Kur'an "rahmet" kelimesini yağmurdan peygambere, evlattan ilme kadar on beşten fazla anlamda kullanır. Bu ders, Rahmân'ın neleri verdiğini Kur'an'ın kendi kelimeleriyle tanıtır.
Temel
| Rahmet... | Ayet | Ayetten |
|---|---|---|
| Yağmurdur | A'râf 57; Rûm 50 | Rüzgârları rahmetinin önünde müjdeci olarak gönderir |
| Kur'an'dır | Yûnus 57; İsrâ 82 | Göğüslerdekine şifa, mü'minlere hidayet ve rahmet |
| Peygamberdir | Enbiyâ 107 | Seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik |
| Peygamberliktir | Zuhruf 32; Hûd 28 | Rabbinin rahmetini onlar mı paylaştırıyor? |
| Evlat ve kardeştir | Meryem 2, 53 | Kardeşi Hârûn'u rahmetimizden ona bağışladık |
| Eşler arasındaki bağdır | Rûm 21 | Aranıza sevgi ve rahmet koydu |
| Gece ve gündüzdür | Kasas 73 | Rahmetinden size gece ve gündüzü yarattı |
| Rızık hazineleridir | İsrâ 100 | Rabbimin rahmet hazinelerine sahip olsaydınız... |
| Sıkıntıdan kurtuluştur | Yûnus 21 | Sıkıntıdan sonra insanlara bir rahmet tattırdığımızda |
| Bağışlanmadır | Zümer 53 | Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin |
| Cezanın ertelenmesidir | Kehf 58 | Rabbin rahmet sahibidir; onları hemen yakalasaydı azabı çabuklaştırırdı |
| Yumuşak kalpliliktir | Âl-i İmrân 159 | Allah'tan bir rahmet sayesinde onlara yumuşak davrandın |
| İlahî ilimdir | Kehf 65 | Ona katımızdan bir rahmet verdik ve bir ilim öğrettik |
| Yetimin korunan hazinesidir | Kehf 82 | Rabbinden bir rahmet olarak |
| Cennettir | Âl-i İmrân 107 | Onlar Allah'ın rahmetindedir, orada ebedî kalırlar |
Tabloyu yukarıdan aşağı oku. Yağmur, Kur'an, peygamber, kardeş, eş, gece ve cennet aynı kelimeyle anılır.
Derin
Derin
Büyük desen: Önce rahmet, sonra ilim. Kur'an üç ayrı yerde rahmeti ve ilmi yan yana getirir. Her seferinde rahmet önce gelir:
- "Rahmân, Kur'an'ı öğretti" (Rahmân 1–2).
- Hızır için: "Ona katımızdan bir rahmet verdik ve ona katımızdan bir ilim öğrettik" (Kehf 65).
- Meleklerin duası: "Rabbimiz, sen her şeyi rahmet ve ilimle kuşattın" (Ğâfir 7).
Rahmet, yazılmış bir sözdür. Kur'an iki kez "Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazdı" der (En'âm 12, 54). A'râf 156'da şöyle buyrulur: "Rahmetim her şeyi kuşatmıştır. Onu takva sahiplerine yazacağım."
Aynı ayette iki adım vardır. Önce rahmetin her şeyi kuşattığı söylenir, sonra özel bir rahmetin takva sahiplerine yazılacağı bildirilir. Bu iki adım, Ders 7'de İbnü'l-Arabî'nin iki rahmet ayırımının dayanağı olacak.
Rahmet kime yakındır? "Allah'ın rahmeti iyilik edenlere (muhsinlere) yakındır" (A'râf 56). Rahmet her şeyi kuşatır; ama iyilik eden, ona daha yakın durur.
İlmî
İlmî
Vücûh literatürü. Kur'an kelimelerinin farklı anlamlarını tespit eden el-Vücûh ve'n-Nezâir türü, Mukâtil b. Süleyman'la başlar. Dâmeğânî gibi sonraki müellifler bu geleneği sürdürür. "Rahmet" kelimesi bu eserlerde en çok anlam sayılan kelimelerdendir.
İnsan ne için yaratıldı? Hûd 118–119'da şöyle buyrulur: "Rabbinin rahmet ettikleri hariç, onlar ihtilaf edip dururlar. Onları bunun için yarattı."
- Mücâhid ve Katâde'ye nispet edilen görüşe göre "bunun için" ifadesi rahmete işaret eder: İnsan rahmet için yaratılmıştır.
- Başka bir görüşe göre ifade ihtilafa işaret eder.
- Taberî iki görüşü de nakleder. Bu ayet Meclis 4'te yeniden ele alınır.
Durup düşün
- Tablodaki anlamlardan hangisi senin hayatında en görünür durumda?
- "Rahmetsiz ilim" nasıl bir ilim olurdu? Çevrende bunun bir örneğini gördün mü?
Uygulama
Bu hafta yağmur yağdığında A'râf 57'yi hatırla. Tabloda sana en uzak gelen anlamı seç ve hayatından bir örneğini deftere yaz.