15.1Platformun kimliği
Bu yapı, farklı eğitmenlerin kurs yüklediği bir pazaryeri değil; tek editoryal standardı, birbirine bağlı bilgi haritası ve doğrulanabilir ustalık basamakları olan bir dijital akademi olmalıdır. Kullanıcı “rastgele bir kurs satın alıp bitirmek” yerine bir konu ağında nerede olduğunu, hangi önbilginin eksik olduğunu ve bir üst katmana neden geçebildiğini görmelidir.
Önerilen ürün omurgası üç bölümden oluşur:
- Bilgi Atlası: Kavramlar, yöntemler, kişiler, ölçümler, tartışmalar ve kaynaklar arasında bağlantılı başvuru kütüphanesi.
- Akademi: Önkoşulları, dersleri, sınavları, vaka laboratuvarlarını ve öğrenme yollarını içeren yapılandırılmış eğitim.
- Kanıt Laboratuvarı: Bir iddianın kılavuzdan, meta-analizden, RCT'den, pilot çalışmadan, kuramdan veya pazarlama materyalinden gelip gelmediğini görünür kılan araştırma katmanı.
Temel ilke: Kurs, bilgi ağının sunum biçimidir; bilginin kendisi kurstan bağımsız, sürümlenebilir ve tekrar kullanılabilir olmalıdır. Örneğin “interosepsiyon” kavramı bir kez ana düğüm olarak yazılır; SE, NARM, panik, dissosiyasyon ve ağrı dersleri bu düğüme bağlanır. Böylece aynı konu farklı kurslarda çelişkili biçimde kopyalanmaz.
15.2Kullanıcı yolları ve yetki sınırları
| Yol | Hedef kullanıcı | Kazanım | Açılmaması gereken yetki |
|---|---|---|---|
| Bilinçli öğrenen | Genel okuyucu, deneyimini anlamak isteyen kişi | Travma okuryazarlığı, yöntem karşılaştırma, güvenli yardım arama | Tanı koyma, kendi kendine travma işleme, başkasına müdahale |
| Destekleyici profesyonel | Öğretmen, koç, yoga/hareket eğitmeni, sosyal hizmet ve yardım alanları | Travma bilgili ortam, sınır, yönlendirme, düşük riskli destek | Psikoterapi, tanı, anı işleme, lisans dışı klinik vaat |
| Ruh sağlığı öğrencisi/uzmanı | Psikolog, psikiyatrist, psikolojik danışman ve ilgili ruhsatlı meslekler | Formülasyon, yöntem seçimi, ölçüm, risk ve entegrasyon | Yerel ruhsatın ve yöntem eğitiminin vermediği uygulama yetkisi |
| Araştırmacı/eğitmen | İleri okur, akademisyen, içerik üreticisi | Çalışma eleştirisi, mekanizma analizi, öğretim ve kaynak yönetimi | Editoryal kurul onayı olmadan klinik öneri veya sertifikasyon standardı belirleme |
Kullanıcı meslek beyanı tek başına klinik içeriğe erişim kanıtı sayılmamalıdır. Yüksek riskli uygulama demonstrasyonları varsa mesleki doğrulama, açık kapsam sözleşmesi ve gerektiğinde canlı süpervizyon aranmalıdır. Bazı içerikler video ile öğretilse bile uzaktan “uygulama yetkisi” verilemez.
15.3Sekiz öğrenme katmanı
| Katman | Amaç | Örnek içerik | Geçiş ölçütü |
|---|---|---|---|
| 0 — Yönelim ve güvenlik | Sitenin sınırını ve yardım yollarını anlamak | Eğitim–tedavi farkı, kriz yönlendirmesi, içerik tercihleri, hızlı çıkış | Sınırlar ve acil durum mini testi |
| 1 — Temel okuryazarlık | Ortak dili kurmak | Travma, stres, PTSD/CPTSD, dissosiyasyon, tetikleyici, işlev | Kavram testi ≥%80 ve mit ayırımı |
| 2 — Sistemler ve mekanizmalar | Beden-beyin bilgisini basitleştirmeden öğrenmek | Otonom sistem, HPA, bellek, interosepsiyon, ağrı, uyku, HRV | Mekanizma–metafor–ölçüm ayrımı |
| 3 — Klinik kavramlar | Süreci ve güvenliği anlamak | Ajans, kaçınma, titrasyon, eş-düzenleme, onam, stabilizasyon tartışması | Güvenlik senaryolarında kritik hata yapmama |
| 4 — Yöntem okuryazarlığı | Yaklaşımları karşılaştırmak | PE, CPT, EMDR, SE, Sensorimotor, Bodynamic, NARM, yoga ve diğerleri | Kanıt kartı okuma ve yöntem karşılaştırma sınavı |
| 5 — Vaka formülasyonu ve karar | Bilgiyi bağlama uygulamak | Tetikleyici döngüsü, eş tanılar, tercih, ölçüm, sevk, yöntem seçimi | Dallanan vakada gerekçeli ve güvenli karar |
| 6 — Etik, özel gruplar ve entegrasyon | Karmaşıklıkta sınırı korumak | Çocuklar, dissosiyasyon, psikoz, ağrı, kültür, dokunma, ekip çalışması | Etik vaka savunması ve kapsam sınırı kontrolü |
| 7 — Araştırma ve öğretim ustalığı | Bilgiyi değerlendirmek ve güncellemek | GRADE, yanlılık, mekanizma, psikometri, deneme tasarımı, ders üretimi | Kaynak dosyası, eleştirel inceleme ve sözlü/yazılı savunma |
Katmanlar yalnızca doğrusal bir merdiven değildir. Katman 0–2 ortak çekirdektir; sonra kullanıcı amacına göre dallanır. Genel öğrenen yöntem okuryazarlığına ilerleyebilir, fakat klinik vaka uygulaması ruhsat ve kapsam kontrolü gerektirir.
flowchart LR
A["Katman 0: Güvenlik"] --> B["Katman 1: Temeller"]
B --> C["Katman 2: Sistemler"]
C --> D["Katman 3: Klinik kavramlar"]
D --> E["Katman 4: Yöntem kütüphanesi"]
E --> F1["Genel öğrenen: bilinçli seçim"]
E --> F2["Profesyonel: vaka laboratuvarı"]
F2 --> G["Katman 6: etik ve özel gruplar"]
G --> H["Katman 7: araştırma ve öğretim"]15.4Platformdaki içerik nesneleri
- Kavram düğümü: Tek bir terimin tanımı, sınırı, ilişkileri, eş anlamlıları ve kaynakları.
- Ders: Tek ölçülebilir öğrenme hedefini 8–15 dakikada öğreten en küçük eğitim birimi.
- Modül: Bir beceriyi oluşturan 4–8 ders, kısa sınav ve uygulama.
- Kurs: Belirli bir yeterliğe götüren, önkoşullu modül dizisi.
- Öğrenme yolu: Bir kullanıcı rolü ve amacı için birden fazla kursu bağlayan rota.
- Yöntem dosyası: Kuram, uygulama, kanıt, risk, eğitim ve eleştirileri aynı şablonda toplayan yaşayan sayfa.
- Vaka laboratuvarı: Sonucu kullanıcının kararlarına göre değişen, güvenlik hatalarını açıklayan dallanan senaryo.
- Kanıt notu: Tek bir araştırma sorusunun arama tarihi, kaynakları, sonuçları, belirsizliği ve çıkar çatışması.
- Terim sözlüğü: Sade dil, klinik kullanım ve yanlış kullanım sütunları olan ortak kaynak.
Her nesnenin benzersiz kimliği, yazarı, uzman inceleyeni, hedef kitlesi, kanıt etiketi, sürüm numarası, yayımlanma ve yeniden inceleme tarihi bulunmalıdır. Bir kaynak güncellendiğinde ona bağlı dersler otomatik olarak editoryal kontrol kuyruğuna girmelidir.
15.5Standart ders şablonu
- Başlamadan önce: Hedef kitle, önkoşul, tahmini süre, içerik uyarısı ve yardım bağlantısı.
- Öğrenme hedefi: “Bu ders sonunda neyi açıklayacak/ayırt edecek/uygulayacaksın?”
- Ön bilgiyi yoklama: Notlandırılmayan 2–3 soru.
- Çekirdek anlatım: Kısa bölümler, görsel kavram haritası, transkript ve ses seçeneği.
- Kanıt kartı: İddia, kanıt düzeyi, popülasyon, karşılaştırma, belirsizlik, tarih.
- Kuram–bulgu ayrımı: Yöntemin kendi açıklaması ile bağımsız araştırma sonucu yan yana.
- Yanlış bilinen: En az bir mit ve neden sorunlu olduğu.
- Vaka/örnek: Grafik ayrıntı içermeyen, kültürel açıdan çeşitli senaryo.
- Uygulama: Yalnızca düşük riskliyse; durma seçeneği, alternatif ve kontrendikasyonlarla.
- Bilgiyi geri çağırma: Kısa sınav, eşleştirme veya “kendi cümlenle açıkla”.
- Özet ve bağlantılar: Önceki/sonraki kavramlar, ileri okuma ve kaynaklar.
- Sürüm bilgisi: Uzman incelemesi, son güncelleme ve değişiklik günlüğü.
15.6Ustalık ve ilerleme sistemi
İlerleme çubuğu yalnızca video izlenmesini ölçmemelidir. Bir katmanın tamamlanması için:
- Bilgi sınavında en az %80 başarı,
- Güvenlik açısından kritik soruların tamamında doğru yanıt,
- En az bir vaka muhakemesinde kararın gerekçesini açıklama,
- “Gözlem–yorum–kuram–kanıt” ayrımını gösterebilme,
- Yanlış cevaplar için aralıklı tekrar ve yeniden sınama,
- İleri/klinik katmanlarda insan değerlendirici geri bildirimi
aranmalıdır. Kullanıcının kalp hızı, duygu yoğunluğu, travma öyküsü veya “ne kadar tetiklendiği” bir öğrenme başarı puanına dönüştürülmemelidir.
Rozet adları yetkiyi doğru anlatmalıdır: “Travma Temelleri Öğrenme Rozeti” veya “Bodynamic Kanıt Okuryazarlığı Modülü Tamamlama Belgesi” uygundur; “Travma Terapisti”, “NARM Uzmanı” veya “Bodynamic Uygulayıcısı” unvanları yalnızca yetkili kurumların koşulları ve yerel meslek mevzuatı gerçekten karşılanıyorsa kullanılabilir. Platform bitirme belgesi, ruhsat veya klinik yeterlik belgesi değildir.
15.8Topluluk ve içerik güvenliği
- Topluluk alanı travma öyküsü toplama veya grup terapisi yerine geçmez.
- Grafik travma ayrıntıları, tanı koyma, tedavi önerme, özel mesajla danışan toplama ve yöntem pazarlama için açık kurallar olmalıdır.
- Moderatörler kriz ifadesi, istismar bildirimi, sınır ihlali, yanlış sağlık bilgisi ve taciz için yazılı protokolle eğitilmelidir.
- “Tetikleyici uyarısı” tek güvenlik önlemi değildir; içerik özeti, ayrıntı düzeyi, atlama seçeneği ve destek bağlantısı birlikte verilmelidir.
- Canlı oturumlarda kayıt politikası, gizlilik sınırı, soru seçimi ve acil durum rolü baştan açıklanmalıdır.
- Kullanıcı yorumları klinik başarı kanıtı veya referans reklamı gibi sunulmamalıdır.
15.9Mahremiyet ve erişilebilirlik
- Video ve sesler otomatik başlamamalı; altyazı, tam transkript ve oynatma hızı bulunmalıdır.
- Klavye ile kullanım, ekran okuyucu başlık düzeni, yeterli renk karşıtlığı ve hareket azaltma seçeneği sağlanmalıdır.
- Göz kapatma, ses açma, kamerayı açma veya bedensel uygulama yapma zorunluluğu olmamalıdır.
- Kullanıcı notları varsayılan olarak özel olmalı; dışa aktarma ve kalıcı silme seçenekleri bulunmalıdır.
- Travma geçmişi, tanı, ölçek sonucu ve kriz bilgisi sıradan pazarlama analitiğine aktarılmamalıdır. Gerçekten gerekli hassas veri için açık amaç, asgari toplama, saklama süresi ve açık rıza gerekir.
- “Hızlı çıkış” düğmesi geçmişi otomatik olarak silemeyebilir; ne yaptığı ve ne yapmadığı dürüstçe açıklanmalıdır.
15.10Editoryal ve klinik yönetişim
Her klinik içerik şu akıştan geçmelidir:
Yazar → kaynak doğrulayıcı → bağımsız alan uzmanı → klinik güvenlik incelemesi → dil/erişilebilirlik incelemesi → yayın sorumlusu → tarihli güncelleme döngüsü
Yöntemin eğitmeni veya ticari kurumu kuramsal doğruluk incelemesi yapabilir; fakat kanıt derecesini tek başına belirlememelidir. Kanıt etiketi, yönteme mali veya mesleki bağlılığı bulunmayan inceleyenin de yer aldığı kurul tarafından verilmelidir. Kullanıcılardan gelen hata bildirimleri görünür düzeltme günlüğüne bağlanmalıdır.