Sakroiliak ve Kalça Eklemleri

Açılış

Ders 07-40'ta üst uzvun gövdeye nasıl bağlandığını kurmuştuk: tek bir küçük, üç yönde birden oynayan eklemle. Şimdi alt uzva geçiyoruz, ve aynı soruya tam ters bir cevap bulacağız.

Ama önce ödenmesi gereken bir borç var. Ders 07-22'de omuz ile kalçayı aynı tipin iki ucu olarak karşılaştırmış ve kalçanın derin yuvasının çalışabilmesi için bir şart aramıştık: yuvayı taşıyan kısım kımıldamamalı. Şartın sağlandığını söylemiştik, gerekçesi de hazırdı — kalçanın kuşağı kapalı bir halkaydı.

O halkayı bir veri olarak kullandık. Hiç açmadık.

Bir halkanın kapalı olması, hiç eklemi olmadığı anlamına gelmiyor. Peki bu halkayı kapatan eklemler hangileri, ve kapalı bir halkanın eklemleri, açık bir zincirin eklemlerinden nasıl farklı davranır?

Bu ders K2 katmanında. Sonunda sakroiliak eklemi adıyla kurabilecek, tutma işini kimin devraldığını, pelvik halkanın üç ekleminin neden birbirinden bağımsız olamayacağını ve kalça yuvasının neden tam olarak orada bulunduğunu bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce iki bağlantı noktasını — omuz kuşağınınkini ve kalça kuşağınınkini — yan yana koyacağız. Sonra sakroiliak eklemi kurup tutucusunu bulacağız. Ardından pelvik halkayı üç eklemli kapalı bir sistem olarak ele alacağız — dersin merkezi orası. Son olarak kalça eklemine geçip yuvanın yerini ve ayakta durmanın bedelini okuyacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 07-40'ın cümlesini yanında tut: bu kuşakta asıl tutucu, eklemin içinden geçmeyen bir yapıdır.

Mekanizma

İki kuşak, iki ters karar

Ders 06-45'te ölçüyü koymuştuk: üst uzuv gövdeye tek bir küçük eklemle bağlanır, alt uzuv ise kaynaşmış bir kemiğe. Biri ulaşır, öteki taşır.

Şimdi bunu eklem düzeyinde okuyalım. Sternoklaviküler eklem küçüktü, içinde disk vardı, üç yönde oynuyordu. Sakroiliak eklem büyük bir yüzey taşıyor, kalın bağlarla sarılı, ve Ders 01-47'de kurduğumuz gibi hareketi derece değil milimetre mertebesinde.

AYNI İŞ — BİR UZVU GÖVDEYE BAĞLAMAK — İKİ KUŞAKTA TERS ÇÖZÜLMÜŞTÜR: BİRİ HAREKETİ KORUYACAK KADAR KÜÇÜK, ÖTEKİ YÜKÜ GEÇİRECEK KADAR BÜYÜKTÜR.

Ders 01-47'de bu eklemin hareket miktarının uzun süre tartışıldığını da söylemiştik. O belirsizlik hâlâ geçerli ve bu derste değişmiyor; burada eklenen şey hareketin ne kadar olduğu değil, tutmanın nereden geldiği.

Sakroiliak: tutma işi eklemin arkasında

Eklemin önünde gerçek bir sinovyal bölüm var: iki kemiğin karşılıklı eklem yüzleri, aralarında bir boşluk.

Ama bu eklemi tutan şey o yüzeyler değil. Yüzeylerin arkasında, iki kemiğin arasını dolduran kalın bir bağ kütlesi duruyor — sakroiliak bağlar. Kütle olarak eklem yüzeylerinden daha büyük.

Ders 07-40'ın kuralı üçüncü kez çalışıyor. Orada klavikulanın iki ucunda da asıl tutucunun eklem çizgisinin dışında olduğunu görmüştük. Burada da öyle: tutucu eklemin içinde değil, arkasında.

BİR EKLEMİN KARARLILIĞINI EKLEM YÜZEYLERİNE BAKARAK ÖLÇEMEZSİN — YÜZEY KÜÇÜK OLABİLİR VE ARKASINDAKİ BAĞ KÜTLESİ ONDAN BÜYÜK OLABİLİR.

Buna bir de biçim ekleniyor. Üçgen kemik, iki leğen kemiğinin arasına bir kama gibi girmiş durumda. Ders 06-68'de halkanın eğik durduğunu ve üstten gelen yükün çembere açıyla girdiğini kurmuştuk. Yük yukarıdan bastırdığında kama daha derine oturuyor, yani bastıran kuvvetin kendisi bağlantıyı sıkıştırıyor.

KAMA BİÇİMİNDE OTURAN BİR PARÇADA YÜK, BAĞLANTIYI GEVŞETMEZ — SIKIŞTIRIR.

Üç eklemli kapalı halka

Dersin merkezine giriyoruz, ve 07-22'nin borcunu ödüyoruz.

Pelvik halkayı say. Arkada iki sakroiliak eklem, önde pubik simfiz — Ders 07-06'da kurduğumuz kartilajinöz tip, yani aradaki kıkırdakla birleşen, az ama gerçek hareketi olan bağlantı. Üç eklem, ve halka kapalı.

Şimdi Ders 07-39'un kuralını hatırla: bir kemiğin iki ucundaki iki eklem bağımsız değildir; biri ancak ötekinin izin verdiği kadarını yapabilir. Orada bu kuralı tek bir kemik için kurmuştuk. Ders 07-42'de aynı kuralı önkolun iki ucuna taşıdık.

Kapalı bir halkada aynı zorunluluk daha da sıkı çalışıyor. Halkanın bir yerinde olan her hareket, çemberin öteki iki yerinde de bir karşılık gerektiriyor — çünkü çember kapalıysa parçalar birbirinden uzaklaşamaz.

KAPALI BİR HALKADA HİÇBİR EKLEM TEK BAŞINA HAREKET EDEMEZ — BİRİNİN OYNAMASI ÖTEKİLERİN OYNAMASINI ŞART KOŞAR, VE BU YÜZDEN HEPSİ AYNI ANDA AZ OYNAR.

Kalça yuvasının kımıldamaması işte buradan geliyor. Ders 07-22'de bunu bir veri olarak almıştık; şimdi gerekçesi elimizde. Yuvayı taşıyan kemik, üç eklemli kapalı bir çemberin parçası — ve bu çember, her bir ekleminin hareketini ötekilerle pazarlık etmek zorunda bıraktığı için hiçbiri serbest değil.

Kalça: yuvanın yeri ve ayakta durmanın bedeli

Şimdi asıl eklem. Asetabulum, leğen kemiğinin dış yüzündeki derin çanak.

Yerine dikkat et. Ders 06-58'de leğen kemiğinin üç bölgesini kurmuştuk: bir levha, bir blok, bir kol — her biri taşıdığı yükün biçimini alan farklı yapılar. Bu üç bölge tek bir noktada buluşuyor, ve o nokta tam olarak yuvanın kendisi.

ÜÇ FARKLI YAPI TÜRÜNÜN BULUŞTUĞU YER RASTGELE DEĞİL — YÜKÜN GİRDİĞİ NOKTADIR, VE YUVA TAM ORAYA AÇILMIŞTIR.

Yuvanın derinliğini ve labrumun katkısını Ders 07-12 ile Ders 07-22'de kurmuştuk; burada eklenen tek şey konumu. Femurun başı bu çanağa oturuyor, ve Ders 06-59'da kurduğumuz boyun, yükün girdiği noktayı gövdeden ayırıyor.

Son bir kazanç var. Ders 07-31'de close-packed pozisyonu tanımlamıştık: uyum, stabilite ve bağ gerginliği aynı anda zirveye çıkar. Kalçada bu pozisyon, bacağın geriye açılıp içe döndüğü ve hafifçe yana açıldığı konum. Ayakta dururken kalça bu konuma yakın durur — hafifçe geriye açılmıştır ve kapsülün ön yüzündeki kalın bağlar gerilmiştir.

Sonucu Ders 07-27'nin diliyle oku: kas katkısı değişkendi, biçim ve bağ katkısı sabitti. Ayakta duran bir kalçada sabit pay zirveye yakın olduğu için değişken paya çok az iş kalıyor.

OMUZ MENZİLİ ENERJİYLE SATIN ALIYORDU; KALÇA, EN ÇOK KULLANDIĞI KONUMU BEDAVAYA GETİRMİŞTİR.

Kendin dene

Toparlayalım

• İki kuşak aynı işi ters çözer: biri küçük ve hareketli, öteki büyük ve sıkı.
• Sakroiliak eklemin hareketi milimetre mertebesindedir (Ders 01-47).
• Önünde gerçek eklem yüzeyleri ve bir boşluk vardır; kaynaşma değildir.
• Tutan şey yüzeyler değil, arkasındaki kalın bağ kütlesidir.
• KARARLILIK EKLEM YÜZEYİNE BAKARAK ÖLÇÜLEMEZ.
• Üçgen kemik kama gibi oturur; yük bağlantıyı gevşetmez, sıkıştırır.
• Pelvik halkanın üç eklemi vardır: iki sakroiliak ve pubik simfiz (Ders 07-06).
• KAPALI BİR HALKADA HİÇBİR EKLEM TEK BAŞINA HAREKET EDEMEZ.
• Kalça yuvasının kımıldamaması bu kapalılıktan gelir (Ders 07-22'nin borcu ödendi).
• Asetabulum, leğen kemiğinin üç bölgesinin buluştuğu noktadadır (Ders 06-58).
• Kalçanın close-packed konumu geriye açılma, içe dönme ve yana açılmadır; ayakta durmak ona yakındır (Ders 07-31).
• KALÇA, EN ÇOK KULLANDIĞI KONUMU BEDAVAYA GETİRMİŞTİR.

Bir sonraki derste alt uzvun ortasına iniyoruz, ve orada bir çelişkiyle karşılaşacağız. Kalça kararlılığı biçimden aldı: derin bir yuva, kapalı bir halka, bedava bir duruş. Dizde ise biçim neredeyse hiçbir şey vermiyor — iki yüzey birbirine pek uymuyor, ve buna rağmen bu eklem bedenin en ağır yüklerini taşıyor. Ders 06-61'de tibia tablasının düzlüğünü kurmuştuk, Ders 07-11'de de menisküsü. Şimdi ikisini tek bir eklemde birleştirme zamanı. Diz Eklemi.