HSK 1 Tekrar ve Seviye Sınavı

Kanca

Dönemin ilk sabahı 小明 koridorda «吃了吗？» diye sormuş, Deniz de ne yediğini anlatmaya girişmişti; 小明 çoktan uzaklaşmıştı. O gün Deniz'in elinde selamlar, birkaç zamir ve 是 vardı. Şimdi aynı soruya iki kelimeyle cevap verip arkadaşını yemeğe çağırabiliyor, pazarda jin hesabı yapıyor, telefonda 喂 diyor.

Kırk dört derste parçalar tek tek öğrenildi. Şimdiki soru şu: o parçalar bir cümlenin içinde aynı anda çağrıldığında yerlerini buluyor mu? Önce dokuz modülü tek bir haritaya diziyoruz, sonra beş soruluk bir sınavla haritanın boş kalan köşelerini arıyoruz.

Anlatım

Harita: dokuz modül, kırk beş ders

HSK 1 dokuz modülden geçti. Her modül bir öncekinin üstüne kuruldu; aşağıdaki tablo her birinin cümleye kattığı işi ve o işi taşıyan bir örneği gösteriyor.

Tablo yukarıdan aşağı bir yön izliyor. İlk modüller kimliği ve soruyu kurdu, ortadakiler cümleye sayı, zaman ve yer ekledi, sonrakiler olayın nasıl yaşandığını anlattı. Gündelik Hayat modülü yeni kural getirmedi; öncekileri lokantaya ve tezgâha taşıdı.

Kavşaklar: modüllerin birbirine değdiği yerler

Hataların çoğu iki kuralın kesiştiği yerde doğar. En işlek kavşaklar şunlar.

不 ile 没. 不 şimdiyi, alışkanlığı ve niyeti olumsuzlar (我不喝咖啡); 没 ise olmamış bir olayı (我没去) ve 有'yi (我没有车). 了 ile tamamlanmış bir cümle olumsuza dönünce 了 düşer: 我买了 → 我没买.

二 ile 两. Sayarken, sırada ve sayının içinde 二 (第二, 十二); bir ölçü kelimesinin önünde miktar söylerken 两 (两个人, 两点, 两斤).

在'nin üç işi. Arkasında yalnız yer varsa fiildir (他在家); yer ve sonra bir fiil varsa edattır (他在家吃饭); doğrudan bir fiil varsa eylemin sürdüğünü söyler (他在吃饭). Hangisi olduğunu 在'dan sonra gelen kelime söyler.

了'nin iki yeri. Fiilin arkasındaki 了 bir eylemin tamamlandığını bildirir ve çoğu zaman sayılı bir nesne ister (我买了三本书). Cümlenin sonundaki 了 ise bir değişimi duyurur (下雨了, 我饿了). İkisi de geçmiş zaman eki değildir; Türkçe «-DI»nın her geçtiği yere 了 koymak HSK 1'in en inatçı hatasıdır.

吧'nın iki işi. 我们走吧 bir öneridir; 你是学生吧？ ise konuşanın cevabı tahmin ettiği bir sorudur. 吗 cevabı açık bırakır, 吧 bir onay bekler.

Sıra. Zaman · yer · fiil (我明天在学校学习); niteleyen hep solda (我的手机, 桌子上的书); soru kelimesi cevabın yerinde durur ve cümlenin dizilişi değişmez.

İzlence ne istiyor

Bu programın ölçütü, Temmuz 2026'da yürürlüğe giren yeni HSK izlencesidir. İzlence HSK 1 için beş liste verir: görevler, konular, kelimeler, karakterler ve dilbilgisi.

HSK 1'in görev listesi on beş başlık sayar. Kişisel bilgiyi sorup söylemek, tarih ve saat, eşya, hava, mekân, gündelik nezaket, yemek, ulaşım, alışveriş, hastalık ve hasta ziyareti, boş zaman, okul, iş ve Çin mutfağı bunların arasındadır. Kelime listesi bu seviye için 300 kelime, karakter listesi 246 okunacak karakter verir. Dilbilgisi listesi bu seviyenin modüllerinin dayandığı listedir; aşağıdaki sınavın beş sorusu onun ana başlıklarını izliyor.

Aşağıdaki sınav programın kendi yoklamasıdır. İzlence metni resmî sınavın bölümlerini, soru sayısını ve süresini vermiyor; onları kayıt olacağın sınav merkezinin duyurusunda bulursun.

Karakter köşesi

Bu dört karakter ikinci ve üçüncü düzeyin listelerinden geliyor. 准 ile 备 birlikte 准备 zhǔnbèi «hazırlanmak» kelimesini kurar; izlencede ikinci düzeyin kelimesidir. 准'nin solunda iki noktalı 冫 durur, sağında 隹 zhuī; Make Me a Hanzi sesi sağdaki parçaya bağlar, ama zhuī ile zhǔn arasındaki mesafe ipucunu zayıflatır. 备'nin üstünde 夂, altında 田 vardır ve kökü üstteki parçadır.

练 sol yanındaki 纟 kökünü 红 ve 纪'den tanıyorsun. 复习'ten bildiğin 习 ile 练习 liànxí «alıştırma yapmak, alıştırma» kelimesini kurar. 答 üstte bambu kökü ⺮, altta 合 ile yazılır ve 回答 huídá «cevap vermek» kelimesinin ikinci hecesidir. Sözlükte dā okunuşu da vardır; bu derste yalnız dá geçiyor.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe konuşana kolay gelen taraf beklenmedik yerlerden çıktı. Türkçe gibi Çince de niteleyeni sola koyar: «benim telefonum» 我的手机, «masadaki kitap» 桌子上的书. Yön kelimesi iki dilde de ismin arkasına gelir: «masanın üstü» 桌子上. Soru sorarken iki dil de cümlenin sırasını bozmaz; Türkçe «mı»yı, Çince 吗'yı sona ekler, soru kelimesi de iki dilde cevabın yerinde durur.

Zor gelen taraf, Türkçenin eklerle yaptığı işi Çincenin sıraya ve küçük kelimelere dağıtmasıydı. «Okula gitmek» ile «okulda olmak»ı Türkçe hâl ekleri ayırır; Çincede 去学校 ile 在学校 arasındaki farkı fiil taşır. «Üç kitap» Türkçede ölçüsüz kurulabilir, Çincede 三本书'deki 本 düşmez. En derin fark zamandaydı: Türkçe fiili «gitti, gidiyor, gidecek» diye çeker, Çince fiil değişmez; zamanı 昨天 ve 明天 gibi kelimeler, olayın nasıl yaşandığını 了 ve 在 söyler. Türkçe «-DI» Çinceye çevrilirken bu yüzden her seferinde ayrı bir soru sorar: biten bir olay mı, yeni bir durum mu, yoksa yalnız geçmişte bir hâl mi?

Örnekler

Her örnek birkaç modülü birden çalıştırıyor; hangilerini, okumadan önce bul.

İlk örnekte zaman büyükten küçüğe dizilir, yer fiilin önüne geçer ve ayrılabilen 上课'nun arasına 汉语 girer. Üçüncüde 了 fiile yapışır, 几 cevaptaki sayının yerini tutar. Dördüncü süren bir eylemden 吧'lı bir öneriye geçer. Yedincide 都 özneyi toplar, 会 beceriyi, sondaki 了 bu becerinin yeni olduğunu söyler.

Örnek diyalog

Haftanın son dersi. 张老师 sınav kâğıtlarını dağıtıyor; Deniz kırmızı işaretlere bakıyor.

Akşam, yurdun koridoru. 马克 ile 小林 odanın kapısında, 小明 merdivenden çıkıyor.

Koridordaki ilk iki replik dönemin ilk sabahını tersine çeviriyor: 小明 aynı soruyu soruyor, Deniz bu kez yemeğin listesini değil, 没吃 ile kısa bir cevap ve 吧'lı bir öneri veriyor. 张老师'nin 你要每天练习 cümlesinde 要 bir gereklilik bildiriyor. 小明 lokantadaki «下次我请» sözünü yerine getiriyor; Deniz'in son repliği ardışık fiilleri (打电话告诉) ve 的'siz aile iyeliğini birleştiriyor.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Seviye sınavının her sorusu bir dilbilgisi alanını yokluyor. Kâğıda yaz, bitirmeden cevaplara bakma.

Cevaplar

1. (a) 你去学校吗？ (b) 你去不去学校？ ya da 你去学校不去？ (c) 你去哪儿？ (d) 你呢？ — yüklem önceki cümleden gelir. (e) Olumlu-olumsuz soru zaten bir sorudur, üstüne 吗 binmez: ya 你去不去学校？ ya 你去学校吗？ Yanlışın varsa soru biçimleri modülüne, en çok da olumlu-olumsuz soru dersine dön.
2. (a) 两杯茶 — ölçü önünde 两, kap ödünç ölçüdür. (b) 二月二号 — ay adında ve günde sayı 二 kalır. (c) 下午两点半 — günün dilimi saatin önünde, saatte 两, 半'dan sonra 分 yok. (d) 十二岁 — sayının içinde 二, 是 yok. (e) 明天早上八点我在学校上课 ya da 明天早上八点我在学校有课 — zaman büyükten küçüğe, sonra yer, sonra fiil. Yanlışın varsa sayılar ve zaman modüllerine dön; 两 hatasında sayılar dersinden, sıra hatasında zaman ifadesinin yeri dersinden başla.
3. (a) 今天不是星期一 — isim yüklemi olumsuza dönünce 是 geri gelir ve 不 onun önüne geçer. (b) 我的书在桌子上 — eşya ismi tek başına yer olmaz, yön kelimesi ister. (c) 那本书在桌子上 — belirli bir şeyin yeri 在 ile söylenir; 有 yeni ve belirsiz bir şeyi tanıtır. (d) 我没有车 — 有'nin olumsuzu 没有'dir. (e) 这是一个很好的朋友 — zarflı sıfat öbeği ismi 的 ile niteler. Yanlışın varsa Var Olmak ve Yer ile Cümlenin Yüklemi modüllerine dön.
4. (a) 我想去中国学习 — yardımcı fiil başta, sonra hareket, sonra amaç. (b) 会, 能, 可以 — öğrenilmiş beceri, koşulun izin verip vermediği, izin isteği. (c) 对 — gülümseme tek yönde birine çevrilir. (d) 我想和你说话 — 说话 ayrılabilen fiildir, ikinci bir nesne almaz; kişi 和 ile öne gelir. (e) 这些书我都看了 — 都 solundakini toplar, bu yüzden nesne öne alınır. Yanlışın varsa Fiiller modülüne dön.
5. (a) 我买了三本书'de 了 fiile yapışık, tamamlanmayı bildirir; 下雨了'da cümle sonunda, yeni durumu haber verir. (b) 他在吃饭呢 ya da 他正在吃饭. (c) 我没吃早饭 — 没 gelince 了 düşer. (d) 请不要说话。 (e) 服务员，再来一碗米饭！ — 再来 bitmiş olanı yeniler. Yanlışın varsa Olay ve Görünüş modülüne, 了 hatasında iki 了 dersine birlikte dön.

Puanlamada her soruyu beş parça say; dört ya da beş parça doğruysa o alan sağlam. Daha azında kaldıysan ikinci düzeye geçmeden o modülün derslerine günde bir ders ayır. Beşinci soruya özellikle dikkat et: ikinci düzeyin ilk konuları onun üstüne kurulacak.

Özet kartı

1. HSK 1 dokuz modülde kuruldu: kimlik ve soru, sayı ve zaman, yüklem ve yer, fiiller ve görünüş; son modül bunları gündelik sahnelerde birleştirdi.
2. 不 şimdiyi, alışkanlığı ve niyeti; 没 olmamış olayı ve 有'yi olumsuzlar.
3. Sayarken ve sırada 二, ölçü kelimesinin önünde miktar için 两.
4. 在'nin işini arkasındaki kelime belirler: yer (fiil), yer + fiil (edat), fiil (süren eylem).
5. Fiil sonrası 了 tamamlanmış bir olayı, cümle sonu 了 yeni bir durumu bildirir; ikisi de geçmiş zaman eki değildir.
6. Sıra kuralları: zaman · yer · fiil; niteleyen solda; soru kelimesi cevabın yerinde.
7. Yeni izlencede HSK 1: on beş görev, 300 kelime, 246 karakter.
8. Yeni karakterler: 准备 hazırlanmak, 练习 alıştırma yapmak, 回答 cevap vermek.

Sonraki derse köprü

Bu seviyenin olayları ya tamamlandı (了) ya da sürüyordu (在). İkinci düzeyin ilk dersi «过: bir şeyi yaşamış olmak» olaya üçüncü bir açıdan bakıyor: bir şeyin, ne zaman olduğu önemli olmadan, insanın hayatında bir kez yaşanmış olması. 我去了北京 ile 我去过北京 aynı yolculuğu anlatıyor gibi görünür. İki cümle neyi farklı soruyor: bir olayın bitip bitmediğini mi, yoksa bir deneyimin insanın geçmişinde bulunup bulunmadığını mı?