Tırnak Anatomisi

Açılış

Ağır bir zatürreden iyileşen bir hastanın tırnaklarında birkaç hafta sonra enine uzanan ince bir oluk belirir. Oluk her gün tırnak ucuna biraz daha yaklaşır. Fransız hekim Joseph Beau 1846'da bu çizgileri tanımlamıştı ve bugün onun adıyla anılır. Ağır hastalık sırasında tırnağı üreten hücreler bir süre yavaşlamış, bu sırada üretilen tırnak parçası ince kalmıştır. Tırnak sürekli ve düzenli bir hızla uzadığı için, oluğun tırnak kökünden uzaklığı hastalığın ne zaman geçirildiğini bile gösterebilir. Tırnak, parmak ucunda yıllarca taşınan bir takvim gibidir.

Tırnak hangi parçalardan oluşur ve nerede üretilir? Neden pembedir ve dibindeki beyaz hilal nedir? Ve tırnak ne işe yarar?

Bu derste ne olacak

Önce tırnağın görünen ve görünmeyen parçalarını tanıyacağız. Sonra tırnağı üreten bölgeyi, tırnağın nasıl ve hangi hızla uzadığını ele alacağız. Ardından tırnağın rengini ve parmak ucundaki işini açıklayacağız. Son olarak Beau çizgilerini, tırnak altında kan birikmesini ve tırnağı üreten bölgenin yaralanmasını inceleyeceğiz.

Sıfır noktası

Mekanizma

Parçalar

Tırnak, unguis, parmağın son kemiğinin, phalanx distalis'in, sırt yüzünde yer alır. Görünen kısım tırnak plağıdır. Plağın ucu parmaktan ayrılan serbest kenarı oluşturur; kökü ise arka tırnak kıvrımının, vallum unguis'in, altında gizlenir. Arka kıvrımın ucundan plağın üstüne doğru uzanan ince boynuz katmanı tırnak eti, eponychium, olarak bilinir ve plak ile kıvrım arasındaki aralığı kapatarak mikropların girmesini önler.

Plağın iki yanında yan tırnak kıvrımları bulunur. Serbest kenarın altında, plağın parmaktan ayrıldığı yerde, deri kalınlaşarak başka bir kapanma bölgesi, hyponychium'u, oluşturur. Tırnak plağının altında tırnak yatağı, köküne doğru ise tırnak matriksi yer alır. Bu yapıların hepsi birlikte tırnak birimi olarak adlandırılır.

Üretim ve büyüme

Tırnak plağı matrikste üretilir. Ders 05-13'te kılın folikülün dibindeki soğanda üretilip yukarı itildiğini gördük. Tırnak matriksinde de hücreler bölünür, sert keratinle dolar, ölür ve birbirine sıkıca yapışarak plağı oluşturur. Kıldan farklı olarak plak bir kanalın içinden değil, açık bir yüzey boyunca, parmağın ucuna doğru ileri itilir.

Tırnak sürekli büyür; kıldaki gibi bir dinlenme evresi yoktur. El tırnakları ayda birkaç milimetre uzar ve bir el tırnağının tamamen yenilenmesi yaklaşık altı ay sürer. Ayak tırnakları çok daha yavaş uzar; tamamen yenilenmeleri bir yılı aşabilir. Büyüme hızı gençlerde, yazın ve sık kullanılan elde biraz daha yüksek, yaşlılarda ve ağır hastalıklarda daha düşüktür.

Renk ve lunula

Tırnak plağı saydama yakındır. Pembe renk plağın kendisinden değil, altındaki tırnak yatağının bol kılcal damarlarından gelir. Tırnak yatağı plağa uzunlamasına dizilmiş ince sırtlarla sıkıca bağlanır; bu yüzden plak yatağından kolay ayrılmaz. Tırnağın ucuna bastırıldığında yatağın soluklaşması ve baskı kalkınca rengin geri dönmesi, hekimlerin dolaşımı değerlendirmek için kullandığı basit bir yoldur.

Tırnağın dibindeki beyazımsı hilal, lunula, matriksin arka kıvrımın altından görünen ucudur. Bu bölgedeki hücreler daha kalın bir katman oluşturur ve alttaki damarların rengini daha az geçirir; bu yüzden hilal soluk görünür. Lunula en çok başparmakta belirgindir, küçük parmaklarda çoğu zaman görülmez.

Tırnağın işi

Tırnak parmak ucunu darbelere karşı korur; ama asıl işi daha incedir. Parmak ucunun avuç yüzündeki yumuşak doku, bir nesneye bastırıldığında tırnak plağına dayanır. Tırnak bu dokuya karşı bir destek sağlar ve parmak ucunun basıncı daha iyi algılamasına yardım eder. Tırnağını kaybeden ya da tırnağı çok kısa kesilen kişiler küçük nesneleri tutmakta ve ince dokuları ayırt etmekte zorlanır. Tırnak ayrıca küçük nesneleri tutmak, kazımak ve kaşımak için bir araç gibi kullanılır.

Klinik bağ: Beau çizgileri, kan birikmesi ve matriks yaralanması

Ağır bir hastalık, yüksek ateş, büyük bir ameliyat ya da bazı kanser ilaçları matriksteki bölünmeyi bir süre yavaşlatır. Bu sırada üretilen plak ince kalır ve tırnak uzadıkça enine bir oluk olarak görünür hâle gelir. Tırnak düzenli bir hızla uzadığı için, oluğun tırnak kökünden uzaklığı ölçülerek olayın kaç hafta önce yaşandığı kabaca tahmin edilebilir.

Parmak ucu kapıya sıkıştığında ya da üzerine ağır bir şey düştüğünde tırnak yatağındaki damarlar yırtılabilir ve kan tırnak plağının altında birikir. Tırnak mor-siyah bir renk alır ve sert plak genişleyemediği için birikim şiddetli, zonklayıcı bir ağrıya yol açar; hekim plakta küçük bir delik açarak kanı boşaltabilir. Yaralanma matriksi de etkilediyse, matriks düzgün onarılmadığında yeni çıkan tırnak kalıcı olarak yarık ya da biçimsiz olabilir.

Kendin dene

Toparlayalım

• Tırnak, unguis, phalanx distalis'in sırt yüzündedir; görünen kısmı corpus unguis, kökü vallum unguis'in altındadır.
• Tırnak eti, plak ile arka kıvrım arasındaki aralığı kapatır.
• Plak matrix unguis'te üretilir ve açık bir yüzey boyunca parmak ucuna doğru itilir.
• Tırnak dinlenme evresi olmadan sürekli büyür; el tırnağı yaklaşık altı ayda, ayak tırnağı bir yıldan uzun sürede yenilenir.
• Pembe renk tırnak yatağının damarlarından, beyaz hilal matriksin görünen ucundan gelir.
• Tırnak parmak ucunu korur ve yumuşak dokusuna destek olarak dokunma algısına ve küçük nesneleri tutmaya yardım eder.
• Beau çizgileri matriksin yavaşlamasını kaydeder; tırnak altında kan birikmesi ağrılıdır; matriks yaralanması kalıcı tırnak bozukluğu bırakabilir.

Bu derste deri eklerinin sonuncusu olan tırnağı gördük. Bir sonraki derste yeniden kıl folikülüne döneceğiz: folikülü, yağ bezini ve kılı dikleştiren küçük kası tek bir birim olarak ele alacak, bu kasın kemiğe değil deriye tutunduğunu ve kasıldığında tüylerin nasıl ürperdiğini göreceğiz. Arrector Pili ve Pilosebase Ünite.