Tarsal Kemikler

Açılış

Ders 06-51'de bilekteki sekiz kemiğe bakmıştık. Hepsi kabaca birbirine yakın büyüklükteydi, iki düzgün sıra hâlinde duruyorlardı, ve çözüm bölünmedeydi: çok sayıda küçük eklem, toplamda hareketli ama tek tek kararlı bir bölge veriyordu.

Şimdi ayak bileğine bakıyoruz. Sayı bir eksik, yedi. Ama benzerlik orada bitiyor.

Bu yedi kemik hiç eşit değil. Biri çatalın içine girip bütün ağırlığı yukarıdan alıyor. Bir başkası topuğu kuruyor ve grubun en büyüğü. Geri kalan beşi çok daha küçük.

Aynı sayıda parçadan kurulu iki grup, neden birinde eşit dağılmış, ötekinde bu kadar dengesiz? Cevap parçalarda değil, işte. Elde bu bölgeden yük geçmiyordu; iş kavramaktı. Ayakta bu bölgeden gövdenin bütün ağırlığı geçiyor, ve üstelik tek bir kapıdan giriyor.

Bu ders K2 katmanında. Sonunda yükün nasıl tek girip iki çıktığını, üstteki kemiğe neden hiçbir kasın tutunmadığını, topuğun neden arkaya uzadığını ve bu bölgenin kemere ne kattığını bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce yedi kemiği eşitsizlikleriyle tanıyacağız. Sonra yükün izlediği yolu çıkaracağız — dersin merkezi orası. Ardından üstteki kemiğin sessizliğini okuyacağız. Son olarak topuğa inip iki işini ayıracağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-40'ın cümlesini yanında tut: yük yön değiştirerek aktarılır.

Mekanizma

Yedi kemik, eşit değil

Grubu boyutlarına göre üçe ayır.

İki büyük. Üstte çatalın içine giren kemik, altında topuğu kuran kemik. Bu ikisi arka ayağı oluşturuyor.

Bir orta bağlantı ve bir dış köşe. İç yanda, üstteki kemiğin önünde duran kayık biçimli kemik; dış yanda, topuğun önünde duran köşeli kemik.

Üç küçük sıra. Kayık biçimli kemiğin önünde yan yana dizilmiş üç kama biçimli kemik.

Şimdi elle karşılaştır. Bilekte sekiz kemik iki temiz sıra hâlindeydi ve aralarındaki büyüklük farkı küçüktü. Burada tek bir kemik ötekilerin toplamına yakın hacim kaplıyor.

ELDE İŞ KAVRAMAKTI VE PARÇALAR EŞİTTİ; AYAKTA İŞ TAŞIMAK VE YÖNLENDİRMEK, PARÇALAR EŞİT DEĞİL.

Ders 06-06'nın kuralı burada grup ölçeğinde çalışıyor: yapı yükü izler. Yük eşit dağılmıyorsa parçalar da eşit dağılmıyor.

Tek giriş, iki çıkış

Dersin merkezine geldik.

Yükün yolunu baştan izle. Gövdeden femura, femurdan tibiaya, tibiadan çatalın tavanına.

Çatalın altında ne var? Tek bir kemik.

Yani gövdenin bütün ağırlığı ayağa tek bir noktadan giriyor. Bilekte böyle bir kapı yoktu; orada yük zaten geçmiyordu.

Peki bu kemik yükü nereye veriyor? İki yere birden.

Arkaya: doğrudan altındaki topuk kemiğine, oradan zemine.

Öne: önündeki kemiklere, oradan ayak tarağına ve parmak köklerine.

YÜK TEK NOKTADAN GİRER VE İKİ YÖNE AYRILIR — GİRİŞ KEMİĞİ BÜYÜK OLMAK ZORUNDADIR, ÇÜNKÜ HEM ALIR HEM BÖLER.

Ve Ders 06-18'in ölçüsü bunu gerektiriyor: gerilim, kuvvetin alana bölümüdür. Tek kapıdan giren bütün ağırlık küçük bir kemiğe binseydi gerilim dayanılmaz olurdu.

Bu, Ders 06-40'ta sakrum için kurduğumuz okumanın ayaktaki karşılığı. Orada yük yön değiştirerek aktarılıyordu — dikey gelen kuvvet iki yana dağılıyordu. Burada da dikey gelen kuvvet öne ve arkaya ayrılıyor.

İkiye bölünmenin bir kazancı daha var. Ayak yere iki uçtan basıyor: arkada topuk, önde parmak kökleri. Yük ikiye ayrılmasaydı destek de tek noktada kalırdı, ve tek noktada duran bir şey dengede durmaz.

Sessiz kemik

Şimdi üstteki kemiğin tuhaf bir özelliğine bakalım.

Ders 06-18'de kurmuştuk: tutunma izinin büyüklüğü çekenin gücünün ölçüsüdür, ve izin biçimi çekenin biçimidir. Bu yordamla her kemiğin yüzeyini okuyabiliyorduk.

Bu kemiğe uygula. Sonuç: hiçbir iz yok.

Bu kemiğe doğrudan hiçbir kas tutunmuyor.

Ders 06-51'de bilekte benzer bir gözlem yapmıştık: birinci sıraya doğrudan kas tutunmuyordu, o sıra bir ara kattı. Burada aynı durumun çok daha keskin hâli var — tek bir kemik, tümüyle sessiz.

HİÇBİR KASIN TUTUNMADIĞI BİR KEMİK YALNIZ AKTARIR — VE İZLERİN YOKLUĞU DA BİR OKUMADIR.

Ders 04-58 ve Ders 00-22'de kurduğumuz dürüstlük kuralı burada işliyor: bir yordamın değeri, hangi adımda cevap vermediğini göstermesindedir. Yordam boş dönüyor, ve boş dönmesi kemiğin ne olduğunu söylüyor.

Peki bu kemiği yerinde ne tutuyor? Kas değil. Üstünde çatal var, altında ve önünde komşuları, ve çevresinde bağlar.

Ders 06-47 ve Ders 06-48'de omuz için tam tersini kurmuştuk: orada eklem kemikle değil kasla tutuluyordu, ve bunun bedeli enerjiydi. Burada tutma işi biçime bırakılmış.

OMUZDA TUTMA İŞİ KASA VERİLMİŞTİ, BURADA BİÇİME — BİRİ ENERJİ HARCAR, ÖTEKİ HAREKET KISAR.

Topuk: destek ve kaldıraç

Son bölümde arka ayağın alt kemiğine inelim.

Bu kemik grubun en büyüğü ve iki iş yapıyor.

Birincisi destek. Arka uçta zemine basan nokta burası. Ayakta durduğunda ağırlığın bir bölümü doğrudan bu kemikten yere geçiyor.

İkincisi kaldıraç. Kemik ayak bileğinin ekseninden geriye doğru uzuyor, ve baldırın arkasındaki büyük kasın kirişi bu geri uzantıya tutunuyor.

Ders 06-04'te kaldıraç fikrini kurmuş, Ders 06-59'da trokanterde, Ders 06-60'ta patellada kullanmıştık. Bu üçüncü biçim.

TOPUK HEM DESTEK NOKTASI HEM KALDIRAÇ KOLUDUR — ARKAYA UZAMASI İKİ İŞİ BİRDEN YAPAR.

Ve bir ayrıntı daha: bu kemik üstteki kemiğe doğru bir raf uzatıyor, yani onu yalnız altından değil, iç yandan da destekliyor.

Kemer de burada başlıyor. Ders 06-56'da ayaktaki kemerin taşımak için kurulduğunu, elin kemerinin ise kavramak için kurulduğunu söylemiştik. Bu kemik kemerin arka ayağı; ön ayağı ise parmak kökleri, ve aradaki kemikler kavisi kuruyor.

Ayak bileğinin eklem olarak nasıl çalıştığı, hangi türe girdiği yine Kurs 07'nin konusu.

Kaynağın tarsal kemikleri fibuladan hemen sonra vermesi bir sıra kararı. Çatal iki ders boyunca kuruldu ama içi boş bırakıldı: tibia tavanı ve iç duvarı, fibula dış duvarı verdi. Bu ders çatalın içine giren kemiği koyunca yapı tamamlanıyor. Kaynak sırayı tersine çevirseydi, üstteki kemiğin biçimini açıklayacak hiçbir komşusu bilinmiyor olurdu.

Kendin dene

Toparlayalım

• Ayak bileğinde yedi kemik vardır ve grup hiç eşit değildir.
• Bilekte sekiz kemik kabaca eşit büyüklükte iki sıra hâlindeydi (Ders 06-51).
• ELDE İŞ KAVRAMAKTI VE PARÇALAR EŞİTTİ; AYAKTA İŞ TAŞIMAK, PARÇALAR EŞİT DEĞİL.
• Yapı yükü izler; yük eşit dağılmıyorsa parçalar da dağılmaz (Ders 06-06).
• Gövdenin bütün ağırlığı ayağa tek bir kemikten girer.
• YÜK TEK NOKTADAN GİRER VE İKİ YÖNE AYRILIR: ARKAYA TOPUĞA, ÖNE TARAĞA.
• GİRİŞ KEMİĞİ BÜYÜK OLMAK ZORUNDADIR ÇÜNKÜ HEM ALIR HEM BÖLER (Ders 06-18).
• Yük yön değiştirerek aktarılır; aynı okuma sakrumda kurulmuştu (Ders 06-40).
• İkiye bölünme desteği de ikiye ayırır; tek noktada duran şey dengede durmaz.
• Üstteki kemiğe doğrudan hiçbir kas tutunmaz.
• HİÇBİR KASIN TUTUNMADIĞI BİR KEMİK YALNIZ AKTARIR; İZLERİN YOKLUĞU DA BİR OKUMADIR.
• Yordamın değeri hangi adımda cevap vermediğini göstermesindedir (Ders 04-58, Ders 00-22).
• Bilekte birinci sıra da bir ara kattı; burası onun keskin hâlidir (Ders 06-51).
• OMUZDA TUTMA İŞİ KASA VERİLMİŞTİ, BURADA BİÇİME (Ders 06-47, Ders 06-48).
• Topuk kemiği grubun en büyüğüdür ve iki iş yapar.
• TOPUK HEM DESTEK NOKTASI HEM KALDIRAÇ KOLUDUR (Ders 06-04, Ders 06-59, Ders 06-60).
• Topuk üstteki kemiğe bir raf uzatıp onu iç yandan da destekler.
• Ayak kemerinin arka ayağı topuk, ön ayağı parmak kökleridir (Ders 06-56).
• Ayak bileğinin eklem türü ve çalışması Kurs 07'ye havale edilir.

Bir sonraki derste kemerin ortasına, ayak tarağına geçiyoruz. Elde beş tarak kemiği vardı ve biri ötekilerden ayrışıyordu: başparmağınki çeyrek tur çevrilmişti, bu yüzden avucun karşısına dönebiliyordu. Ayakta o çevrilme yok, beşi de aynı sırada duruyor. Peki hepsi aynı sırada duruyorsa aralarında hiç fark yok mu — yoksa fark yönde değil, başka bir yerde mi? Metatars kemikleri.