Üst Ekstremite Kırıklarında Risk Altındaki Yapılar

Açılış

Önce sınırı çizelim, çünkü bu ders K4 katmanında ve adı yanıltıcı olabilir.

Burada bir kırığın nasıl tanındığını anlatmıyoruz. Nasıl sınıflandığını, ne yapıldığını, hangi kararın hangi durumda verildiğini de anlatmıyoruz. Kırıklara verilen özel adlar bu dersin dışında. Anlattığımız tek şey şu: kemiğin çevresindeki harita, kemik kırıldığında neyin risk altına gireceğini önceden söylüyor mu?

Söylüyor. Ve nasıl söylediği tamamen bu bölümde öğrendiğimiz şeylerden çıkıyor.

Sezgi şöyle diyor: kemiğe en yakın duran yapı en çok risk altındadır. Ama bu yanlış. Yakınlık tek başına risk üretmiyor. Bir kemiğin hemen yanından geçen ama serbestçe kayabilen bir yapı, biraz daha uzakta duran ama yerinden kımıldayamayan bir yapıdan daha güvende. Risk yakınlıktan değil, kaçamamaktan geliyor.

Sonunda bu farkın nereden geldiğini, oluk ve kanal dizisinin neden burada tersine döndüğünü, kırık parçanın hangi yöne gideceğini neyin belirlediğini ve haritanın nerede susmak zorunda kaldığını bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce kemiğin yalnız kırılmadığını kuracağız. Sonra riskin ölçüsünü türeteceğiz — dersin merkezi orası. Ardından kırık parçayı neyin hareket ettirdiğine bakacağız. Son olarak riskin kemik boyunca neden eşit dağılmadığını göreceğiz.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-42'nin cümlesini yanında tut: damar ve sinir en korunaklı köşede gider.

Mekanizma

Kemik yalnız kırılmaz

Bir kemiği anlatırken onu masada tek başına düşünürüz. Gövdede öyle durmuyor.

Ders 06-16'da kurmuştuk: kemik yüzeyi komşularının haritasıdır. Bir kemikte gördüğün her iz bir komşunun kaydı — pürüzlü alan çeken bir kası, oluk yanından geçen bir yolu, delik içinden geçen bir şeyi gösteriyor.

Bu haritanın bir sonucu var ve şimdiye kadar kullanmadık.

KEMİK ÜZERİNDEKİ HER İZ, O KEMİK KIRILDIĞINDA KİMİN ORADA OLDUĞUNUN LİSTESİDİR.

Yani risk altındaki yapıları ezberlemek gerekmiyor. Kemiğe bakıp izleri okumak yetiyor, çünkü izler zaten oradakileri sayıyor.

Riskin ölçüsü kaçabilmektir

Dersin merkezine geldik, ve burada serinin en uzun zinciri karşılığını ödüyor.

Ders 06-19'da bir ölçek kurmuştuk: bir yapı kemiğin yanından geçerken iz bırakır, oluğun derinliği kaymamanın önemini söyler. Ders 06-20'de ölçeği uzattık: üstü kapanan oluk kanal olur. Ders 06-51'de bileğin kemerini bir bandın tavanlayıp tünele çevirdiğini gördük.

O dizi boyunca hep aynı şeyi söyledik: derinleşme koruma demektir. Doğruydu — ama tek bir varsayım altında doğruydu. Kemiğin sağlam kaldığı varsayımı altında.

KORUYAN OLUK, KEMİK KIRILDIĞINDA KAÇIŞI ENGELLEYEN ŞEYE DÖNÜŞÜR.

Ölçeği baştan sona ters yönde oku:

Serbest komşu. Kemiğin yakınından geçer ama hiçbir yere tutturulmamıştır. Kemik kırılıp bir kenar oluştuğunda yana kayabilir.

Yaslanan komşu. Bir oluğun içinde, kemiğe değerek gider. Kaçabileceği yön sınırlı.

Kanaldan ya da tünelden geçen komşu. Her yanı kapalı. Gidecek yeri yok.

Ölçeğin bir de ikinci yüzü var, ve o daha ince. Kapalı bir bölmede kaçamayan yalnız yapı değil — hacmin kendisi de kaçamıyor. Ders 05-28'de kompartıman fikrini kurmuştuk: sınırları sert olan bir bölme genişleyemez. Bir kırığın çevresinde sıvı toplanırsa açık bir bölgede yayılıp dağılır; kapalı bir bölmede yayılacak yer yoktur, dolayısıyla basınç yükselir.

Yani aynı özellik iki farklı şeyi birden kilitliyor: içeriği ve boşluğu.

Parçayı ne hareket ettirir

Kemik ikiye ayrıldığında iki parça nerede durur?

Sezgi "kırıldığı yerde" der. Ama kemik parçaları boşlukta asılı durmuyor — üzerlerine kas tutunmuş durumda, ve o kaslar kemik kırıldıktan sonra da çekmeye devam ediyor.

Ders 06-18'de tutunma izlerini çeken kasın gücünün ölçüsü olarak okumuştuk. Şimdi aynı izler ikinci bir iş yapıyor.

KIRIK PARÇANIN NEREYE GİDECEĞİNİ ONA TUTUNAN KASLAR SÖYLER — İZLER YÖNÜ DE TAŞIR.

Ve buradan iki sonuç çıkıyor.

Birincisi: kırığın yeri, hangi parçaya hangi kasın tutunduğunu belirliyor. Aynı kemik iki farklı noktadan kırıldığında parçalar farklı yönlere gider, çünkü tutunma izleri kırık çizgisinin iki yanına farklı dağılır.

İkincisi ve daha önemlisi: yer değiştirme riskin ikinci kaynağı. İlk kaynak kırılma anında ortaya çıkan keskin kenar. İkincisi o kenarın hareket etmesi, çünkü hareket eden bir kenar kendi çevresinde yeni yerlere ulaşır.

Bu yüzden hizanın korunması yalnız kemiğin düzgün iyileşmesiyle ilgili bir şey değil. Yanındakilerle de ilgili.

Risk kemik boyunca eşit değil

Şimdi öğrendiğimiz ölçeği üst uzuvda gezdirelim. Üç bölge, üç ayrı okuma.

Köprücük kemiği. Ders 06-46'da bir dürüst ödünleşme kurmuştuk: eksen boyunca yüklenen çubuk ince olabilir, ama aynı incelik başka yönden gelen kuvvette zayıflık. Haritaya bakınca ikinci bir şey görünüyor — bu kemiğin altında, kemikle kaburga arasında dar bir aralıktan damar ve sinir geçiyor. Dar aralık: kaçacak yer az.

Humerus gövdesi. Ders 06-48'de gövdeyi dolanan sarmal bir oluk görmüştük ve o oluğun bir yolu kemiğe yasladığını söylemiştik. Ölçekte "yaslanan komşu" sınıfı. Kemiğin ortasında olması da ayrıca anlamlı: orası tutunma izlerinin iki yana bölündüğü bölge.

Bilek. Ders 06-51'de sekiz kemiğin kurduğu kemerin üstünü bir bandın kapattığını, böylece bir tünel oluştuğunu görmüştük. Ölçeğin en uç basamağı burası. Aynı derste bir zayıf halka da kurmuştuk: iki sırayı çaprazlayan kemik o hareketi üzerinde taşır.

Üç bölge, tek kural: RİSK, YAPININ KEMİĞE OLAN UZAKLIĞIYLA DEĞİL, KEMİKTEN NE KADAR AYRILABİLDİĞİYLE ÖLÇÜLÜR.

Ve burada durmak zorundayız. Bu ders "şurada bir yapı geçiyor ve kaçacak yeri yok" diyor — anatomik ifade bu kadar. Hasarın olup olmadığı, nasıl anlaşıldığı, ne yapıldığı bu dersin kapsamı dışında ve Ders 00-16'ya havale edilir. Yolların ve yapıların kendi adları da burada verilmiyor; adlar kendi kurslarında gelecek. Ders 06-22'nin kuralı geçerli: yüzey hangi yapının olduğunu değil, nasıl bir yapı olduğunu söyler.

Kaynağın bu dersi bölümün en sonuna koyması bir sıra kararı ve zorunlu bir karar. Bu ders tek bir yeni yapı öğretmiyor — 06-45'ten 06-54'e kadar öğrenilmiş her izi ikinci kez, bu kez "kemik kırıldığında ne olur" sorusuyla okuyor. Bölümün kapanışı da bu yüzden burada: bir bölge, yapıları ayrı ayrı bilinerek değil, aynı harita üstünde birbirini etkileyen şeyler olarak görülünce tamamlanmış sayılıyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Kemik gövdede tek başına durmaz; kırılırken çevresi de aynı kuvvete maruz kalır.
• KEMİK ÜZERİNDEKİ HER İZ, KIRILDIĞINDA ORADA KİMİN OLDUĞUNUN LİSTESİDİR (Ders 06-16).
• Risk altındaki yapılar ezberlenmez, izler okunur.
• Oluk ve kanal dizisi koruma anlatıyordu, ama kemiğin sağlam kalması varsayımıyla.
• KORUYAN OLUK, KEMİK KIRILDIĞINDA KAÇIŞI ENGELLEYEN ŞEYE DÖNÜŞÜR (Ders 06-19, Ders 06-20).
• Serbest komşu kayabilir, yaslanan komşunun yönü sınırlıdır, tünelden geçenin yeri yoktur.
• Kapalı bölmede kaçamayan yalnız yapı değil, hacmin kendisidir (Ders 05-28).
• Kırık parçalar boşlukta asılı durmaz; üzerlerindeki kaslar çekmeye devam eder.
• KIRIK PARÇANIN NEREYE GİDECEĞİNİ ONA TUTUNAN KASLAR SÖYLER (Ders 06-18).
• Aynı kemik iki farklı noktadan kırılırsa parçalar farklı yönlere gider.
• Riskin ilk kaynağı yeni keskin kenar, ikinci kaynağı o kenarın hareket etmesidir.
• Köprücükte kemikle kaburga arasındaki aralık dardır (Ders 06-46).
• Humerus gövdesinde sarmal oluk bir yolu kemiğe yaslar (Ders 06-48).
• Bilekte kemerin üstünü bant kapatır ve ölçeğin en uç basamağı kurulur (Ders 06-51).
• RİSK UZAKLIKLA DEĞİL, KEMİKTEN NE KADAR AYRILABİLDİĞİYLE ÖLÇÜLÜR.
• Anatomik ifade "şurada bir yapı geçiyor ve kaçacak yeri yok" ile biter.
• Hasarın olup olmadığı ve ne yapıldığı bu dersin dışındadır (Ders 00-16).
• Yapıların adları kendi kurslarında gelir; yüzey türü söyler, adı değil (Ders 06-22).

Bölüm 06.6 burada kapanıyor. Kürek kemiğinden parmak uçlarına kadar zincir boyunca hep aynı seçimi gördük: kararlılıktan vazgeçip ulaşmayı almak. Şimdi aşağı iniyoruz, ve orada aynı taslak bizi bekliyor — bir kuşak, tek bir uzun kemik, sonra iki kemik, sonra bir bilek, bir tarak, parmaklar. Aynı plan, ama karşıt bir görev: alt uzuv ulaşmak zorunda değil, taşımak zorunda. Aynı taslak birbirine zıt iki işe nasıl uyarlanır? Alt ekstremite iskelet haritası.