Objektif seçimi

Öğrenme hedefi

İkinci bir objektife karar verirken bir reklamdan ya da bir arkadaşın önerisinden değil, kendi çekimlerinden yola çıkabileceksin. Fotoğraflarının içindeki çekim verisinden hangi odak uzaklıklarını en çok kullandığını bulacak, seni en çok zorlayan durumları bir ihtiyaç listesine dökecek, parlak bir sabit objektif, bir tele ve bir geniş açı arasında bu listeye göre seçim yapacak, bütçeyi objektifin ömrü, ağırlığı ve kiralama imkânıyla birlikte düşünecek, ikinci el bir objektifi alırken camı, halkaları, bağlantıyı ve çalışmasını kontrol edecek ve bir objektifi denerken yüzleri, her tende, ne kadar iyi çizdiğine bakacaksın.

Merak sorusu

Bir fotoğraf kulübünün ekipman takas gününe gidiyorsun. Masaların üstünde onlarca objektif var: kısa ve parlak sabit objektifler, uzun tele zoomlar, çok geniş açılı objektifler. Herkesin bir önerisi var: biri «mutlaka parlak bir sabit al» diyor, biri «tele olmadan olmaz» diyor, biri de «geniş açı dünyanı değiştirir». Elinde makinenle birlikte gelen tek bir zoom ve sınırlı bir bütçe var.

İkinci objektif hangisi olmalı? Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yok; ama senin için geçerli bir cevabı var ve o cevap zaten fotoğraflarının içinde yazılı. Bu derste ikinci objektife kendi çekimlerine bakarak karar vermeyi, bütçeyi akıllıca kullanmayı ve ikinci el bir objektifi alırken nelere bakacağını konuşacağız.

Bağlam

İskeledeki balıkçıdan bit pazarındaki eski objektife kadar, bir camı her yönüyle tartmayı öğrendin. Bütün bu bilgiler, sonunda tek bir karar için vardır: hangi objektifi alacağın. Bu karar çoğu zaman bir ürün tanıtımı, bir forum tartışması ya da bir arkadaşın coşkusuyla verilir ve sonunda çantada az kullanılan bir objektif kalır.

Daha güvenilir bir yol, ihtiyacın nerede olduğunu kendi çekimlerinden okumaktır. Makinenle birlikte gelen objektif, farkında olmadan sana ne istediğini zaten söylüyor: hangi uçta çok zaman geçirdiğin, hangi ışıkta zorlandığın, hangi konulara yetişemediğin. İkinci objektif, bu söylenenleri karşılayan objektiftir.

Basit açıklama

İhtiyacını nereden okursun?

Her dijital fotoğrafın içinde, çekim anında kaydedilmiş bir çekim verisi bulunur: hangi odak uzaklığıyla, hangi diyafram, enstantane ve ISO ile çekildiği. Birçok düzenleme programı bu verileri gösterir ve fotoğrafları odak uzaklığına göre süzmene izin verir. Son birkaç ay içinde çektiğin ve sevdiğin kareleri seçip odak uzaklıklarına bakarsan, zoomunun hangi ucunda yoğunlaştığını görürsün.

Kareler zoomun uzun ucunda yığılmışsa, daha uzağa uzanan bir tele sana yarayabilir. Kısa ucunda yığılmışsa ve hâlâ sığdıramadığın mekânlar varsa, daha geniş bir açı işe yarayabilir. Kareler ortalarda dağılıyor ama yüksek ISO'lu, bulanık ya da kumlu kareler çoksa, sorun odak uzaklığında değil ışıktadır ve parlak bir objektif yardımcı olabilir. Bu verilerin yanına, çekemediğin ya da beğenmediğin anların kısa bir listesini ekle: bu ihtiyaç listesi, önerilerden daha dürüst bir rehberdir.

Üç yaygın yol hangi ihtiyaca cevap verir?

İkinci objektif olarak en sık tartışılan üç yol vardır. Parlak bir sabit objektif, loş iç mekânlarda, akşam yemeklerinde, konserlerde ve portrelerde ışık ve arka plan yumuşaklığı kazandırır; ama seni tek bir odak uzaklığına bağlar. Bir tele zoom, sahada spor yapan çocuklar, sahneden uzak bir tören, kuşlar ya da uzaktan portreler için erişim sağlar; ama genellikle daha ağır ve daha az parlaktır. Geniş bir açı, dar odalar, mimari, manzara ve kalabalığın içinden çekimler için alan açar; ama kenarlarda insan çekerken dikkat ister.

Bu üçünden hangisinin doğru olduğu, ihtiyaç listene bağlıdır; birinin ihtiyacı ötekinin gereksiz yükü olabilir. İnsanları çok çekiyorsan, birkaç metre geriden kadraj kurmana ve loş ışıkta ayrıntıyı korumana izin veren bir objektif, yani kısa bir tele ya da parlak bir normal objektif, çoğu zaman listenin başına yerleşir. Bu, açık ya da koyu hangi yüzü çekersen çek, mesafeyi ve ışığı yönetmeni kolaylaştırır.

Bütçe nasıl düşünülür?

İyi bir objektif, çoğu zaman gövdelerden daha uzun ömürlüdür; bir gövde birkaç yılda değiştirilirken aynı objektif yıllarca kullanılabilir. Bu yüzden birçok fotoğrafçı, bütçesinin önemli bir kısmını objektiflere ayırır. Ama pahalı bir objektif, taşınmayacak kadar ağırsa evde kalır; hafif ve yeterli bir objektif, her gün yanında olduğu için daha çok fotoğraf çektirir.

Karar vermeden önce bir objektifi denemenin yolları da vardır. Bazı yerlerde objektif kiralamak mümkündür; bir hafta sonu için kiralanan bir objektif, gerçekten ihtiyacın olup olmadığını satın almadan gösterir. Bir arkadaşın objektifini birkaç gün ödünç almak da aynı işi görür. İkinci el pazarı ise aynı bütçeyle daha iyi bir objektife ulaşmanın yaygın bir yoludur; iyi korunmuş bir objektif, yeni olanın işini görebilir.

İkinci el bir objektifte nelere bakılır?

İkinci el bir objektifi alırken önce camlara bakarsın. Objektifin arkasından bir ışığa, örneğin bir telefon fenerine tutup içine baktığında çizikler, iç camlarda örümcek ağına benzeyen mantar izleri ya da buğu görünebilir. Birkaç küçük toz zerresi çoğu zaman görüntüyü etkilemez; ama mantar yayılabilir ve temizlenmesi zordur. Odak ve zoom halkalarının pürüzsüz döndüğünü, diyaframın açılıp kapandığını, sabitlemeli objektiflerde sabitlemenin sessizce çalıştığını kontrol edersin.

Sonra objektifi kendi gövdene takıp birkaç kare çekersin. Bağlantının ve görüntü dairesinin gövdene uyduğunu, otomatik odağın doğru ve hızlı bulduğunu, en geniş açıklıkta köşelerin kabul edilebilir olduğunu görürsün. Bir yüzü, mümkünse loş bir köşede, yakından çekip gözlerin keskinliğine ve tenin nasıl çizildiğine bakmak, objektifin senin en çok çekeceğin konuda nasıl davrandığını gösterir. Hiçbir şeyi kontrol ettirmeyen bir satıcıdan uzak durmak da bu kontrolün bir parçasıdır.

Görsel kanıt

Takas gününe dönüyorsun. Önceki akşam fotoğraflarının çekim verisine bakmıştın: sevdiğin karelerin çoğu zoomunun uzun ucunda ve loş ortamlarda, ISO'ları yüksek. Listende iki madde var: akşam portreleri kumlu çıkıyor ve insanlara çok yaklaşmak zorunda kalıyorsun. Masada kısa bir tele buluyorsun: 85 milimetre, ışık gücü 1:1.8.

Objektifi telefonunun fenerine tutup içine bakıyorsun; birkaç toz zerresi var, mantar yok. Halkalar pürüzsüz dönüyor. Kulüpten, koyu tenli, uzun örgülü saçları olan bir üyeden izin alıp salonun loş bir köşesinde, birkaç metre öteden portresini çekiyorsun. Gözleri keskin, yanağının gölgedeki tarafında ayrıntı korunmuş, ISO, zoomunun uzun ucundaki f/5.6'ya göre üç stoptan fazla düşük. Arka plandaki masalar yumuşamış. Kararı bir öneri değil, kendi çekim verin ve bu tek kare verdi.

Sık yapılan hata

Özet

İkinci objektif, başkalarının önerisinden değil, kendi fotoğraflarının çekim verisinden ve çekemediğin anların ihtiyaç listesinden seçilir: uzun uçta yığılan kareler bir teleye, sığdıramadığın mekânlar geniş bir açıya, yüksek ISO'lu karanlık kareler parlak bir objektife işaret eder. Bütçe, objektifin ömrü, ağırlığı ve kiralama ya da ödünç alma imkânıyla birlikte düşünülür; ikinci el bir objektifte camlar ışığa tutularak incelenir, halkalar ve sabitleme denenir ve kendi gövdende, mümkünse bir yüzde, her tende gözlerin ve ayrıntının nasıl çizildiğine bakılır.

Mini ödev

Bu ödevde ikinci objektif kararını kendi verilerinle hazırlayacak ve modülün projesini tamamlayacaksın.

1. Son birkaç ayda çektiğin ve sevdiğin kareleri düzenleme programında odak uzaklığına göre süz ve en çok hangi aralıkta çektiğini yaz.
2. Çekemediğin ya da beğenmediğin anları beş maddelik bir ihtiyaç listesine dök.
3. Listene göre parlak bir sabit objektif, bir tele ve bir geniş açıdan hangisinin sana en çok yarayacağını bir cümleyle gerekçelendir.
4. Modül projesi: aynı kişiyi üç farklı odak uzaklığında, kadrajı aynı tutarak çek; yani geniş açıyla yaklaşıp, normalle orta mesafeden ve teleyle uzaktan, yüzün kareyi aynı büyüklükte doldurduğu üç kare. Yüzün oranlarını ve arka planın büyüklüğünü karşılaştır.

Kendini değerlendir

• Çekim verin, zoomunun hangi ucunda yoğunlaştığını gösterdi mi?
• İhtiyaç listen, başkalarının önerisinden farklı bir objektife mi işaret etti?
• Modül projesindeki üç karede yüzün oranları, tenin tonundan bağımsız olarak, mesafeyle nasıl değişti?

Sözlük

Mini test

1. İkinci objektife karar verirken en güvenilir başlangıç noktası nedir?

• A) En pahalı objektif
• B) En çok önerilen objektif
• C) Kendi fotoğraflarının çekim verisi ve ihtiyaç listesi
• D) En hafif objektif

2. Sevdiğin karelerin çoğu yüksek ISO'lu ve loş ortamlarda çekilmişse hangi objektif yardımcı olabilir?

• A) Parlak bir objektif
• B) Daha uzun bir tele zoom
• C) Balıkgözü
• D) Daha dar diyaframlı bir zoom

3. İkinci el bir objektifte iç camlardaki örümcek ağına benzeyen izler neyi gösterir?

• A) Normal bir yansımayı
• B) Mantarı
• C) Kaplamayı
• D) Filtre çapını

4. İkinci el bir portre objektifini denerken koyu tenli bir kişinin yüzünü loş bir köşede çekmek neyi gösterir?

• A) Objektifin ağırlığını
• B) Filtre çapını
• C) Bağlantı pinlerinin sayısını
• D) Objektifin en çok kullanacağın konuda gözleri ve gölgedeki ayrıntıyı nasıl çizdiğini

Cevaplar

1. C — Hangi uçta çektiğini ve nerede zorlandığını gösteren kendi verin, başkalarının önerisinden daha dürüst bir rehberdir.
2. A — Yüksek ISO ve bulanıklık, sorunun ışıkta olduğunu gösterir; geniş açıklıklı bir cam, aynı sahnede hem ISO'yu hem süreyi aşağı çeker.
3. B — İç camlarda örümcek ağı gibi yayılan izler mantardır; yayılabilir ve temizlenmesi zordur.
4. D — Bir objektifi en çok çekeceğin konuda, zor bir ışıkta denemek, onun gerçek davranışını gösterir.

Özet kartı

• İkinci objektifi kendi çekim verinden ve ihtiyaç listenden seç.
• Uzun uçta yığılma: tele; sığmayan mekân: geniş açı; yüksek ISO: parlak objektif.
• Ağırlığı hesaba kat; mümkünse kirala ya da ödünç al.
• İkinci elde camı ışığa tut, halkaları ve sabitlemeyi dene.
• Gövdende test et; her tende gözleri ve gölgedeki ayrıntıyı kontrol et.

Sonraki derse köprü

Objektif çantan artık ihtiyacına göre şekilleniyor. Ama bazı kareler, en iyi objektifle bile, elde çekilemez: uzun bir teleyle yapılan sabırlı bir bekleyiş, gece bir kentin ışıkları ya da yarım saniyelik bir su akışı. Bu anlarda makineyi taşıyan şey objektif değil, onu sabit tutan bir destektir. Her tripod iş görür mü? Sonraki ders aksesuarlar modülünü tripodla açıyor ve sağlamlık, yükseklik ve ağırlık arasındaki dengeyi konuşuyor.