Görüş yazısı ve paragraf bağlayıcıları

Kanca

Aralık 2020'de 《人民日报海外版》'nın dil köşesi 陕西'li bir okurun sorusunu yayımladı. Okur, bir yayın organında çıkmış bir yazının üç paragrafını göndermişti. İkinci paragraf 其次 ile, üçüncüsü 再次 ile açılıyordu; birincinin başında hiçbir şey yoktu. Köşenin yazarı 杜永道'nun cevabı kısaydı: 首先 eksik, birinci paragraf onunla açılmalı ve her sıra sözünden sonra virgül gelmeli.

Tek bir kelime için gazeteye yazmak fazla mı? Görüş yazısının okuru paragrafları sayar; o kelimeler ona kaçıncı gerekçede olduğunu söyler.

Anlatım

Görüş yazısının iskeleti

İddia (论点) ve dayanak (论据) münazaradan tanıdık (Ders HSK4.40). Yazıda bu ikisinin üstüne bir üçüncü katman gelir: dayanağın iddiaya nasıl bağlandığı.

议论文, 论点 ve 论据 HSK 2025 listelerinde yok, 论证 HSK 7–9'da.

Bölümler de adlandırılmıştır: sorunu ortaya koyan giriş (引论), çözümleyen gövde (本论), çözüme bağlayan sonuç (结论).

Paragrafın ilk cümlesi

Gövdenin her paragrafı tek bir şey taşır; onu söyleyen cümle çoğu zaman baştadır.

Konu cümlesi bir söz verir, destek cümleleri o sözü tutar. Gövde paragraflarının konu cümleleri art arda okununca yazının gerekçe listesi çıkar.

Örnek bir görüş yazısı

Aşağıdaki yazı bu ders için kurulmuştur. Deniz'in sitesindeki site yönetimi (物业), dere boyu yol bakımdan çıkınca orada bisiklete izin verilip verilmeyeceğini sakinlere sormuş; Deniz cevabını 《小区周报》'nın okur köşesine yazıyor.

步道修好以后，不必禁止骑车

河边步道九月就要重新开放了。物业请居民谈谈：步道上要不要禁止骑自行车？不少居民希望禁止，理由是安全。然而，我认为步道不必完全禁止骑车，而应该规定骑车的时间和速度。

首先，步道是大家的路。早上有人跑步，下午有老人散步，晚上有孩子在那儿玩儿，也有人骑车去地铁站。只考虑一部分人，对另一部分人就不公平。

其次，禁止骑车并不能让大家更安全。不能在步道上骑，骑车的人就只好走东门外的马路。一方面，那条路窄，车也多；另一方面，早上去学校的孩子也走那儿。危险没有减少，只是换了个地方。

再次，规定比禁止更容易做到。比如，早上七点到九点步道上只允许走路，其他时间骑车要慢。此外，物业还可以在步道入口放一个牌子，提醒骑车的人注意。

有人认为，骑车的人速度快，老人和孩子会害怕。诚然，这种担心是有道理的。但是，要解决的是速度问题，而不是自行车本身。

总之，修好的步道应该让跑步的、散步的和骑车的人都能用。我提倡用规定代替禁止，这才是对大家都公平的措施。

Bağlayıcılar metinde nerede duruyor?

Bu kelimeleri tek tek biliyorsun; yeni olan, yazıda iki katta çalışmaları.

Birinci kat paragrafları birbirine bağlar. 然而 giriş paragrafında yaygın görüşü anıp ondan döner ve iddiayı getirir; 汉典'deki 国语辞典 onu yan cümlenin başına konan bir karşıtlık bağlacı sayar. Gövdenin üç paragrafı 首先, 其次, 再次 ile açılır. Her birinin arkasında o paragrafın konu cümlesi durur: 步道是大家的路, 禁止骑车并不能让大家更安全, 规定比禁止更容易做到. Son paragraf 总之 ile toplar ve iddiayı başka kelimelerle yeniden söyler (Ders HSK5.9).

İkinci kat paragrafın içinde çalışır. 一方面……另一方面 ikinci gerekçeyi iki yanıyla açar; yeni bir gerekçe saymaz, yalnız 其次 paragrafının içini doldurur. 此外 dördüncü paragrafta sayıya girmeyen bir öneri ekler. Kural üçüncü gerekçeydi, tabela onun yanına konan bir ayrıntı.

Sıra sözlerinin dizisi tek bir takımdır. Üç gerekçe varsa yazar 首先、其次、再次 ile ya da 首先、其次、最后 ile sayar (Ders HSK4.13). Dört gerekçede dizi 首先、其次、再次、最后 olur. 再次'nin sözlük anlamı «bir kez daha»dır; sırada üçüncü maddeyi gösterdiğini bu dizinin içinden okursun.

Karşı görüşü ele almak: 诚然……但是

Beşinci paragraf karşı tarafın sözünü yazının içine alır. Münazarada karşındaki kişiydi; yazıda adı yoktur: 有人认为 «bazıları şöyle düşünüyor».

Ardından o görüşün haklı yanı kabul edilir; 诚然 chéngrán bunun yazı dilindeki kelimesidir. 汉典 anlamlarından birini «固然（表示承认某个事实，引起下文转折）» diye verir: bir olguyu kabul eder ve arkasından bir dönüş getirir. Dönüş 但是, 可是 ya da 然而 ile gelir. Konuşmada aynı işi 当然……但是…… görür. 诚然 HSK 2025 listelerinde yok.

Sıra: karşı görüş (有人认为), haklı yanı (诚然), dönüş (但是), yazarın cevabı. Deniz'in cevabı sorunu başka yere taşıyor: 要解决的是速度问题，而不是自行车本身.

Bu paragraf neden sonuçtan hemen önce? Yazar itirazı anmazsa okur sonuca «peki ya güvenlik?» sorusuyla gelir; cevaplanmış itiraz sonucun önünden çekilmiş olur.

Karakter köşesi

诚'nin solunda söz kökü, sağında 成 durur; 诚实 «dürüst». 措 ve 施 措施'de birleşir: 汉典'nin tanımıyla «duruma göre alınan önlem». 施'in kökü 方'dır; 设施 ve 实施'de de geçer. 倡 insan kökü 亻 ile başlar; 提倡'nin karşıtları arasında 汉典 禁止'yi sayar. 允 yalnız dört çizgi ve kökü altındaki 儿.

Türkçe ile karşılaştırma

诚然……但是'nin Türkçedeki karşılığı «gerçi … ama»dır. TDK «gerçi»yi «Her ne kadar ... ise de» diye tanımlar. Göksel ve Kerslake onu ödünlü bağlayıcılar arasında sayar: «gerçi» ile açılan cümle öncekiyle çelişir, ama konuşan bu çelişkiyi giderilebilir görür. Dinleyen arkadan «ama» ile gelecek ve kabul edileni dengeleyecek bir cümle bekler (28.3.4.6). 汉典'nin «引起下文转折» dediği bekleyiş aynıdır: iki dilde de kabul, dönüşü haber verir.

Sıra sözlerinde Türkçe sayıyı açıkça söyler: «öncelikle», «ikinci olarak», «üçüncü olarak», «son olarak». «Üçüncü olarak» sırasını kendisi taşır. 再次 ise sözlükte «bir kez daha» demektir; «üçüncü» anlamını önündeki 首先 ve 其次'den alır. Başı atlanmış bir dizide okur onun kaçıncı olduğunu çıkaramaz.

此外'nin karşılığı «üstelik» ya da «ayrıca»dır; TDK «üstelik»i «Ayrıca, bir de, bundan başka» diye açıklar. Konu cümlesinin Türkçedeki akrabası «ana fikir»dir: TDK'ye göre «bir yazının temeli olan asıl düşünce».

Örnekler

Örnek diyalog

16 Ağustos 2028 çarşamba akşamı, Deniz'in evi. Site yönetimi pazartesi kapıya bir duyuru asmış: dere boyu yol açılınca orada bisiklete izin verilsin mi, sakinler görüşlerini 18 Ağustos cumaya kadar 《小区周报》'ya yazabilir. Deniz yazısını bitirmiş; 高阿姨 ve 小明 okumaya inmiş.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. 首先, 再次, 最后: 首先，……　其次，……　再次，……　最后，…… Dizinin başı atlanmaz ve 第一、第二 ile karıştırılmaz.
2. (b) bir paragraf açar: 然而 önceki paragraftaki görüşten döner ve yazarın iddiasını getirir. (a) bir paragrafın içinde kalır: 此外 aynı gerekçenin yanına bir ek koyar.
3. Bir örnek: 有人认为，规定比禁止更容易做到。诚然，规定听起来很好，但是晚上没有人管，骑车的人不会每次都看牌子。 (Yǒu rén rènwéi, guīdìng bǐ jìnzhǐ gèng róngyì zuòdào. Chéngrán, guīdìng tīng qilai hěn hǎo, dànshì wǎnshang méiyǒu rén guǎn, qí chē de rén bú huì měi cì dōu kàn páizi.)
4. 其次，禁止骑车并不能让大家更安全. Ardından bisikletlilerin nereye gideceği, 一方面……另一方面 ile o yolun iki tehlikesi ve sonuç cümlesi gelir: 危险没有减少，只是换了个地方.

Özet kartı

1. Görüş yazısının (议论文) üç öğesi: iddia (论点), dayanak (论据), kanıtlama (论证). Bölümleri: giriş (引论), gövde (本论), sonuç (结论).
2. Gövde paragrafı çoğu zaman bir konu cümlesiyle (主题句) açılır; destek cümleleri (支撑句) onu açıklar, gerekirse bir sonuç cümlesi (结论句) kapatır.
3. Paragrafları bağlayanlar: 首先、其次、再次、最后 gerekçeleri sayar, 然而 önceki görüşten döner, 总之 toplar. Paragraf içinde: 一方面……另一方面 tek gerekçenin iki yanı, 此外 sayıya girmeyen ek.
4. Sıra sözleri bir takımdır: 首先 atlanmaz, her birinin arkasına virgül gelir, 第一 dizisiyle karıştırılmaz. 再次 dizide üçüncüdür.
5. Karşı görüş: 有人认为 → 诚然 (kabul) → 但是 (dönüş) → yazarın cevabı. Konuşmada 当然……但是. 诚然 HSK listelerinde yok.
6. Yeni karakterler: 诚, 措, 施, 倡, 允.

Sonraki derse köprü

Bir yol üzerine yazan Deniz iddiasını 我认为 ile açıkça koydu; gerekçeler numaralı kapılardan geçti. Sıradaki derste 鲁迅'nun 《故乡》'sundan bir sayfa okuyacaksın; o sayfa da bir yolla kapanır. Ama orada umut üzerine bir düşünce sıra sözleriyle değil, bir benzetmeyle (比喻) taşınır. Gerekçenin yerini bir görüntü alınca okur yazarın düşüncesine neye dayanarak katılır?