Sağ Lenfatik Kanal

Açılış

Bedenin lenfinin büyük bölümü göğüs kanalıyla sol ven açısına döner. Ama bedenin sağ üst kısmının, yani başın ve boynun sağ yarısının, sağ kolun ve göğsün sağ yarısının lenfi bu kanala hiç uğramaz. Bu bölgenin lenfi, sağ ven açısına, göğüs kanalından ayrı bir yoldan dökülür. Bu yol bazı insanlarda yalnızca yaklaşık bir santimetre uzunluğunda kısa bir kanaldır, ductus lymphaticus dexter; çoğu insanda ise böyle bir kanal hiç oluşmaz ve üç trunkus vene ayrı ayrı açılır.

Sağ lenfatik kanal hangi trunkuslardan oluşur ve bedenin tam olarak hangi bölgesini toplar? Neden bu kadar kısadır ve neden çoğu zaman hiç yoktur? Ve sol akciğerin alt kısmındaki bir tümör neden sağ taraftaki düğümlere yayılabilir?

Bu derste ne olacak

Önce sağ lenfatik kanalı oluşturan üç trunkusu ve kanalın sağ ven açısına açıldığı yeri göreceğiz. Sonra kanalın topladığı bölgeyi derideki ve göğüs içindeki sınırlarıyla birlikte çizeceğiz. Ardından kanalın bu kadar kısa ve değişken olmasının embriyodaki kökenini ele alacağız. Son olarak göğüs organlarının lenfinin bu sınırı nasıl aşabildiğini ve bunun kanser yayılımı için ne anlama geldiğini inceleyeceğiz.

Sıfır noktası

Mekanizma

Üç trunkus ve sağ ven açısı

Ders 09-28'de gördüğümüz trunkuslardan üçü sağ tarafta bu yolu kurar. Sağ truncus jugularis başın ve boynun sağ yarısının lenfini, sağ truncus subclavius sağ kolun ve göğsün sağ ön duvarının yüzeyel lenfini, sağ truncus bronchomediastinalis ise göğsün sağ yarısının derin duvarını ve organlarını boşaltan düğümlerin lenfini taşır. Bu üç gövde bazı insanlarda birleşerek kısa bir kanal oluşturur ve kanal sağ ven açısına açılır.

Kadavra çalışmalarında böyle ortak bir kanal insanların yalnızca bir bölümünde bulunur; çoğunlukla üç trunkus ya ayrı ayrı ya da ikisi birleşip biri ayrı kalarak ven açısına, iç şah damarına ya da köprücük altı venine açılır. Açılma noktalarında, göğüs kanalındaki gibi, kanın lenf damarına geri kaçmasını önleyen kapakçıklar vardır. İşlev bakımından bu değişkenlik önemli değildir: her durumda sağ üst bölgenin lenfi sağ ven açısı çevresinden kana katılır.

Toplanan bölge ve sınırları

Sağ lenfatik yolun deri üzerindeki sınırı iki çizgiyle çizilebilir. Başta, boyunda ve göğüste orta hat dikey sınırı oluşturur. Gövdede ise göbek düzeyi, derinin yüzeyel lenfi için bir su bölümü çizgisi gibi davranır: göbeğin üstündeki derinin lenfi koltuk altı düğümlerine, altındakinin lenfi kasık düğümlerine akar. Böylece göbeğin üstünde ve orta hattın sağında kalan göğüs ve karın derisi, sağ kolla birlikte sağ koltuk altı düğümlerine ve oradan sağ köprücük altı trunkusuna boşalır.

Göğüs içinde sınır bu kadar düzgün değildir. Göğüs kemiğinin iki yanındaki düğümler, memenin iç yarısından ve göğüs duvarının derin kısmından lenf alır ve karşı taraftaki düğümlerle bağlantılıdır. Karaciğerin diyafram altındaki üst yüzünün bir kısmının lenfi de diyaframı geçerek bu düğümlere ulaşır. Sağ akciğerin bütün lenfi sağ bronş-mediasten trunkusuna gider; sol akciğerin alt lobunun lenfinin önemli bir kısmı da soluk borusunun çatallandığı yerin altındaki düğümler üzerinden sağ tarafa geçer.

Neden kısa ve neden değişken

Ders 09-29'da embriyoda iki ayrı göğüs kanalı geliştiğini ve yetişkin göğüs kanalının sağ kanalın alt kısmından, aralarındaki çapraz bağlantıdan ve sol kanalın üst kısmından oluştuğunu gördük. Embriyodaki sağ kanalın çapraz bağlantının üstünde kalan kısa bölümü ise sağ lenfatik kanala dönüşür. Kanalın kısalığı ve bazı insanlarda hiç oluşmaması, bu üst bölümün farklı ölçülerde gerileyip farklı biçimlerde birleşmesinin sonucudur. Aynı çift köken, göğüs kanalının kimi insanlarda iki ven açısına birden açılması gibi değişkenlikleri de açıklar.

Klinik bağ: sınırı aşan yayılma

Lenfin hangi tarafa aktığı, kanser hücrelerinin hangi düğümlere ulaşacağını belirler. Sağ memenin dış yarısındaki bir tümör çoğunlukla sağ koltuk altı düğümlerine yayılır. Memenin iç yarısındaki bir tümör ise göğüs kemiği yanı düğümlerine, oradan da karşı taraftaki düğümlere geçebilir. Bu yüzden meme kanserinde tümörün memenin hangi çeyreğinde olduğu, hangi düğümlerin inceleneceğini değiştirir.

Akciğer kanserinde de benzer bir sınır aşımı görülür. Sol akciğerin alt lobundaki bir tümörün lenfi sağ taraftaki düğümlere ulaşabildiği için, sol akciğer tümörü sağ köprücük üstü düğümlerini büyütebilir. Sağ köprücük üstü düğümlerinin büyümesi bu nedenle daha çok göğüs organlarındaki, sol taraftaki büyüme ise, Ders 09-28'de gördüğümüz gibi, karın organlarındaki bir hastalığı düşündürür.

Kendin dene

Toparlayalım

• Sağ boyun, sağ köprücük altı ve sağ bronş-mediasten trunkusları birleşerek kısa bir ductus lymphaticus dexter oluşturabilir; çoğu insanda ayrı ayrı açılırlar.
• Sağ lenfatik yol angulus venosus dexter'e açılır; açılma noktalarında kapakçıklar bulunur.
• Topladığı bölge başın ve boynun sağ yarısı, sağ kol ve diyaframın üstündeki göğsün sağ yarısıdır.
• Deride göbek düzeyi yüzeyel lenfi koltuk altı ve kasık düğümleri arasında ayırır.
• Kanalın kısalığı ve değişkenliği, embriyodaki sağ göğüs kanalının üst bölümünden gelişmesiyle ilgilidir.
• Göğüs kemiği yanı düğümleri ve soluk borusu çatalı altındaki düğümler lenfin karşı tarafa geçmesine izin verir.
• Sol akciğerin alt lobunun lenfi sağa geçebilir; sağ köprücük üstü düğüm büyümesi daha çok göğüs organlarının hastalığını düşündürür.

Bu derste lenfin kana döndüğü iki noktayı, sol ve sağ ven açılarını tamamladık. Göğüs kanalının başındaki kese biçimli genişleme ise bağırsaktan gelen, yağdan zengin ve süt beyazı bir lenfi toplar. Bir sonraki derste yağların neden kan kapillerlerine değil bağırsaktaki özel lenf kapillerlerine girdiğini ve bu lenfin karaciğere uğramadan kana nasıl ulaştığını göreceğiz. Şilöz Dolaşım ve Cisterna Chyli.