Tipik Pelvik Morfoloji Farkları

Açılış

Ders 06-71'de ölçüt dilini kurduk: hangi düzey, hangi yön, hangi iki nokta. Şimdi o dille iki farklı pelvisi ölçelim.

Sayılar aynı çıkmıyor. Kenarın biçimi, kanalın genişliği, önde kemiklerin yaptığı açı — hepsi kişiden kişiye değişiyor.

Bu bir sürpriz değil; Ders 00-18'de kurmuştuk, değişkenlik normalin içindedir.

Asıl ilginç olan şu: farklar rastgele dağılmıyor. Bazı özellikler birlikte gitmeye eğilimli.

Ve tam burada bir yol ayrımı var. Birlikte giden özellikler görünce insan onlara ad vermek ister — "şu tip", "bu tip." Ad vermek yararlı olabilir. Ama bir örüntüyü tarif etmek ile onu bir kalıba dönüştürmek aynı şey değil. Bu ders farkları anlatıyor, ve aynı zamanda o sınırın nerede olduğunu gösteriyor.

Bu ders K3 katmanında. Sonunda özelliklerin neden birlikte değiştiğini, tiplerin ne olup ne olmadığını, ortalama farkı ile birey kararı arasındaki uçurumu ve bu dersin nerede durduğunu bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce farkların neden birlikte gittiğini kuracağız. Sonra tiplerin ne olduğunu göreceğiz — dersin merkezi orası. Ardından ortalama ile birey arasındaki farka bakacağız. Son olarak dersin sınırını çizeceğiz.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-70'in cümlesini yanında tut: kenar gerçek bir yapıdır ama onunla çizilen bölme bir anlaşmadır.

Mekanizma

Özellikler neden birlikte gider

Bir pelviste birkaç ölçü al: girişin enine genişliği, kanalın orta bölgesindeki darlık, önde iki kemik kolun yaptığı açı, kaynaşmış omurların ne kadar öne çıktığı.

Bunları çok sayıda pelviste tekrarlarsan bir şey görünür: bu ölçüler bağımsız oynamıyor. Biri geniş tarafa kaydığında ötekiler de eğilim olarak aynı yöne kayıyor.

Neden? Cevap gizemli değil, geometrik.

Bu ölçülerin hepsi aynı halkanın ölçüleri. Halka enine açıldığında yalnız giriş genişlemiyor; yan duvarlar da birbirinden uzaklaşıyor, öndeki iki kol daha geniş bir açıyla buluşuyor, arka duvar daha az öne giriyor.

ÖZELLİKLER BİRLİKTE DEĞİŞİYORSA SEBEP ÇOĞU ZAMAN ORTAK BİR GEOMETRİDİR — İKİ ÖLÇÜ AYNI YÖNE GİDİYOR DİYE İKİ AYRI OLGU DEĞİLDİR.

Bu cümle tanıdık gelmeli. Ders 06-54'te taraf belirlerken bağımsızlık şartını koymuştuk: aynı sebepten gelen iki işaret iki ayrı ipucu sayılmaz. Ders 06-66'da femurun gövde eğimi ile alt uçtaki asimetrisinin aynı geometrinin iki görünümü olduğunu söylemiştik.

Aynı uyarı burada ölçüler için geçerli. Beş ölçünün beşi de aynı yöne gidiyorsa, elinde beş kanıt yok — bir kanıt var, beş yerden okunmuş.

Tipler ne, ne değil

Dersin merkezine geldik.

Anatomide bu farkları düzenlemek için yaygın kullanılan dört tipli bir şema var. Tipler jinekoid, android, antropoid ve platipelloid diye adlandırılır, ve her biri girişin biçimiyle tarif edilir — kabaca yuvarlağa yakın, öne doğru daralan, öne arkaya uzamış, enine yayvan.

Bu şema işe yarar bir dil. Bir biçimi kabaca anlatmak için elverişli.

Ama ne olduğunu doğru söylemek gerekiyor.

TİPLER DOĞADA BULUNAN KUTULAR DEĞİL, SÜREKLİ BİR DAĞILIMIN ÜZERİNE ÇİZİLMİŞ ETİKETLERDİR.

Bu, Ders 06-70'te kurduğumuz kuralın yeni bir alandaki hâli. Orada bir hacmi bölmüştük ve şunu söylemiştik: kenar gerçek, bölme anlaşma. Burada bölünen şey bir hacim değil, bir dağılım. Ölçüler gerçek, tip sınırları anlaşma.

Ve bu soyut bir itiraz değil; iki somut olgu onu doğruluyor.

Birincisi ara biçimler. Çoğu pelvis bir tipin tam ortasına düşmüyor; iki tanımın arasında bir yerde duruyor. Bir şemada ara biçimler kural dışı sayılıyorsa, şema tarif etmek yerine zorluyor demektir.

İkincisi düzeyler arası uyumsuzluk. Ders 06-69 ve Ders 06-71'de kanalın üç düzeyi olduğunu kurmuştuk. Bir pelvis giriş düzeyinde bir tanıma, çıkış düzeyinde başka bir tanıma uyabiliyor.

BİR YAPI BİR DÜZEYDE BİR TİPE, BAŞKA BİR DÜZEYDE BAŞKA BİR TİPE UYABİLİR — TİP BİR NESNENİN DEĞİL, BİR ÖLÇÜMÜN ÖZELLİĞİDİR.

Yani "bu pelvis şu tiptir" cümlesi eksik. Tam hâli şu olmalı: "bu pelvisin giriş düzeyi, şu ölçüt setine göre şu tanıma daha yakın."

Ortalama ile birey arasındaki uçurum

Şimdi en çok karıştırılan yere geliyoruz.

Bu farkların bir bölümü cinsiyetle ilişkili olarak tarif edilir. Ortalamada bazı ölçüler farklılık gösterir: örneğin önde iki kemik kolun yaptığı açı ile girişin enine genişliği.

Bu bir gözlem, ve gözlem olarak yazılabilir. Ama gözlemden çıkarıma geçerken bir adım var, ve o adım çoğu zaman atlanıyor.

İki grubun ortalaması farklı olabilir. Bu, iki grubun dağılımlarının ayrık olduğu anlamına gelmez.

ORTALAMALAR FARKLI OLABİLİR AMA DAĞILIMLAR ÜST ÜSTE BİNER — BİR ORTALAMA FARKI, TEK BİR BİREY HAKKINDA KARAR VERMEK İÇİN YETMEZ.

Örtüşme olduğunda, dağılımın ortak aralığına düşen bir ölçü hiçbir şey söylemez. Ve ortak aralık genellikle sanıldığından geniştir.

Şimdi bunu Ders 06-54 ve Ders 06-66'daki taraf belirleme yordamıyla karşılaştır — fark öğreticidir.

Orada ölçüt ikili ve yapısaldı: makara iç yandadır ya da değildir, topuz bir yandadır ya da değildir. Ara durum yoktu.

Burada ölçüt sürekli: bir açı derece derece değişir ve iki grup aynı dereceleri paylaşır.

İKİLİ BİR ÖLÇÜT KESİN KARAR VERİR, SÜREKLİ BİR ÖLÇÜT YALNIZ OLASILIK VERİR — İKİSİNE AYNI GÜVENLE BAKMAK HATADIR.

Bu ders bir sınıflandırma aracı öğretmiyor. Kimlik çıkarımı, adli ya da klinik değerlendirme bu dersin kapsamı dışında ve Ders 00-16'ya havale edilir.

Dersin sınırı

Kapanışta iki şeyi ayıralım, çünkü karıştırılmaları kolay.

Bir farkın var olduğunu göstermek bir iştir. O farkın neden var olduğunu açıklamak bambaşka bir iştir.

BİR FARKIN VARLIĞINI GÖSTERMEK İLE SEBEBİNİ AÇIKLAMAK AYRI İŞLERDİR.

Yapısal olarak söyleyebileceğimiz şey Ders 06-68'de zaten kurulmuştu: bu halka yük ile içerik arasındaki bir uzlaşmadır. Uzlaşmanın dengesi kaydığında biçim de kayıyor. Bu kadarı yapıdan okunabiliyor.

Bunun ötesindeki açıklamalar bu kursun dışında. Ölçme yöntemlerinin kendisi ve varyasyonun sayısal olarak nasıl tarif edildiği Ders 06-74'ün, kanalın içinden geçen şeyle ilişkisi Ders 06-73'ün konusu.

Ve Ders 06-71'in kuralı burada da geçerli: bu derste hiçbir sayı, oran ya da dağılım verilmedi. Böyle değerler kaynaklı bir tablodan okunur; kaynaksız yazılan sayı bilgi değildir.

Kaynağın bu dersi çaplardan sonra ve morfometriden önce koyması bir sıra kararı. Farkı görebilmek için önce ortak bir ölçüt dili gerekiyordu — o Ders 06-71'de kuruldu. Farkı sayıyla tarif etmek ise ayrı bir yöntem bilgisi istiyor, ve kaynak onu sonraya bırakmış. Aradaki bu ders niteliksel katmanı taşıyor: hangi özellikler birlikte gidiyor, ve bunlara ad vermek ne kazandırıp neyi riske atıyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Aynı çizgilerle ölçülen iki pelvis aynı sayıları vermez (Ders 06-71).
• Değişkenlik normalin içindedir (Ders 00-18).
• Farklar rastgele dağılmaz; bazı ölçüler birlikte gitmeye eğilimlidir.
• ÖZELLİKLER BİRLİKTE DEĞİŞİYORSA SEBEP ÇOĞU ZAMAN ORTAK BİR GEOMETRİDİR.
• Aynı sebepten gelen iki işaret iki ayrı kanıt sayılmaz (Ders 06-54, Ders 06-66).
• Beş ölçü aynı yöne gidiyorsa elde beş kanıt değil, beş yerden okunmuş bir kanıt vardır.
• Yaygın kullanılan dört tipli bir şema vardır ve tipler girişin biçimiyle tarif edilir.
• TİPLER DOĞADA BULUNAN KUTULAR DEĞİL, SÜREKLİ BİR DAĞILIMIN ÜZERİNE ÇİZİLMİŞ ETİKETLERDİR.
• Kenar gerçek, bölme anlaşmaydı; burada bölünen bir hacim değil, bir dağılımdır (Ders 06-70).
• Çoğu pelvis bir tipin tam ortasına değil, iki tanımın arasına düşer.
• BİR YAPI BİR DÜZEYDE BİR TİPE, BAŞKA DÜZEYDE BAŞKA TİPE UYABİLİR.
• TİP BİR NESNENİN DEĞİL, BİR ÖLÇÜMÜN ÖZELLİĞİDİR.
• Bazı farklar cinsiyetle ilişkili olarak tarif edilir; bu bir gözlemdir.
• ORTALAMALAR FARKLI OLABİLİR AMA DAĞILIMLAR ÜST ÜSTE BİNER.
• Ortak aralığa düşen bir ölçü tek bir birey hakkında karar vermeye yetmez.
• Taraf belirlemede ölçüt ikiliydi; burada süreklidir (Ders 06-54, Ders 06-66).
• İKİLİ ÖLÇÜT KESİN KARAR VERİR, SÜREKLİ ÖLÇÜT YALNIZ OLASILIK VERİR.
• BİR FARKIN VARLIĞINI GÖSTERMEK İLE SEBEBİNİ AÇIKLAMAK AYRI İŞLERDİR.
• Halka yük ile içerik arasında bir uzlaşmadır; denge kayınca biçim kayar (Ders 06-68).
• Kimlik, adli ve klinik değerlendirme Ders 00-16'ya havale edilir.
• Bu derste hiçbir sayı, oran ya da dağılım verilmedi (Ders 06-71).

Bir sonraki derste kanalı ilk kez boş bırakmayacağız. Bu bölüm boyunca onu bir geçit olarak okuduk: kenarları, düzeyleri, çapları. Ama bir geçidin ölçüsü ancak içinden geçen şeyle karşılaştırıldığında anlam kazanıyor — tek başına bir sayı ne dar ne geniştir. Kanalın kemik ölçüleri, geçmesi gereken şeyin ölçüleriyle yan yana konduğunda ne görünür? Doğum kanalının kemik anatomisi.