırken taşıma değil kopyala.
• Doğrula: dosya sayısı ve baştan, ortadan, sondan birer kare.
• Düzenleme için özgün dosya; küçük kopyada gölge ve parlak alan bozulur.

Sonraki derse köprü

Anneannenin doğum gününden iki yüz on dört kare bilgisayarında duruyor ve adları makinenin verdiği sıradan harflerle sayılardan ibaret. Aynı klasörde geçen yazın tatil kareleri de var ve makinenin sayacı bir ara başa döndüğü için bazı dosyaların adları birbirinin aynısı. Birkaç yıl sonra binlerce kare arasında anneannenin mumları üflediği o anı nasıl bulacaksın? Sonraki ders klasörleri ve dosya adlarını, tarihe dayalı ve tutarlı bir düzenle kurmayı konuşuyor.