Seröz, Müköz ve Karışık Salgı Birimleri

Açılış

Bölümün dördüncü sorusu: ürün ne?

Ve bu soru, bakarak cevaplanabilen tek soru:

Bir hücrenin ne ürettiği, hangi organeline yatırım yaptığını belirler. Hangi organelin baskın olduğu da o hücrenin rengini belirler (Ders 03-05). Yani zincir tamamlanıyor: ürünün kimyası → organel dağılımı → boyanma → görünüm. Hücreye bakıp ne ürettiğini okuyabiliyorsun.

Bu ders K3 katmanında. Ve sonunda, klasik bir ders kitabı görüntüsünün en azından bir bölümünün hazırlamadan kaynaklandığını göreceğiz — Ders 03-03'ün en çarpıcı uygulaması.

Bu derste ne olacak

Önce iki ürün ailesini işlevleriyle ayıracağız. Sonra her birinin hücrede hangi donanımı gerektirdiğini kuracağız. Ardından zinciri kapatıp görünümü çıkaracağız. Sonra bir hücrenin neden ikisini birden yapamadığını göreceğiz. Son olarak karışık birimleri ve oradaki artefakt sorusunu ele alacağız.

Sıfır noktası

Ve dikkat: bu ayrım, Ders 03-22'nin biçim ayrımından bağımsız. Bir birim hem asiner hem seröz olabilir; hem tübüler hem müköz olabilir. Ders 03-19'da söylemiştik: beş soru birbirinden bağımsız.

Mekanizma

İki ürün, iki iş

İşten başlayalım, üründen değil.

Seröz salgının işi kimyasal. İçindeki proteinler bir şey yapar — bir maddeyi parçalar, bir tepkimeyi başlatır, bir hedefi işaretler. Bunun için ürünün hedefe ulaşması ve orada dağılması gerekir.

Öyleyse ürün akıcı olmalı. Sulu olması bir eksiklik değil, taşıyıcı ortam olması.

Müköz salgının işi mekanik. Bir yüzeyi kaplar, kayganlaştırır, kurumaya ve sürtünmeye karşı korur.

Öyleyse ürün akıp gitmemeli. Yüzeyde durmalı, tutunmalı, örtü oluşturmalı.

İki iş, iki zıt talep:

SERÖZ ÜRÜN YAYILMAK İÇİN, MÜKÖZ ÜRÜN KALMAK İÇİN TASARLANMIŞTIR.

Ve şimdi kimyaya geçebiliriz — çünkü kimya bu iki talebin çözümü.

Bir proteine bol miktarda şeker zinciri eklendiğinde ne olur? Molekül su tutar ve birbirine dolanır. Sonuç: koyu, yapışkan, akmayan bir madde.

Yani müközlüğü yapan şey şeker zincirleridir. Seröz üründe bu ekleme ya çok az yapılır ya hiç yapılmaz.

Tek bir kimyasal karar, iki farklı fiziksel davranış.

Kimya hangi donanımı gerektiriyor

Şimdi Kurs 02'ye dönüyoruz ve zinciri kuruyoruz.

Ders 02-20 ve 02-22'de salgı yolunu kurmuştuk: protein granüllü endoplazmik retikulumda üretiliyor, Golgi'de işleniyor ve paketleniyor. Şeker ekleme işinin büyük bölümü Golgi'de yapılıyor.

Şimdi iki hücreyi karşılaştır.

Seröz hücre ne yapıyor?

Bol protein üretiyor, üzerine az işlem yapıyor.

Gereken: bol granüllü endoplazmik retikulum. Golgi var ama baskın değil.

Müköz hücre ne yapıyor?

Protein üretiyor ama asıl iş üzerine yapılan kapsamlı şeker eklemesi.

Gereken: çok gelişmiş Golgi, ve ürünü tutacak büyük kesecikler.

Ve buradaki fark yalnız oran değil, hacim de. Müköz ürün su tutuyor, yani hacimli. Hücrenin içinde çok yer kaplıyor.

Kısacası:

ÜRÜNÜN KİMYASI, HÜCRENİN HANGİ ORGANELE YATIRIM YAPACAĞINI BELİRLER.

Zinciri kapatmak: görünüm

Şimdi Ders 03-05'in kuralını uyguluyoruz: renk, elektriksel yükten gelir.

Seröz hücre:

Bol granüllü endoplazmik retikulum → bol ribozom → bol negatif yük → hematoksilen tutar.

Görünüm: koyu boyanan, yoğun sitoplazma. Ders 02-20'de "GER'den zengin sitoplazma koyu ve homojen bir renk alır" demiştik; işte tam olarak bu.

Çekirdek: yuvarlak, hücrenin taban yarısında ama tabana yapışık değil — çünkü ürün granülleri esas olarak tepe bölgesinde toplanıyor, hücrenin tamamını doldurmuyor.

Müköz hücre:

Ürün, iki boyayı da güçlü tutmuyor. Üstelik bir bölümü hazırlama sırasında çözünüp gidiyor (Ders 03-03).

Görünüm: soluk, neredeyse boş görünen, köpüksü sitoplazma.

Çekirdek: hücrenin tabanına itilmiş ve basıklaşmış — çünkü hacimli ürün bütün hücreyi doldurup çekirdeği kenara sıkıştırıyor.

Bu tarif tanıdık gelmeli: Ders 03-21'de tek hücreli bezi tam olarak böyle anlatmıştık. Aynı mantık, çünkü aynı ürün ailesi.

Ve zincir tamamlandı:

ÜRÜNÜN KİMYASI → ORGANEL DAĞILIMI → BOYANMA → GÖRÜNÜM.

Yani hücrenin görünümü bir ezber maddesi değil, ürününün izi. Dört dersin (02-20, 02-22, 03-05, 03-21) birleşimi.

Neden bir hücre ikisini birden yapmıyor

Bir hücre neden hem bol enzim hem bol kaygan madde üretmiyor?

Üç sebep, hepsi zincirden çıkıyor:

1. Donanım oranları zıt. Biri retikulum ağırlıklı, diğeri Golgi ağırlıklı bir hücre istiyor. Aynı hücrede ikisi de baskın olamaz — yer sınırlı (Ders 03-11).

2. Depolama biçimleri farklı. Müköz ürün hacimli ve hücreyi dolduruyor; seröz ürün küçük granüllerde duruyor. İkisi aynı sitoplazmayı paylaşamaz.

3. Salıverme düzenleri farklı. Koyu bir ürünü boşaltmak, sulu bir ürünü boşaltmaktan farklı bir düzenek gerektiriyor (Ders 03-22: miyoepitel hücre).

Öyleyse çözüm: iş bölümü. İki ayrı hücre tipi, aynı bez içinde.

Bu, bölümde ikinci kez karşılaştığımız ilke: bir hücre iki zıt işi birden yapamıyorsa, doku iki hücre tipi kullanır. Ders 03-12'de aynı mantığı görmüştük — orada çalışan ve yedek hücreler ayrılmıştı.

Karışık birimler ve bir artefakt sorusu

Bazı bezler her iki ürünü birden verir. O zaman salgı biriminde iki hücre tipi bir arada bulunur.

Ve klasik görüntü şu: müköz hücreler boşluğu çevreliyor, seröz hücreler ise birimin dış kenarında bir hilal oluşturuyor.

Bu görüntünün açıklaması da mantıklı görünüyor: müköz hücreler hacimli, boşluğun çevresini kaplıyorlar; seröz hücreler dışarıda kalıyor ve ürünlerini aradaki ince kanalcıklardan boşluğa veriyorlar.

Ama burada durmamız gerekiyor.

Kaynaklar, bu hilal görünümünün en azından bir bölümünün hazırlamaya bağlı olduğunu gösteriyor. Doku hızlı dondurma yöntemleriyle tespit edildiğinde, seröz hücrelerin dışa itilmiş bir hilal oluşturmak yerine müköz hücrelerle aynı sırada yer aldığı bildiriliyor.

Yani standart hazırlamada müköz hücreler şişerek seröz hücreleri kenara sıkıştırıyor olabilir.

Şimdi bunun ne kadar öğretici olduğuna dikkat et:

KLASİK BİR DERS KİTABI YAPISI, KISMEN YÖNTEMİN ÜRETTİĞİ BİR GÖRÜNTÜ OLABİLİR.

Ders 03-03'te "artefakt, dokunun düzenine uymaz" kuralını kurmuştuk. Burada daha zor bir durum var: artefakt dokunun düzenine uyuyor — düzenli, tekrarlanabilir ve anlamlı görünüyor. Bu yüzden yıllarca yapının kendisi sanıldı.

Ve Ders 00-22'nin diliyle söyleyelim: bu, bilgi düzeyi tartışmalı bir konu. Bu akademide böyle konular kesinmiş gibi anlatılmaz.

Öyleyse doğru öğrenme şu:

• Görüntü gerçek: standart hazırlamada bu hilal görülür ve tanınması gerekir.
• Yorumu ihtiyatlı: hücrelerin canlı dokudaki gerçek dizilimi bu kadar keskin olmayabilir.
• Çıkarım sağlam: karışık birimde iki hücre tipi bir arada bulunur ve ikisi de aynı boşluğa ürün verir.

Bu üçlü ayrım — gözlem, yorum, çıkarım — Ders 03-07'de kurduğumuz okuma düzeninin ta kendisi.

Kendin dene

Toparlayalım

• Ürün ayrımı, biçim ayrımından (Ders 03-22) bağımsızdır — beş soru birbirinden bağımsızdır.
• Seröz salgının işi KİMYASAL: bir şey yapar, yayılması gerekir, bu yüzden sulu.
• Müköz salgının işi MEKANİK: kaplar ve korur, akıp gitmemeli, bu yüzden koyu.
• SERÖZ ÜRÜN YAYILMAK İÇİN, MÜKÖZ ÜRÜN KALMAK İÇİN TASARLANMIŞTIR.
• Müközlüğü yapan şey proteine eklenen ŞEKER ZİNCİRLERİDİR: su tutar ve dolanır.
• Seröz hücre bol granüllü retikulum ister; müköz hücre çok gelişmiş Golgi ve büyük kesecikler ister.
• ÜRÜNÜN KİMYASI, HÜCRENİN HANGİ ORGANELE YATIRIM YAPACAĞINI BELİRLER.
• Seröz hücre koyu boyanır: bol ribozom → bol negatif yük → hematoksilen (Ders 03-05).
• Müköz hücre soluk görünür: ürün boyayı tutmaz VE bir kısmı hazırlamada çözünüp gider.
• Müköz hücrenin çekirdeği tabana itilmiş ve basıktır; iten şey hacimli ürünün kendisidir.
• ZİNCİR: ÜRÜNÜN KİMYASI → ORGANEL DAĞILIMI → BOYANMA → GÖRÜNÜM.
• Zinciri bilen, hiç görmediği bir salgı hücresinin görünümünü de tahmin edebilir.
• Bir hücre ikisini birden yapamaz: donanım oranları zıt, depolama biçimleri farklı, boşaltma düzenekleri farklı.
• Bir hücre iki zıt işi birden yapamıyorsa, doku İKİ HÜCRE TİPİ kullanır.
• Karışık birimde klasik görüntü, seröz hücrelerin dışta hilal oluşturmasıdır.
• Ama kaynaklar bu hilalin en azından bir bölümünün HAZIRLAMAYA bağlı olduğunu gösteriyor.
• KLASİK BİR DERS KİTABI YAPISI, KISMEN YÖNTEMİN ÜRETTİĞİ BİR GÖRÜNTÜ OLABİLİR.
• Burada artefakt dokunun düzenine UYUYOR — düzenli ve tekrarlanabilir olduğu için yapının kendisi sanıldı.
• Doğru öğrenme üçe ayrılır: görüntü gerçek, yorumu ihtiyatlı, çıkarım sağlam.

Bir sonraki derste bölümün son sorusunu cevaplıyoruz — ve soru şaşırtıcı biçimde bir maliyet sorusu: ürün hücreden çıkarken hücre ne kaybediyor? Merokrin, apokrin ve holokrin salgılama.