Asimetrik bilgi

Öğrenme çıktıları

• Hatırlama — Gizli bilgiyi, gizli eylemi, sinyal vermeyi, ayıklamayı, ayrıştırıcı ve birleştirici dengeyi tanımlar.
• Anlama — Bilgi farkının iyi ürünleri piyasadan nasıl çekebildiğini ve eğitimin neden üretkenliği artırmasa bile ödüllendirilebileceğini açıklar.
• Uygulama — Bir limon piyasasında ticaretin sürmesi için gereken koşulu, bir sinyal modelinde ayrıştırıcı denge aralığını ve bir vekâlet ilişkisinde gereken prim tutarını hesaplar.
• Değerlendirme — Diplomaların işgücü piyasasındaki sinyal değerine ilişkin birbirine karşıt kanıtları değerlendirir.

Sezgi

Açılış

İkinci el bir araba almak istediğinizi düşünün. Satıcı arabayı yıllardır kullanıyor; motorun ne zaman ses yaptığını, hangi parçanın değiştiğini, kaza geçirip geçirmediğini biliyor. Siz ise yalnızca dışarıdan görüneni biliyorsunuz. Satıcı «araba tertemiz» diyor; ama arabası sorunlu olan bir satıcı da aynı şeyi söylerdi. Ne kadar ödemeye razı olursunuz?

Önceki derslerde tarafların alınıp satılan mal hakkında aynı bilgiye sahip olduğunu varsaydık. Refah teoremleri de bu varsayıma dayanıyordu. Temel finans kursunda sigortanın mantığını incelerken ters seçim ve ahlaki tehlike kavramlarıyla tanıştık. Şimdi bu iki kavramın arkasındaki modelleri kuracağız; bilgisi fazla olanla az olan arasındaki uçurumun neyi bozduğunu ve bu uçurumun nasıl daraltılabildiğini göreceğiz.

Hikâye — Önemsiz bulunan makale

1966'da genç bir iktisatçı, George Akerlof, Berkeley'deki California Üniversitesi'nde ders vermeye başladı. İlgisini çeken bir soru vardı: yeni otomobil satışları neden ekonomik dalgalanmalarla bu kadar sert iniş çıkış gösteriyordu? Soruyu düşünürken dikkati ikinci el otomobil piyasasına kaydı ve beklemediği bir mantıkla karşılaştı. İkinci el bir arabanın satıcısı arabanın kalitesini bilir, alıcı bilmez. Bu bilgi farkı, iyi arabaların piyasadan çekilmesine yol açabilirdi.

Akerlof'un akıl yürütmesi basitti. Alıcılar bir arabanın iyi mi yoksa sorunlu mu olduğunu ayırt edemiyorsa, ancak ortalama bir kalite için ödeme yapmaya razı olurlar. Ama bu ortalama fiyat, iyi arabası olan satıcılar için fazla düşüktür; onlar arabalarını satmaktan vazgeçer. Geriye daha kötü arabalar kalır, ortalama kalite düşer, alıcılar daha az ödemeye razı olur ve bir sonraki en iyi arabalar da çekilir. Sonunda piyasada yalnızca sorunlu arabalar, Amerikan argosunda «limonlar», kalabilir.

Akerlof makalesini 1967'de American Economic Review dergisine gönderdi. Makale reddedildi; derginin bu kadar önemsiz konularda makale yayımlamadığı belirtiliyordu. Review of Economic Studies de makaleyi aynı gerekçeyle geri çevirdi. Journal of Political Economy'nin hakemleri ise makalenin yanlış olduğunu savundu: bu makale doğru olsaydı, hiçbir malın alınıp satılamayacağını yazdılar. Dördüncü denemede, Quarterly Journal of Economics makaleyi kabul etti ve «Limonlar Piyasası» 1970'te yayımlandı.

Makalenin önemi zamanla anlaşıldı. Bilgi farkının yalnızca araba piyasasında değil, sigortada, kredide, işgücü piyasasında ve pek çok başka alanda benzer sonuçlar doğurduğu görüldü. İki başka iktisatçı aynı yıllarda bu sorunun farklı yüzlerini inceledi: Michael Spence, gizli niteliklere sahip olanların bunları nasıl gösterebileceğini, Joseph Stiglitz ise bilgisi az olan tarafın gizli bilgiyi nasıl ayıklayabileceğini modelledi.

2001'de Akerlof, Spence ve Stiglitz, asimetrik bilgili piyasaları çözümledikleri için Nobel iktisat ödülünü paylaştı. Önemsiz bulunan makale, iktisadın en çok okunan çalışmalarından biri olmuştu. Hakemlerin itirazı ise, bir anlamda, makalenin asıl sorusuydu: bilgi farkına rağmen malların alınıp satılabilmesi için neler gerekir?

Kavram

Veri ve kanıt

İki çalışma, eğitimin getirisi üzerine süren eski bir tartışmanın iki yüzünü gösterir. Beşerî sermaye görüşüne göre eğitim, insanları daha üretken yaptığı için ödüllendirilir. Sinyal görüşüne göre ise eğitim, insanların zaten sahip olduğu yetenekleri işverene göstermenin bir yoludur; üretkenliği değiştirmese bile ödüllendirilir. Tyler ve arkadaşlarının bulgusu, bir diplomanın aynı becerideki kişiler arasında kazanç farkı yaratabildiğini, dolayısıyla sinyal etkisinin gerçek olabileceğini gösterir.

Clark ve Martorell'in bulgusu ise, sınavı az farkla geçen ve kalanlar arasında diplomanın kazançları neredeyse hiç etkilemediğini, dolayısıyla eğitimin getirisinin büyük ölçüde beşerî sermayeden geldiğini düşündürür. İki çalışmanın farklı sonuçları, farklı diplomalara, farklı gruplara ve farklı yöntemlere dayanır. Sinyal etkisinin büyüklüğü, işverenin başvuru sahibi hakkında başka ne bildiğine de bağlıdır: işveren zamanla çalışanın gerçek üretkenliğini gözledikçe, diplomanın sinyal olarak önemi azalabilir. Eğitimin getirisinin ne kadarının sinyalden, ne kadarının beşerî sermayeden geldiği sorusu bugün de tartışmalıdır.

Neden önemli?

Asimetrik bilgi, piyasaların neden bazen hiç oluşmadığını, neden garanti, marka ve itibar gibi kurumların var olduğunu ve neden devletin bazı piyasalarda düzenleyici rol üstlendiğini açıklar. Zorunlu sigorta, ürün bilgilendirme zorunlulukları, lisans ve sertifika sistemleri ve kredi kayıt büroları, bilgi farkının yarattığı sorunlara verilmiş kurumsal cevaplardır.

Türkiye'de ikinci el araç piyasası bu tartışmanın somut bir örneğidir. 2020'de yapılan bir düzenlemeyle, ikinci el otomobil satan işletmelerin, belgeli bir ekspertiz işletmesinin bulunduğu illerde, satıştan önceki üç gün içinde ekspertiz raporu alması zorunlu hâle getirildi. Bağımsız bir kuruluşun hazırladığı rapor, satıcının bildiğini alıcıya aktarmanın bir yoludur; bu dersteki modeller, böyle bir düzenlemenin neden limon sorununu hafifletebileceğini açıklar.

Model

Limon piyasası

Basit bir ikinci el araba piyasası kuralım. İki tür araba vardır: iyi ve sorunlu. İyi bir arabanın sahibi onu en az 80 bin liraya satmaya razıdır, alıcılar ise ona 100 bin lira değer biçer. Sorunlu bir arabanın sahibi onu en az 30 bin liraya satmaya razıdır, alıcılar ona 40 bin lira değer biçer. Her iki tür için de alıcının biçtiği değer satıcınınkinden yüksektir; bilgi tam olsaydı bütün arabalar el değiştirir ve iki taraf da kazanırdı.

Çözümlü örnek — Ticaret ne zaman sürer?

Şimdi yalnızca satıcıların arabanın türünü bildiğini varsayalım. Arabaların λ kadarı iyi, 1 − λ kadarı sorunlu olsun. Riske kayıtsız alıcılar, piyasadaki ortalama arabaya λ × 100 + (1 − λ) × 40 = 40 + 60λ bin liradan fazlasını vermez. İyi arabaların sahipleri ancak bu fiyat 80 bin liraya ulaşırsa satar: 40 + 60λ ≥ 80, yani λ ≥ 2/3.

İyi arabaların oranı üçte ikiden fazlaysa, ortalama fiyat iyi arabaları tutmaya yeter ve iki tür birlikte satılır; bu bir birleştirici dengedir. Oran üçte ikiden azsa, örneğin λ = 0,5 ise, alıcıların ödemeye razı olduğu 70 bin lira iyi arabaların sahipleri için yetersizdir. İyi arabalar piyasadan çekilir, alıcılar bunu bilerek yalnızca sorunlu arabalara göre, 40 bin lira öder. İyi arabaların satılmasıyla elde edilecek araba başına 20 bin liralık kazanç kaybolur. Bu kayıp, kimsenin bir hata yapmasından değil, bilginin eşit dağılmamasından doğar: alıcılar da satıcılar da kendi bilgileriyle tamamen akılcı davranmıştır, ama birlikte karşılıklı yararlı bir alışverişi kaçırmışlardır.

Kalitelerin sürekli olduğu durumda çözülme

Kalite yalnızca iki türle sınırlı değilse, çözülme daha da çarpıcıdır. Arabaların kalitesi q, 0 ile 100 arasında eşit olarak dağılsın; satıcı arabasını q'ya, alıcı 1,5q'ya değerlendirsin. Piyasa fiyatı p ise, yalnızca q ≤ p olan satıcılar satar ve satılan arabaların ortalama kalitesi p / 2'dir. Alıcılar bu ortalamaya 1,5 × p / 2 = 0,75p değer biçer; bu, p'den düşüktür. Hiçbir pozitif fiyatta alıcılar ödemeye razı olmaz. Bilgi tam olsaydı her araba el değiştirirdi; asimetrik bilgiyle piyasa tamamen çöker. Bu, JPE hakemlerinin itirazının ta kendisidir: model, uygun koşullarda gerçekten hiçbir malın alınıp satılamayacağını söyler.

Sigortada ters seçim

Aynı mantık sigorta piyasalarında da işler. Bir sağlık sigortasında iki tür kişi olsun: sağlıklı olanlar yılda 10 bin liralık bir tedavi masrafıyla yüzde 10, riskli olanlar yüzde 30 olasılıkla karşılaşsın. Sigortacı türleri ayırt edemiyor ve nüfusun yarısı her türdense, adil ortak prim 0,5 × 1.000 + 0,5 × 3.000 = 2.000 liradır. Sağlıklı kişiler için beklenen masraf yalnızca 1.000 liradır; yeterince riskten kaçınmıyorlarsa sigortayı bırakırlar. Havuzda riskli kişiler kalır ve prim 3.000 liraya çıkmak zorunda kalır. Temel finans kursunda gördüğümüz zorunlu sigortanın bir gerekçesi, bu çözülmeyi önlemektir.

Kredi piyasasında ters seçim

Bilgi farkı kredi piyasasında da benzer bir çözülme yaratabilir. Joseph Stiglitz ve Andrew Weiss, 1981'de, bir bankanın borçluların projelerinin ne kadar riskli olduğunu bilmediği bir durumu incelediler. Banka faiz oranını yükselttiğinde, güvenli projelere sahip borçlular için borçlanmak kârsızlaşır ve başvurudan vazgeçerler; yüksek faize razı olanlar ise, başarısız olurlarsa borcu ödemeyecekleri için, riskli projelere sahip olanlardır. Faiz artışı, borçluların ortalama riskini yükseltir ve bir noktadan sonra bankanın beklenen getirisini düşürür. Bu yüzden banka, kredi talebi arzı aşsa bile faizi yükseltmek yerine krediyi sınırlayabilir. Kredi tayınlaması adı verilen bu durum, fiyatın, yani faizin, piyasayı temizlemediği bir dengedir ve küçük işletmelerin neden teminat göstermeden kredi bulmakta zorlandığını açıklamaya yardım eder.

Sinyal verme

Michael Spence, gizli niteliklere sahip olanların bunları nasıl gösterebileceğini inceledi. Bir işgücü piyasasında iki tür çalışan olsun: üretkenliği yüksek olanlar işverene 200 bin, düşük olanlar 100 bin liralık değer üretsin. İşveren türleri ayırt edemez, ama çalışanların eğitim süresini gözleyebilir. Eğitimin, bu basit modelde, üretkenliği hiç değiştirmediğini varsayalım. Ama eğitimin maliyeti türe göre farklıdır: yüksek üretkenli bir çalışan için her eğitim yılının maliyeti 20 bin, düşük üretkenli biri için 40 bin liradır. Yetenekli insanlar okulu daha kolay tamamlar.

Çözümlü örnek — Ayrıştırıcı denge

İşveren şu kuralı uygulasın: en az e yıl eğitimi olana 200 bin, olmayana 100 bin lira öder. Ayrıştırıcı bir denge için iki koşul gerekir. Düşük üretkenli çalışan eğitim almamayı tercih etmelidir: 100 ≥ 200 − 40e, yani e ≥ 2,5. Yüksek üretkenli çalışan eğitim almayı tercih etmelidir: 200 − 20e ≥ 100, yani e* ≤ 5. Eğitim eşiği 2,5 ile 5 yıl arasındaysa, iki tür farklı seçimler yapar ve işverenin inancı doğrulanır.

En düşük maliyetli ayrıştırıcı dengede e* = 2,5 yıldır. Yüksek üretkenli çalışan 2,5 yıl eğitim alır, bunun için 50 bin lira harcar ve 200 bin lira kazanır; net kazancı 150 bin liradır. Düşük üretkenli çalışan eğitim almaz ve 100 bin lira kazanır. Eğitim bu modelde hiçbir şey üretmemiştir; tek işlevi, bilgiyi ortaya çıkarmaktır. Toplum açısından bu 50 bin liralık harcama, bilginin bedelidir.

Birleştirici dengeye karşı

Eğitim sinyali olmasaydı, işveren herkese ortalama üretkenliği öderdi. Nüfusun yarısı her türdense bu 150 bin liradır. Bu durumda yüksek üretkenli çalışan, ayrıştırıcı dengedeki net 150 bin lira kadar kazanır, ama eğitime para harcamaz; düşük üretkenli çalışan ise 100 bin yerine 150 bin lira alır. Dikkat çekici bir sonuç ortaya çıkar: bu örnekte birleştirici sonuç kimseyi daha kötü duruma sokmaz, düşük üretkenli çalışanı ise iyileştirir. Sinyal, bilgiyi ortaya çıkarır ama toplumsal olarak israf olabilir. Yüksek üretkenli çalışanların oranı daha büyük olsaydı, bu israfın payı da farklı olurdu.

Ayıklama

Bilgisi az olan taraf da harekete geçebilir. Bir sigortacı, iki farklı poliçe sunabilir: biri yüksek primli ve muafiyetsiz, öbürü düşük primli ama yüksek muafiyetli. Hasar olasılığı yüksek olanlar, sık sık muafiyeti ödemek zorunda kalacakları için muafiyetsiz poliçeyi; düşük olanlar ise muafiyetli ucuz poliçeyi seçer. Sigortacı, kimin hangi türden olduğunu bilmeden, onları kendi seçimleriyle ayırmış olur. Michael Rothschild ve Joseph Stiglitz, 1976'da bu tür bir ayıklamanın sigorta piyasalarında dengeyi nasıl belirlediğini gösterdi. Bedeli, düşük riskli kişilerin tam sigortadan vazgeçmek zorunda kalmasıdır.

Ahlaki tehlike ve vekâlet ilişkisi

Gizli eylem, bir işverenin, yani asilin, bir çalışanın, yani vekilin, çabasını gözleyemediği durumlarda ortaya çıkar. Bir satış temsilcisinin çok çaba harcaması satış olasılığını yüzde 50'den yüzde 80'e çıkarsın; çabanın temsilciye maliyeti 10 bin lira olsun. Temsilciye sabit bir maaş ödenirse, çaba göstermesi için hiçbir neden yoktur: maaşı aynı kalırken çabanın maliyetine katlanır.

Çözümlü örnek — Ne kadarlık bir prim?

İşveren, satış gerçekleşirse b liralık bir prim öderse, temsilci çabayı ancak ek beklenen primi çabanın maliyetini karşıladığında gösterir: (0,8 − 0,5) × b ≥ 10.000, yani b ≥ yaklaşık 33.333 lira. Satış işverene 100 bin lira kazandırıyorsa, çabanın işverene beklenen katkısı 0,3 × 100.000 = 30.000 liradır; bu, çabanın 10 bin liralık maliyetinden büyüktür, dolayısıyla çaba toplumsal olarak değerlidir. Ama temsilci riskten kaçınıyorsa, primin getirdiği belirsizlik ona ek bir maliyet yükler. İşveren, teşvik ile sigorta arasında bir denge kurmak zorundadır: daha güçlü teşvikler daha çok çaba getirir, ama temsilciye daha çok risk yükler.

Çözümlü örnek — Garanti bir sinyal olarak

Limon piyasasına dönelim ve satıcıların bir yıllık garanti verebildiğini varsayalım. Garanti, arıza durumunda 70 bin liralık onarım masrafını satıcıya yükler. İyi bir arabanın bir yıl içinde arızalanma olasılığı yüzde 10, sorunlu bir arabanınki yüzde 90 olsun. Garantinin satıcıya beklenen maliyeti iyi bir araba için 7 bin, sorunlu bir araba için 63 bin liradır. Alıcılar garantili bir arabayı iyi sayıp 100 bin, garantisiz bir arabayı sorunlu sayıp 40 bin lira ödesin. İyi arabanın sahibi garanti verdiğinde 100 − 7 = 93 bin lira elde eder; bu, arabasına biçtiği 80 bin liradan fazladır ve garanti vermeyi seçer. Sorunlu arabanın sahibi garanti verirse 100 − 63 = 37 bin, vermezse 40 bin lira alır; garanti vermemeyi seçer. Garanti, iyi arabaları sorunlulardan ayırır ve alıcıların inancı doğrulanır. Bu bir ayrıştırıcı dengedir: bilgi ortaya çıkmış, iyi arabalar piyasaya geri dönmüştür. Garantinin sinyal olarak işlemesinin nedeni, sorunlu arabaların sahipleri için çok daha pahalı olmasıdır.

İtibar ve tekrarlanan ilişki

Oyun teorisi dersinde, tekrarlanan etkileşimin işbirliğini nasıl sürdürebildiğini gördük. Aynı mantık bilgi sorunlarına da uygulanır. Bir galeri ya da bir restoran tek bir müşteriyle bir kez karşılaşsaydı, kalitesiz ürünü iyi diye satmak cazip olabilirdi. Ama aynı işletme binlerce müşteriyle yıllarca karşılaşır ve bir aldatma, gelecekteki müşterilerin güvenini yok ederek büyük bir kayba yol açar. İtibar, bir işletmenin geleceğini, bugünkü dürüstlüğünün teminatı olarak ortaya koymasıdır. Bu yüzden itibar mekanizması, işletmenin geleceğe ne kadar değer verdiğine ve aldatmanın ne kadar çabuk ortaya çıktığına bağlıdır; kısa ömürlü ya da tanınmayan satıcılar için zayıftır.

Muafiyet ve katkı payı

Ahlaki tehlike sigortada da ortaya çıkar. Tam sigortalı bir kişi, hasarın bütün maliyetini sigortacıya yüklediği için dikkatini azaltabilir ya da sağlık sigortasında daha çok hizmet kullanabilir. Sigortacılar buna muafiyet ve katkı payıyla cevap verir: hasarın bir kısmını sigortalıya bırakmak, onu dikkatli davranmaya teşvik eder. Temel finans kursunda gördüğümüz sağlık sigortası deneyi, katkı payı yüksek planlara atanan ailelerin daha az sağlık hizmeti kullandığını göstermişti. Burada da vekâlet ilişkisindeki ödünleşme vardır: katkı payı arttıkça sigortalının davranışı iyileşir, ama sigortanın sağladığı güvence azalır. Muafiyetler bu yüzden hem ahlaki tehlikeye hem de, farklı riskteki kişileri farklı poliçelere yönlendirerek, ters seçime karşı kullanılabilen bir araçtır.

Piyasanın kendi çözümleri

Asimetrik bilgi sorunlarına piyasalar da cevap üretir. Garantiler, iyi ürünlere sahip satıcılar için ucuz, kötü ürünlere sahip olanlar için pahalı bir sinyaldir. Markalar ve itibar, tekrarlanan oyunlarda olduğu gibi, bugünkü aldatmanın gelecekteki kayıplarla cezalandırılmasını sağlar. Çevrimiçi platformlardaki değerlendirme sistemleri, bağımsız ekspertiz ve sertifika kuruluşları, bilgi farkını azaltmaya yönelik aracılardır. Bu çözümler çoğu zaman sorunu tamamen ortadan kaldırmaz, ama piyasanın çökmesini önleyebilir.

Modelin sınırları

Asimetrik bilgi modelleri, tarafların birbirinin güdülerini ve bilgi yapısını tam olarak bildiğini, akılcı biçimde çıkarım yaptığını varsayar. Gerçekte alıcılar bazen fazla güvenir, bazen fazla şüphecidir; satıcılar da her zaman bilgilerini sömürmez. Ampirik çalışmalar, ters seçimin bazı sigorta piyasalarında güçlü, bazılarında zayıf olduğunu gösterir; sinyal etkisinin büyüklüğü de tartışmalıdır. Modeller, bilgi farkının hangi yönde sorun yaratacağını açıkça gösterir, ama sorunun büyüklüğü her piyasada ayrıca ölçülmelidir.

Uygulama

Özet kartı

1. Asimetrik bilgi iki biçimde ortaya çıkar: işlemden önce gizli bilgi ters seçime, işlemden sonra gizli eylem ahlaki tehlikeye yol açar; Akerlof'un makalesi, «önemsiz» bulunarak reddedildikten sonra iktisadın en etkili çalışmalarından biri oldu.
2. Limon piyasasında alıcılar ortalama kaliteye göre ödeme yaptığı için iyi mallar çekilebilir; örnekte ticaret ancak iyi arabaların oranı üçte ikiyi aştığında sürer ve kaliteler sürekliyse piyasa tamamen çözülebilir.
3. Sinyal verme, gizli niteliğe sahip olanların maliyetli bir eylemle kendilerini ayırmasıdır; eğitim üretkenliği artırmasa bile, yetenekliler için daha ucuzsa ayrıştırıcı bir denge doğurur, ama bu bilgi toplumsal olarak israf olabilir.
4. Ayıklamada bilgisi az olan taraf farklı sözleşmeler sunarak gizli bilgiyi ortaya çıkarır; ahlaki tehlikede asil, teşvik ile vekile yüklenen risk arasında bir denge kurar.
5. Diplomanın sinyal değerine dair kanıtlar çelişkilidir: denklik sınavı kazançları yüzde 10–19 artırırken, lise bitirme sınavını kıl payı geçenlerle kalanlar arasında belirgin bir fark bulunmadı; garanti, itibar ve bağımsız ekspertiz, bilgi farkına piyasa ve düzenleme yoluyla verilen cevaplardır.

Kavram sözlüğü

Kendini sına

1. (Çıktı 1) Gizli bilgi ile gizli eylem arasındaki fark nedir? Her biri için sigorta piyasasından bir örnek ver.
2. (Çıktı 2) Bir sinyalin inandırıcı olması için neden niteliğe sahip olmayanlar için daha maliyetli olması gerekir?
3. (Çıktı 3) Bir ikinci el piyasada iyi arabaların satıcı değeri 90, alıcı değeri 120; sorunlu arabaların satıcı değeri 40, alıcı değeri 50 bin liradır. İyi arabaların oranı λ ise, iki türün birlikte satılabilmesi için λ en az kaç olmalıdır?
4. (Çıktı 3) Sinyal modelinde yüksek üretkenli çalışan 300, düşük üretkenli 150 bin lira değer üretiyor; bir eğitim yılının maliyeti yüksek tür için 30, düşük tür için 60 bin liradır. Ayrıştırıcı denge için eğitim eşiğinin aralığını bul.
5. (Çıktı 3) Bir temsilcinin çabası başarı olasılığını yüzde 40'tan yüzde 70'e çıkarıyor ve çabanın maliyeti 15 bin lira. Temsilcinin çaba göstermesi için başarı durumunda ödenmesi gereken en düşük prim nedir?
6. (Çıktı 4) Bir arkadaşın «Clark ve Martorell'in bulgusu eğitimin hiçbir sinyal değeri olmadığını kanıtlıyor» diyor. Başka bir arkadaşın «Diplomalar yalnızca sinyaldir, okulda hiçbir şey öğrenilmez» diyor. İki görüşü dersteki kaynaklara dayanarak tart.

Cevaplar

1. Gizli bilgi, işlemden önce bir tarafın bildiği ama öbürünün bilmediği bir özelliktir; örneğin sigorta yaptıran kişinin sağlık durumunu sigortacıdan daha iyi bilmesi. Gizli eylem ise anlaşmadan sonra gözlemlenemeyen bir davranıştır; örneğin sigortalandıktan sonra evinin kapısını kilitlemeyi ihmal etmesi. Birincisi ters seçime, ikincisi ahlaki tehlikeye yol açar.
2. Sinyal, ancak niteliğe sahip olanlarla olmayanları ayırabiliyorsa bilgi taşır. Sinyal herkes için aynı maliyetteyse, niteliği olmayanlar da aynı sinyali verir ve işveren ikisini ayırt edemez. Niteliği olmayanlar için sinyalin maliyeti, ondan elde edecekleri kazançtan yüksek olduğunda, yalnızca niteliğe sahip olanlar sinyali verir.
3. Alıcıların verebileceği tavan fiyat λ × 120 + (1 − λ) × 50 = 50 + 70λ. İyi arabaların satılması için 50 + 70λ ≥ 90, yani λ ≥ 40 / 70 ≈ 0,57 olmalıdır.
4. Düşük tür eğitim almamayı tercih etmeli: 150 ≥ 300 − 60e, yani e ≥ 2,5. Yüksek tür eğitim almayı tercih etmeli: 300 − 30e ≥ 150, yani e ≤ 5. Eşik 2,5 ile 5 yıl arasında olmalıdır.
5. Çabanın başarı olasılığına katkısı 0,70 − 0,40 = 0,30'dur. Temsilci, 0,30 × b ≥ 15.000 olduğunda çaba gösterir; en düşük prim b = 50.000 liradır.
6. İki görüş de aşırıdır. Clark ve Martorell, lise bitirme sınavını kıl payı geçen ve kalanlar arasında diplomanın kazançlara belirgin bir etkisini bulmadı; bu, o bağlamda sinyal etkisinin küçük olduğunu gösterir, ama her diploma ve her grup için sonuç çıkarmaz. Tyler ve arkadaşları ise denklik diplomasının okulu erken bırakmış beyaz gençlerde kazançları yüzde 10–19 artırdığını buldu. Eğitimin getirisinin bir kısmı sinyalden, bir kısmı beşerî sermayeden gelebilir; oranlar bağlama göre değişir ve «hiç» ya da «tamamen» sonuçları kanıtlarla desteklenmez.

İleri okuma

• George A. Akerlof (1970). «The Market for "Lemons": Quality Uncertainty and the Market Mechanism». Quarterly Journal of Economics 84(3). Asimetrik bilgi kuramının başlangıç noktası.
• Michael Spence (1973). «Job Market Signaling». Quarterly Journal of Economics 87(3). Eğitimin sinyal modeli.
• Michael Rothschild ve Joseph Stiglitz (1976). «Equilibrium in Competitive Insurance Markets: An Essay on the Economics of Imperfect Information». Quarterly Journal of Economics 90(4). Sigorta piyasalarında ayıklama.
• Damon Clark ve Paco Martorell (2014). «The Signaling Value of a High School Diploma». Journal of Political Economy 122(2). Diplomanın sinyal değerinin ölçümü.

Sonraki derse köprü

Bu dersle birlikte piyasaların etkinlikten uzaklaşmasının önemli bir nedenini daha incelemiş olduk. Refah teoremleri dersinde dışsallıkları ve piyasa gücünü, piyasa yapıları dersinde tekelin ölü ağırlık kaybını, bu derste ise bilgi farkını gördük. Sıradaki ders, bu kursun son dersi olarak refah iktisadını ve verimliliği ele alıyor: piyasa aksaklıkları bir araya getirildiğinde toplumun refahı nasıl ölçülür, farklı politikalar hangi ortak ölçüyle karşılaştırılır ve toplumun farklı kesimlerinin kazanç ve kayıpları nasıl tartılır?