Yüzey ve Canlı Anatomisi

Açılış

Şimdiye kadar konuştuğumuz her şey bedenin içi hakkındaydı. Bu ders dışı hakkında.

Yüzey anatomisi, bedene dışarıdan bakarak ve dokunarak içeride ne olduğunu bilme sanatıdır. Kulağa ikincil bir beceri gibi geliyor ama tersi doğru: klinikte anatominin ilk kullanıldığı yer burasıdır. Bir hekim hastayı muayene ederken içeriyi görmez — yüzeyden okur.

Anatominin sınavı kadavrada değil, canlı bedendedir. Orada ne atlas vardır ne etiket; yalnız cilt ve senin bilgin.

Bu derste ne olacak

Yüzey anatomisini ve canlı anatomiyi tanımlayacağız — ikisi aynı şey değil. Sonra yüzeyden okunabilen dört tür işareti sırayla göreceğiz. Ardından canlı bedenin kadavradan hangi noktalarda ayrıldığını, bu farkın neden önemli olduğunu ele alacağız. Son olarak bu beceriyi bugünden nasıl geliştireceğini anlatacağım.

Sıfır noktası

İki tanım ve aralarındaki fark:

Fark şurada: yüzey anatomisi "klavikula nerede" sorusunu cevaplar. Canlı anatomi "kol kaldırıldığında klavikula ne yapar" sorusunu da cevaplar.

Mekanizma

Yüzeyden okunan dört tür işaret

1. Kemik çıkıntıları.

En güvenilir işaretlerdir çünkü sabittirler ve elle hissedilirler. Klavikula, dirsek çıkıntısı, diz kapağı, ayak bileğindeki iki topuz, kürek kemiğinin sırtı, kalçanın ön üst çıkıntısı.

Bunlar anatominin sabit noktalarıdır. Bir bölgeyi tarif ederken, ölçerken ya da bir işlem yaparken referans olarak kullanılırlar. Kurs 29'un büyük bölümü bu noktaların sistematik öğretimine ayrılmıştır.

2. Kas ve tendon hatları.

Kasıldığında beliren kaslar ve deri altında görülen tendonlar. Kolun ön yüzündeki büyük kas, bileğin ön yüzündeki tendonlar, ayak bileğinin arkasındaki kalın tendon.

Tendonlar özellikle değerlidir: ince ve sabit oldukları için iyi birer sınır çizgisi verirler.

3. Damar noktaları.

Nabzın hissedilebildiği yerler: bilekte başparmak tarafında, boynun yan tarafında, kasıkta, diz arkasında, ayak sırtında.

Bu noktalar iki şey söyler — damarın yerini ve o damarın yüzeye yakın olduğunu. Yüzeye yakın olmak, hem hissedilebilir hem yaralanabilir olmak demektir.

4. Deri işaretleri ve kıvrımlar.

Eklem kıvrımları, göbek, meme başı hizası, kaburga kenarı. Bunlar kemik kadar sabit değildir — beden yapısına ve yaşa göre kayar — ama bölge sınırlarını kabaca çizmekte kullanılır.

İzdüşüm: içerideki yapıyı yüzeye çizmek

Yüzey anatomisinin asıl işi budur.

İzdüşüm klinikte doğrudan kullanılır: bir organı dinlerken, bir sınırı elle ararken ya da bir iğneyi yönlendirirken önce izdüşüm bilinir.

Ve izdüşümler sabit değildir: solunumla, pozisyonla ve beden yapısıyla kayarlar. Bu, bir sonraki başlığın konusu.

Canlı beden kadavradan nerede ayrılır

Bu, Kurs 00-17'de kısaca değindiğimiz ama burada açılması gereken konu.

Yerçekimi ve pozisyon. Ayakta duran bir bedende organlar, sırtüstü yatan bir bedendekinden farklı yerdedir. Bazı organlar birkaç santimetre kayar. Bir görüntüleme sırtüstü çekilir; muayene ise ayakta ya da oturarak yapılabilir.

Kas tonusu. Canlı kaslarda sürekli hafif bir gerginlik vardır. Bu, hem bedenin biçimini hem organların desteklenmesini etkiler. Kadavrada bu tonus yoktur ve yumuşak dokular gevşer.

Solunum. Diyafram her nefeste birkaç santimetre hareket eder ve üstündeki–altındaki organları da hareket ettirir. Akciğer sınırları, karaciğerin üst kenarı, dalağın konumu — hepsi nefesle değişir.

Dolaşım. Canlıda damarlar kanla doludur ve basınç altındadır; bu, hem hacimlerini hem görünürlüklerini değiştirir.

Hareket. Bir eklem hareket ettiğinde çevresindeki her şey yer değiştirir. Kolu kaldırdığında kürek kemiği döner, klavikula yükselir, koltuk altındaki damar ve sinir gerilir.

Bu farkların ortak sonucu: kadavrada öğrenilen konum, canlıdaki konumun yaklaşık hâlidir. Yaklaşım iyidir ama tam değildir ve fark klinikte önemlidir.

Bu beceri neden erken öğrenilmeli

Programda Kurs 29 sonlarda. Ama beceri bugünden başlar ve sebebi pratik.

Yüzey anatomisi, öğrendiğin her şeyi kendi bedeninde doğrulamanı sağlar. Kurs 00-08'deki "her yapıyı kendi bedeninde göster" alışkanlığı tam olarak budur.

Bunun üç faydası var:

• Bilgi kâğıttan çıkar. Elle bulduğun bir yapı, çizimde gördüğün yapıdan çok daha kalıcıdır.
• Ölçek oturur. Atlasın bozduğu ölçek duygusu, kendi bedeninde düzelir.
• Üç boyut kendiliğinden gelir. Bir yapıyı elle takip etmek, onu üç boyutlu düşünmeye zorlar.

Bugünden yapabileceklerin

Hiçbir malzeme gerektirmeyen dört alıştırma:

1. Klavikulanı baştan sona takip et. Göğsün ortasından omuza kadar, parmağını üzerinde gezdirerek. Boyunca bir eğim olduğunu fark edeceksin.
2. Bileğinde nabzını bul. Başparmak tarafında, tendonun hemen yanında. Sonra boynunda ve ayak sırtında dene.
3. Dirseğini bük ve arka çıkıntıyı bul. Sonra kolunu düzleştir ve aynı çıkıntının nasıl hareket ettiğine bak — canlı anatominin en basit gösterimi.
4. Derin nefes al ve kaburga kenarını izle. Nefes alırken kaburgaların yükselip dışa açıldığını elinle hissedebilirsin.

Her biri bir dakika. Dördü de, ileride öğreneceğin yüzlerce yapının çapası olacak.

Kendin dene

Toparlayalım

• Yüzey anatomisi dıştan bakıp dokunarak içerideki yapının yerini belirler; canlı anatomi buna hareketi, solunumu ve konum değişimini ekler.
• Dört tür işaret: kemik çıkıntıları (en güvenilir), kas ve tendon hatları, damar noktaları, deri işaretleri (en az güvenilir).
• İzdüşüm, derindeki yapının cilt üzerindeki karşılığıdır ve sabit değildir — solunum, pozisyon ve beden yapısıyla kayar.
• Canlı beden kadavradan beş noktada ayrılır: yerçekimi, kas tonusu, solunum, dolaşım, hareket.
• Kadavrada öğrenilen konum, canlıdaki konumun yaklaşık hâlidir.
• Beceri bugünden başlar: klavikulayı takip et, nabzı bul, dirseği hareket ettir, kaburga kenarını nefesle izle.

Bir sonraki derste bedene hareket ve kuvvet açısından bakacağız: fonksiyonel anatomi ve biyomekanik.