Bir sağlık haberini yeniden yazma

Açılış

Bu bir uygulama görevi: modülün yedi dersi tek bir metin üzerinde uygulanacak. Aşağıdaki haber kurgudur; gerçek bir çalışmayı, ürünü ya da yayını temsil etmez ve içindeki bütün sayılar okumayı ve yeniden yazmayı göstermek için uydurulmuştur. Görev üç aşamalı: önce haberi söker, sonra sayılar geldiğinde hesaplar, en son yeniden yazarsın. Yaklaşık kırk dakika ayır ve bir kâğıt aç.

Haber

Yeni araştırma: X yaklaşımı ciddi sonuç riskini %40 azaltıyor

Yapılan yeni bir araştırma, X yaklaşımının ciddi sonuç riskini %40 oranında azalttığını ortaya koydu. Uzmanlar bulguyu "umut verici" olarak nitelendirdi.

Araştırmada X yaklaşımını uygulayan grupta belirteç düzeylerinde belirgin iyileşme görüldü (p<0,001). Katılımcıların çoğu kendilerini daha iyi hissettiğini bildirdi.

Prof. Dr. bir uzman, "Bu sonuçlar alanda önemli bir adım" dedi.

Yan etki bildirilmedi.

Araştırma geçen hafta bir kongrede sunuldu.

Birinci aşama — sök

Her cümleyi modülün ve akademinin ilgili dersine bağla ve neyin eksik olduğunu yaz. Kendi listeni tamamlamadan aşağıdaki cevaplara bakma.

Cevaplar

Başlık, "%40 azaltıyor". Bu göreli bir ifade ve ne temel risk ne mutlak fark veriyor. Klinik önem dersindeki A rozetli bulgu, göreli ifadelerin aynı sonucun mutlak ifadesinden daha büyük algılandığını söylüyor; riskin çerçevelenmesi dersi de aynı sayının dört çerçevesini hesapladı. Temel risk verilmeden bu sayı yorumlanamaz: bin kişide 50'den 30'a iniş de, bin kişide 5'ten 3'e iniş de "%40".

"Ciddi sonuç riski". Hangi sonuç olduğu tanımlanmamış. Haberin devamında ölçülen asıl şeyin bir belirteç olduğu anlaşılıyor, yani başlıktaki "ciddi sonuç" ile çalışmanın birincil olarak ölçtüğü şey aynı değil. Vekil sonuç dersinin uyarısı burada: bir belirteçteki değişim, kişinin yaşadığı bir sonuç gibi aktarılmış.

"Umut verici". Korku ve umut dili dersindeki umut dilinin tipik bir örneği. Kanıtın düzeyi ve belirsizliği bildirilmeden bir değerlendirme yapılmış ve okurun duygusu, eksik bilginin yerini doldurmaya bırakılmış.

"Belirteç düzeylerinde belirgin iyileşme (p<0,001)". Anlamlılık dersinde gördüğün gibi p değeri farkın büyüklüğü hakkında bilgi vermiyor. Etki büyüklüğü de güven aralığı da yok, bu yüzden "belirgin" sözcüğünün neye dayandığı bilinmiyor.

"Katılımcıların çoğu kendilerini daha iyi hissettiğini bildirdi". Bu bir hasta bildirimli sonuç, ama karşılaştırma grubunda aynı oranın ne olduğu verilmemiş. Körleme durumu da yazmıyor. L01-P02-M03-D05'te gördüğün gibi, sonucu değerlendiren kişinin kör olmadığı öznel sonlanımlar etkinin en kolay abartıldığı bileşimdir.

Uzman görüşü. Bir unvan var, gerekçe yok. Uzman görüşü dersindeki soru geçerli: bu kişi "önemli adım" derken hangi kanıta dayanıyor?

"Yan etki bildirilmedi". Zarar için gereken sayı dersinin merkezi uyarısı burada: bildirilmemek ile olmamak ayrı şeylerdir. Zarar sayısı hesaplanamıyor ve okur bu cümleyi "güvenli" diye okuyor.

"Bir kongrede sunuldu". L01-P01-M02-D07'de gördüğün gibi konferans özeti, bilimin kendini düzeltme zincirinin ilk basamağı olan tam yayından bile önce gelir. Yöntem değerlendirilemiyor ve özetlerin bir kısmı hiç yayına dönüşmüyor. Bu tek bilgi, haberdeki bütün iddiaların ağırlığını belirliyor.

Söküm özeti

Haberde yanlış bir cümle yok ve her ifade tek başına savunulabilir. Eksik olanları say: temel risk, mutlak fark, güven aralığı, karşılaştırma grubu, körleme durumu, sonlanımın klinik mi vekil mi olduğu, zarar verisi, çalışma tasarımı, katılımcı sayısı, süre ve kanıt düzeyi. On bir eksik, sıfır yalan. Ticari sağlık içeriği dersindeki "hiçbir cümlesi yanlış olmayan sayfa" örüntüsü bir haber metninde de aynen çalışıyor.

İkinci aşama — sayılar gelince hesapla

Altı ay sonra çalışmanın tam metni yayımlanıyor ve başlıktaki %40'ın nereden geldiği görülüyor. Çalışmanın birincil sonlanımı gerçekten belirteç. Ciddi sonuçlar ise ikincil sonlanım olarak iki yıl boyunca kaydedilmiş: X uygulanmayan 500 kişide 15, X uygulanan 500 kişide 9 ciddi sonuç görülmüş. Şimdi bu sayıları elle çevir.

Önce göreli azalmayı doğrula. Fark 15 − 9 = 6 olay, bu da 6 ÷ 15 = 0,40, yani başlıktaki %40 doğru hesaplanmış. Şimdi mutlak farka bak: uygulanmayan grupta risk 15 ÷ 500 = 0,03, uygulanan grupta 9 ÷ 500 = 0,018. Aradaki fark 0,03 − 0,018 = 0,012, yani iki yılda bin kişide 12 kişi.

Sabit paydayla yazınca tablo okunur hâle geliyor. İki yıl boyunca X uygulanmayan her bin kişiden 30'unda, uygulanan her bin kişiden 18'inde ciddi sonuç görülüyor. Aynı bilginin öteki yüzü de var: bin kişiden 970'i X olmadan, 982'si X ile iki yılı ciddi sonuç yaşamadan geçiriyor. Bir kişinin fayda görmesi için gereken sayı 1000 ÷ 12 ≈ 83, yani 83 kişinin iki yıl boyunca X uygulaması gerekiyor.

Süreyi atlama. Bu sayılar iki yıla ait ve yıllık olarak bakıldığında fark kabaca bin kişide 12 ÷ 2 = 6 kişiye iner. Bir de belirsizlik var: toplam 24 olaydan hesaplanan bu fark çok oynak. Tam metindeki aralığa göre gerçek fark, bin kişide yaklaşık 7 fazla olaydan 31 daha az olaya kadar uzanıyor. Aralık sıfırı içeriyor: başlığın "%40 azaltıyor" dediği şey, bu veriyle etkinin olmadığı bir dünyadan ayırt edilemiyor.

Üçüncü aşama — yeniden yaz

Şimdi asıl görev: aynı bilgiyi bu modülün kurallarıyla yeniden yaz. İlk kural, bilinmeyeni bilinmeyen olarak yazmak. Olasılık dili dersindeki ayrım burada geçerli: "nadir" değil "bilinmiyor" de ve eksik bilgiyi tahminle doldurma, çünkü uydurulmuş bir bilgi okura ölçülmüş gibi görünür ve ona ölçülmüş bir bilgiye güvendiği kadar güvenir. Sayıları doğal frekans biçiminde, sabit bir paydayla ver; nokta tahmini ile aralığı birlikte yaz ve aralık yoksa bunu söyle.

Bilgiyi çift çerçevele: hem sonuç görülenleri hem görülmeyenleri, hem göreli hem mutlak sayıyı ver. Kanıt kesinliği dersindeki soruyu yanıtla: bu bulgu hangi basamakta ve yeni bir çalışmayla değişme olasılığı ne? Son olarak duygusal tonu dengede tut; umut veriyorsan belirsizliği de yaz, tehdit anlatıyorsan yapılabilecek bir şey öner.

Örnek yeniden yazım

Aşağıdaki metin olası sonuçlardan biri; tek doğru cevap değil. Önce kendi metnini bitir, sonra bununla karşılaştırıp farkları not et.

İki yıllık bir çalışma: X yaklaşımı bir belirteci iyileştirdi, ciddi sonuçlardaki fark belirsiz

Önce bir kongrede sunulan, altı ay sonra tam metni yayımlanan çalışmada 1.000 kişi iki gruba ayrıldı ve iki yıl izlendi. Çalışmanın asıl ölçtüğü şey bir laboratuvar belirteciydi ve X uygulanan grupta bu belirteç iyileşti.

Ciddi sonuçlar ikincil olarak kaydedildi. İki yıl boyunca X uygulanmayan her bin kişiden 30'unda, uygulanan her bin kişiden 18'inde ciddi sonuç görüldü; bin kişiden 970'i ve 982'si ise bu süreyi ciddi sonuç yaşamadan geçirdi. Olay sayısı az olduğu için fark belirsiz: gerçek etki, bin kişide birkaç fazla olaydan yaklaşık otuz daha az olaya kadar herhangi bir yerde olabilir.

Katılımcıların bir kısmı kendini daha iyi hissettiğini bildirdi; karşılaştırma grubundaki oran ve körleme durumu raporda net değil. Yan etki verisinin nasıl toplandığı bildirilmedi. Bu, yan etki olmadığı anlamına gelmiyor, yalnız bilinmediği anlamına geliyor.

Ne biliniyor: bir belirteçte değişim gözlendi. Ne bilinmiyor: ciddi sonuçları gerçekten azaltıp azaltmadığı, zarar profili ve kimde işe yaradığı. Bu soruları yanıtlamak için ciddi sonuçları birincil olarak ölçen daha büyük bir çalışma gerekiyor.

Dur ve iki metni karşılaştır. İkisi de aynı çalışmayı anlatıyor ve ikincisi daha uzun, daha az çarpıcı, okuru daha az heyecanlandırıyor. Ama çok daha fazla bilgi taşıyor, çünkü bilinmeyenler de birer bilgidir. Başlıktaki "%40" yeni metinde yok değil; yalnız bin kişide 30'a karşı 18 biçiminde ve belirsizliğiyle birlikte duruyor.

Dördüncü aşama — kendi kontrol listen

Bu görevin kalıcı çıktısı herhangi bir sağlık haberine uygulayabileceğin bir kontrol listesi. Her başlık bu modülün ya da akademinin bir dersine karşılık geliyor.

• Sayı: Mutlak mı göreli mi? Temel risk var mı? Süre ve aralık var mı?
• Sonlanım: Klinik mi, vekil mi, bileşik mi? Kim bildirdi?
• Karşılaştırma: Neye kıyasla? Kontrol grubu ve körleme var mı?
• Tasarım: Hangi çalışma türü? Hangi basamakta yayımlandı?
• Zarar: Bildirilmiş mi? Bildirilmemişse bu nasıl yazılmış?
• Kesinlik: Bulgunun değişme olasılığı belirtilmiş mi?
• Ton: Duygusal dil, eksik bilginin yerini mi dolduruyor?

Kartın son cümlesi bir dürüstlük notu: kayıp çoğu zaman gazetecide değil, ondan önce oluyor. L01-P01-M01-D07'deki kendini düzeltme zincirinde bilgi her basamakta biraz daha eksilebiliyordu ve basın bildirisi, bulgunun kamuya ulaşmadan önce geçtiği son dar geçitlerden biri. Kurgu haberdeki %40 da büyük olasılıkla bir basın bildirisinden olduğu gibi alındı.

Kendini sına

1. Haberdeki on bir eksiği listele.
2. Başlıktaki "%40" neden tek başına yorumlanamıyor? Bin kişide 5'ten 3'e iniş için mutlak farkı hesapla.
3. Tam metindeki sayılarla mutlak farkı, bir kişinin fayda görmesi için gereken sayıyı ve yıllık farkı yeniden hesapla.
4. Aralık sıfırı içeriyorsa başlık hangi cümleyle değiştirilmeli?
5. "Ciddi sonuç riski" ile ölçülen şey arasındaki uyumsuzluk hangi dersin konusu?
6. "Yan etki bildirilmedi" cümlesi neden bir güvence değil?
7. "Kongrede sunuldu" bilgisi neden bütün iddiaların ağırlığını belirliyor?
8. İkinci metin neden daha çok bilgi taşıyor? Yedi başlıklı kontrol listesini yaz.

Modülün kapanışı

Sekiz derste tek bir soruyu işledik: belirsizlik nasıl anlatılır? Nokta ve aralık tahmini dersi ile olasılık dili dersi aynı cümlede birleşiyor: "emin değiliz" bir bilgi taşımaz, bir aralık ve dürüst bir "bilinmiyor" taşır. Doğal frekanslar, ikon dizileri ve çerçeveleme dersleri de biçimin bilginin parçası olduğunu gösterdi; ikisinin A rozetli kartları, aynı verinin farklı sunumlarının farklı anlayışlar ürettiğini söylüyor.

Çerçevesiz bir sunum yok; bu yüzden amaç tarafsızlık değil, çift çerçeveleme ve tutarlılık. Eksik bilgi de bir bilgidir ve yazılmalıdır, çünkü bilinmeyen zararın sessizce sıfır sayılmasına karşı tek savunma, onu açıkça "bilinmiyor" diye yazmaktır. Bu modülle risk ölçülerinden klinik etkiye ve belirsizliğin aktarılmasına uzanan program da tamamlanıyor: bir sayıyı okumaktan onu sorumlu biçimde aktarmaya giden yol.

Bu programın çıktısı akademinin kendi yazımını da bağlıyor. Nokta ve aralık tahmini dersi ile doğal frekanslar dersinde açıkça yazıldığı gibi, bu akademinin kanıt kartları sayısal etki büyüklüğü taşımıyor ve bu bilinen bir eksik. Kartları da bu modülün kurallarıyla denetleyebilirsin.