Akıllı ekipman listesi

Öğrenme hedefi

Yeni bir aksesuar almadan önce sorunun gerçekten ekipmanda mı, yoksa bilgide mi olduğunu ayırt edebilecek ve alışverişini bu sıraya göre yapabileceksin. Birçok sorunun bildiğin bir ayarla çözüldüğünü görecek, seni gerçekten durduran anları bir tıkanıklık günlüğüne yazacak, bu anları bu modülde tanıdığın aksesuarlarla eşleştirecek, bir aksesuarı almadan önce taşıma, kiralama ve ödünç alma yollarıyla sınayacak, çantandaki kullanılmayan eşyaları ayıklayacak ve bazen en ucuz aracın, örneğin katlanır bir yansıtıcının, her tende bir yüzün gölgesindeki ayrıntıyı en pahalı aksesuardan daha çok kurtarabileceğini bileceksin.

Merak sorusu

Bir hafta sonu çantanı masanın üstüne boşaltıyorsun. İki tripod, dört filtre, bir flaş, iki kumanda, bir temizlik kiti, üç kayış, bir de hiç açılmamış bir aksesuar kutusu. Geçen yıl çektiğin fotoğraflara bakıyorsun: çoğu, çantanın en altındaki iki eşyaya hiç dokunmadan, yalnızca makine ve tek bir objektifle çekilmiş. Masanın üstündeki eşyaların yarısı son bir yılda bir kez bile kullanılmamış.

Gerçekten neye ihtiyacın var? Bu soru, fotoğraf pahalandıkça daha önemli hâle gelir; çünkü her yeni aksesuar bir sorunu çözecekmiş gibi görünür ama çoğu zaman bir çekmecede kalır. Bu derste masadaki her eşyayı üç kapıdan geçireceğiz: onu bir bilgi mi karşılıyor, bir ihtiyaç mı, yoksa yalnızca bir alışveriş hevesi mi?

Bağlam

Ders 1.4'te pahalı bir makinenin neyi kolaylaştırıp neyi hiç değiştirmediğini konuşmuştuk; Ders 12.10'da da ikinci objektifi kendi çekim verine bakarak seçmeyi görmüştük. Aksesuarlar için de aynı mantık geçerlidir, ama bir farkla: aksesuarlar küçük ve görece ucuzdur, bu yüzden tek tek kolayca alınır ve farkında olmadan birikir.

Köprüdeki tripod, nehirdeki döndürülebilir cam, sahildeki koyu filtre, yayladaki kumanda ve toz testi için çekilen beyaz kâğıt; hepsi kendi sorununu çözdü; ama o işin senin fotoğrafçılığında gerçekten var olup olmadığı başka bir sorudur. Modülün son dersi, bu aksesuarları bir alışveriş listesi olarak değil, bir ihtiyaç haritası olarak düşünmeyi öneriyor.

Basit açıklama

Sorun bilgide mi, ekipmanda mı?

Bir fotoğrafçının karşılaştığı sorunların önemli bir kısmı, yeni bir araçla değil, bildiği bir ayarla çözülür. Bulanık kareler çoğu zaman yeni bir objektif değil, doğru bir teşhis ister: el titremesi mi, odak kaçması mı, konu hareketi mi? Karanlık iç mekân kareleri çoğu zaman yeni bir flaş değil, daha geniş bir diyafram, daha yüksek bir ISO ya da bir pencereye yaklaşmak ister. Yanlış renkler çoğu zaman yeni bir filtre değil, doğru bir beyaz dengesi ister.

Bir aksesuar almayı düşündüğünde kendine şu soruyu sor: bu sorunu şimdiye kadar öğrendiğim bir ayarla ya da bir davranışla çözebilir miyim? Cevap evetse, önce onu dene. Birçok durumda sorun kaybolur ve alışverişe gerek kalmaz. Cevap hayırsa, ya da ayar bir sınıra dayanıyorsa, o zaman gerçekten bir ekipman ihtiyacına ulaşmışsındır.

İhtiyaç nasıl tanınır?

İhtiyacı tanımanın güvenilir bir yolu, bir tıkanıklık günlüğü tutmaktır. Her çekimden sonra, seni gerçekten durduran ve bildiğin hiçbir ayarla aşamadığın anları birer satırla yaz: «gün batımında suyu yumuşatamadım», «grup fotoğrafında kendim karede olamadım», «gökyüzü hep bembeyaz çıkıyor». Bir sorun birkaç kez tekrarlandığında, bu tek seferlik bir aksilik değil, gerçek bir ihtiyaçtır.

Sonra bu satırları bir ihtiyaç eşlemesiyle aksesuarlara bağlarsın. Uzun pozlama gerektiren tekrar eden anlar sağlam bir tripoda, suyun ve camın yansımaları ya da soluk bir gökyüzü bir polarize filtreye, gün ışığında akan su ve bulutlar bir ND filtreye, grup fotoğrafları ve titreşimsiz uzun pozlamalar bir kumandaya, dar diyaframlı karelerde tekrar eden lekeler bir üfleyiciye işaret eder. Listede hiç görünmeyen bir aksesuar, ne kadar önerilirse önerilsin, şimdilik senin ihtiyacın değildir.

Alışveriş nasıl yapılır?

Bir ihtiyacı tanıdığında bile hemen satın almak zorunda değilsin. Bir aksesuarı birkaç gün kiralamak ya da bir arkadaştan ödünç almak, onun gerçekten iş görüp görmediğini ve yanında taşıyıp taşımayacağını gösterir. Taşıma testi basittir: bir aksesuarı bir gün boyunca çantanda taşı ve kaç kez çıkardığını say. Ağır bir tripod ya da büyük bir filtre seti evde kalıyorsa, daha hafif ve daha az şey yapan bir seçenek aslında daha çok fotoğraf çektirebilir.

Bazı küçük şeyler ise çoğu fotoğrafçı için, ne çektiğinden bağımsız olarak, işe yarar: yedek bir pil ve yedek bir hafıza kartı, bir günün ortasında bitmek bilmeyen bir çekimi kurtarabilir. Alışveriş yaparken bir seferde tek bir aksesuar almak ve onu bir süre gerçekten kullanmak, birbirini tekrar eden eşyaların birikmesini önler. İkinci el pazarı ve takas günleri de parayı daha uzağa taşımanın yollarıdır.

Çanta nasıl sadeleştirilir ve en ucuz araç neyi değiştirir?

Yılda bir kez çantayı boşaltıp her eşyaya son bir yılda kaç kez kullandığını sormak, çantanı hafifletir. Hiç kullanılmayan eşyalar ya satılabilir, ya bir arkadaşa verilebilir ya da evde bırakılabilir. Daha hafif bir çanta, daha sık yanında taşınan bir makine ve dolayısıyla daha çok fotoğraf demektir.

Bazen en ucuz araç en büyük farkı yaratır. Pencere ışığında katlanır bir yansıtıcının bir yüzün gölgesini nasıl açtığını görmüştük. Bu basit araç, gölgede kalan bir yüzün gözlerine ve yanağına ışık geri gönderir. Koyu bir tende gölgedeki ayrıntı, yüksek ISO'ya ya da düzenlemede gölgeleri zorlamaya gerek kalmadan geri gelir; açık bir tende de gölgeler yumuşar ve gözlerde küçük bir parıltı belirir. Bir yansıtıcı, çoğu zaman beyaz bir köpük tahta ya da bir kâğıtla bile yerine konabilir; pahalı bir aksesuarın yapamadığını, bazen bir parça beyaz yüzey yapar.

Görsel kanıt

Masadaki eşyalara dönüyorsun. Tıkanıklık günlüğüne son üç ayın sorunlarını yazmışsın. En çok tekrar eden satır şu: «Açık havada gölgede çektiğim portrelerde yüzler karanlık kalıyor.» İkinci sıklıkta satır: «Gün batımında deniz kenarında suyu yumuşatamıyorum.» Masadaki dört filtreden hiçbiri bu iki satırdan birine cevap vermiyor; iki tripoddan biri ise hiç kullanılmamış.

Kardeşinin mezuniyet günü, bir ağacın gölgesinde onun portresini çekiyorsun. Kardeşin koyu tenli, cübbesi siyah; yüzü gölgede; arkasında güneşli çimenlerin arasından ona doğru kıvrılan bir patika var ve çimenler çok parlak. Hiç kullanmadığın ikinci tripodu ve iki filtreyi satıp aldığın tek şey, katlanır bir yansıtıcı. Arkadaşın yansıtıcıyı kardeşinin yüzüne, güneşli çimenlerden gelen ışığı toplayacak biçimde tutuyor. Karede kardeşinin gözlerinde küçük birer parıltı, elmacık kemiklerinde ve alnında ayrıntı var; ISO'yu yükseltmene ya da düzenlemede gölgeleri zorlamana gerek kalmıyor. Deniz kenarındaki su için bir ND'yi ise önce bir arkadaştan ödünç alıp birkaç kez denemeye karar veriyorsun.

Sık yapılan hata

Özet

Akıllı bir ekipman listesi üç adımla kurulur: önce bilgi, sonra ihtiyaç, en son alışveriş. Birçok sorun bildiğin bir ayarla çözülür; çözülmeyen ve tekrar eden anları bir tıkanıklık günlüğüne yazıp bu modülde tanıdığın aksesuarlarla eşleştirmek, gerçek ihtiyacı gösterir. Almadan önce kiralamak, ödünç almak ve taşıma testi yapmak, çantayı her yıl sadeleştirmek ve bazen en ucuz aracın, bir yansıtıcının, her tende bir yüzün gölgesindeki ayrıntıyı kurtarabileceğini hatırlamak, hem bütçeni hem çantanı korur.

Mini ödev

Bu ödevde kendi ekipman listeni üç adımla gözden geçireceksin.

1. Çantanı boşalt ve her eşyanın yanına son bir yılda kaç kez kullandığını yaz.
2. Son birkaç çekiminde seni durduran anları bir tıkanıklık günlüğüne yaz ve her birinin bildiğin bir ayarla çözülüp çözülemeyeceğini işaretle.
3. Çözülemeyen ve tekrar eden sorunları bu modüldeki aksesuarlarla eşleştir.
4. Beyaz bir köpük tahtayı ya da bir kâğıdı yansıtıcı olarak kullanıp gölgede bir yüzü, önce yansıtıcısız, sonra yansıtıcıyla çek.

Kendini değerlendir

• Çantandaki eşyalardan kaçı son bir yılda hiç kullanılmamış?
• Tıkanıklık günlüğündeki sorunlardan kaçı bildiğin bir ayarla çözülebiliyordu?
• Yansıtıcıyla çektiğin karede, tenin tonundan bağımsız olarak, gölgedeki yüzün gözlerinde ve yanağında ayrıntı geri geldi mi?

Sözlük

Mini test

1. Yeni bir aksesuar almayı düşündüğünde sorulacak ilk soru nedir?

• A) Hangisi en pahalı?
• B) Bu sorunu bildiğim bir ayarla ya da davranışla çözebilir miyim?
• C) Başkaları ne kullanıyor?
• D) Hangisi en yeni?

2. Bir sorunun gerçek bir ekipman ihtiyacı olduğunu en iyi ne gösterir?

• A) Bir kez yaşanmış olması
• B) Bir reklamda görülmesi
• C) Tıkanıklık günlüğünde birkaç kez tekrarlanması ve bildiğin ayarlarla aşılamaması
• D) Bir arkadaşın önermesi

3. Ağır bir tripodu almadan önce ne yapılabilir?

• A) Kiralamak ya da ödünç alıp bir gün boyunca taşıma testi yapmak
• B) Hemen iki tane almak
• C) Hiç denemeden almak
• D) Yalnızca fiyatına bakmak

4. Gölgede kalan koyu tenli bir yüzün ayrıntısını ucuz ve etkili biçimde geri getirmek için ne kullanılabilir?

• A) Daha pahalı bir makine
• B) Yeni bir ND filtre
• C) Daha uzun bir tripod
• D) Katlanır bir yansıtıcı ya da beyaz bir köpük tahta

Cevaplar

1. B — Birçok sorun bilinen bir ayarla çözülür; bu soru gereksiz alışverişi önler.
2. C — Tekrar eden ve ayarla çözülmeyen sorunlar gerçek ihtiyacı gösterir.
3. A — Denemek, aracın işe yarayıp yaramadığını ve taşınıp taşınmayacağını gösterir.
4. D — Yansıtıcı gölgedeki yüze ışık geri gönderir; ISO'yu yükseltmeden ve düzenlemede zorlamadan ayrıntıyı geri getirir.

Özet kartı

• Sıra: önce bilgi, sonra ihtiyaç, en son alışveriş.
• Tıkanıklık günlüğü: tekrar eden ve ayarla çözülmeyen anlar.
• İhtiyacı aksesuarla eşleştir; listede olmayan, önerilse de ihtiyaç değildir.
• Kirala, ödünç al, taşıma testi yap; yılda bir çantanı sadeleştir.
• Ucuz bir yansıtıcı, her tende gölgedeki yüzün ayrıntısını kurtarabilir.

Sonraki derse köprü

Ekipman çantan artık ihtiyacına göre sadeleşti. Şimdi dikkati yeniden bakmaya, kadrajın içinde neyin nereye yerleştirildiğine çeviriyoruz. Kardeşinin mezuniyet karesinde, arka planda çimenlerin arasından kıvrılarak ona doğru uzanan bir yol vardı ve bakış, farkında olmadan o yol boyunca kardeşine ulaşıyordu. Göz fotoğrafın içinde nasıl yürür? Sonraki ders kompozisyonun ikinci modülünü, bakışı konuya taşıyan yönlendirici çizgilerle açıyor.