Türkçe–Latince–İngilizce Üçlü Adlandırma

Açılış

Aynı kemiğin üç adı var: kürek kemiği, scapula, shoulder blade.

Üçü de doğru. Üçü de kullanılıyor. Ve hangisinin ne zaman kullanılacağı, öğrenilmesi gereken bir beceri.

Bu ders bir terim listesi değil — bir seçim yöntemi.

Türkçe anlatır, Latince kayıt tutar, İngilizce erişim sağlar. Üçü rakip değil; üç ayrı iş yapıyorlar. Sorun, hangisinin hangi işe ait olduğunu bilmemekte.

Bu derste ne olacak

Önce üç adın her birinin ne işe yaradığını göreceğiz. Sonra seçim kuralını kuracağız — dersin merkezi bu. Ardından bu akademinin izlediği yolu ve gerekçesini açıklayacağız. Sonra Türkçe adların bir zayıflığını ele alacağız. Son olarak üç dilli çalışmanın pratik yöntemini konuşacağız.

Sıfır noktası

Bir anatomik yapının tipik olarak üç adı bulunur.

Üçünün ilişkisi düzenli değil ve bu, ilk zorluk:

• Bazen Latince ve İngilizce aynıdır (scapula).
• Bazen İngilizcenin ayrı bir günlük karşılığı vardır (shoulder blade).
• Bazen Türkçe ad tanımlayıcıdır, Latince ad değildir (kürek kemiği ↔ scapula).

Mekanizma

Her adın işi ne

Üç ad üç farklı işi yapıyor ve bu, dersin taşıyıcı fikri.

Türkçe ad → anlamayı ve iletişimi sağlar.

Bir yapıyı ilk kez öğrenirken Türkçe ad zihinde bir görüntü kurar. "Kürek kemiği" adı, kemiğin biçimini de söyler.

Ve daha önemlisi: hastayla iletişim Türkçe kurulur. Bir kişiye scapula demek bilgi aktarmaz.

Latince ad → kaydı tek anlamlı yapar.

Ders 01-59'da kurduğumuz sebep: değişmeyen dil, belirsizliği daha iyi kapatır. Latince ad her ülkede aynı yapıyı gösterir.

Bu, resmî kayıtların, sınıflandırmaların ve uluslararası standartların dili.

İngilizce ad → literatüre erişim sağlar.

Güncel yayınların büyük çoğunluğu İngilizce. Bir konuyu araştırmak isteyen kişi, aradığı yapının İngilizce adını bilmek zorunda.

Bu üçlü şu cümleyle özetlenebilir: Türkçe anlamak için, Latince kaydetmek için, İngilizce aramak için.

Seçim kuralı

Hangisinin kullanılacağı, kime konuşulduğuna bağlı. Dört durum:

1. Öğrenirken: Türkçe ile başla, Latinceyi yanına yaz.

Sebep pedagojik — anlam önce kurulmalı. Anlamadığın bir yapının Latince adını ezberlemek, boş bir etiket biriktirmektir.

2. Kayıt tutarken: Latince (ya da kurumun standardı).

Sebep: kaydı başkası okuyacak ve tek anlamlı olmalı.

3. Hastayla konuşurken: Türkçe, gerekirse basitleştirerek.

Sebep: iletişimin amacı anlaşılmaktır, doğru terimi kullanmak değil.

4. Literatür ararken: İngilizce.

Sebep: arama yaptığın kaynak İngilizce yazılmış.

Ve dördünün ortak mantığı, Ders 01-55 ve 01-57'de kurduğumuz ilkenin bir örneği daha: doğru terim, bağlama göre değişir; tek bir "en doğru" ad yoktur.

Bu akademinin izlediği yol

Bu akademinin bir kuralı var ve bu bölümü doğrudan bağlıyor: Türkçe anlatım; teknik terim Türkçe + parantezde uluslararası karşılık.

Uygulanışı şöyle:

• Ana metin Türkçe. Anlatım Türkçe kurulur.
• Terim ilk geçtiğinde uluslararası karşılığı verilir.
• Sonraki geçişlerde Türkçe ad kullanılır.

Bu kursta bunun örneklerini gördün: "abdüksiyon (uzaklaştırma)", "seröz zar", "dorsifleksiyon".

Ve bir gözlem: bazı terimler için Türkçe karşılık zorlanmıştır ve kullanılmaz. "Fleksiyon" yerine "bükülme" denebilir ama klinik dilde "fleksiyon" yerleşmiştir.

Bu akademinin tercihi şu: yerleşik terim kullanılır, ilk geçişte anlamı verilir. Zorlama bir Türkçe karşılık üretmek, öğreneni sektörde kullanılmayan bir dille donatır — ve o kişi gerçek bir ortama girdiğinde ne dediği anlaşılmaz.

Bu, Ders 01-48'de günlük dil–anatomik dil ayrımı için söylediğimizle aynı mantık: öğretilen dil, kullanılacak dil olmalı.

Türkçe adların bir zayıflığı

Dürüst bir not gerekiyor.

Türkçe anatomik adlar iki türlüdür:

1. Yerleşik ve tanımlayıcı olanlar. Kürek kemiği, köprücük kemiği, kaburga, omurga. Bunlar hem yaygın hem açıklayıcı.

2. Az kullanılan ya da hiç olmayanlar. Birçok küçük yapının yaygın bir Türkçe adı yoktur; ya doğrudan Latince ad kullanılır ya da uzun bir tarif yapılır.

İkinci grup bir sorun üretiyor: Türkçe ad yoksa, iletişim kolaylığı da yok.

Ve buradan pratik bir kural çıkıyor: Türkçe ad varsa ve yerleşikse kullan; yoksa uluslararası adı kullan ve yanına tarif ekle. Uydurma bir ad üretmek, iki tarafta da anlaşılmamak demektir.

Bu, Ders 01-59'daki tuzaklarla aynı aileden: dil bir araçtır ve aracın işlevi anlaşılmaktır.

Üç dilli çalışma yöntemi

Pratik bir öneri, dersin kapanışı.

Bir yapıyı öğrenirken üç adı birlikte kaydet ve dördüncü bir sütun ekle:

Dördüncü sütun kritik ve bu dersin en aktarılabilir önerisi: işlev sütunu olmadan tablo bir ezber listesidir.

Ders 01-58'de kurmuştuk: anlamı çözülmüş bir terim, ezberlenmiş bir terimden daha uzun kalır. İşlev sütunu, terimi bir bilgiye bağlar — ve bağlı bilgi yalıtık bilgiden daha dayanıklıdır.

İkinci öneri: Latince adı öğrenirken kökünü çöz (Ders 01-58, 01-59). Ad anlam taşıyorsa, ezber yükü daha da azalır.

Örnek: antebrachium = ante- (ön) + brachium (kol) = ön kol. Türkçe ad zaten çevirisi.

Bu tür örtüşmeler sık: birçok Türkçe anatomik ad, Latince adın doğrudan çevirisidir. Yani üç dil sandığından daha yakın.

Kendin dene

Toparlayalım

• Bir anatomik yapının tipik olarak üç adı vardır: Türkçe, Latince, İngilizce.
• Üçü rakip değil, üç ayrı iş yapar: Türkçe ANLAMAK, Latince KAYDETMEK, İngilizce ARAMAK için.
• Seçim, kime konuşulduğuna bağlıdır: öğrenirken Türkçe+Latince, kayıtta Latince, hastayla Türkçe, literatürde İngilizce.
• Tek bir "en doğru" ad yoktur; doğru terim bağlama göre değişir.
• Latince adı hastaya söylemek, Türkçe adı uluslararası kayda yazmak kadar hatalıdır.
• Bu akademinin yolu: Türkçe anlatım, ilk geçişte uluslararası karşılık, sonra yerleşik terim.
• Zorlama Türkçe karşılık üretilmez — öğretilen dil, kullanılacak dil olmalıdır.
• Türkçe adların zayıflığı: birçok küçük yapının yerleşik Türkçe adı yoktur.
• Kural: Türkçe ad varsa ve yerleşikse kullan; yoksa uluslararası adı kullan ve tarif ekle.
• Üç dilli çalışmada dördüncü sütun şart: İŞLEV. Onsuz tablo bir ezber listesidir.
• Birçok Türkçe anatomik ad, Latince adın doğrudan çevirisidir — üç dil sandığından yakın.

Bir sonraki derste bu adların hangi sisteme göre belirlendiğine bakıyoruz: Terminologia Anatomica.