Lenf Trunkusları

Açılış

Bir bölgenin lenf düğümlerinden çıkan götürücü damarlar zincir hâlinde birkaç düğüm grubundan daha geçer. Her bölgenin son düğüm grubundan çıkan damarlar birleşerek kalın, kısa gövdeler oluşturur: lenf trunkusları. Bedende beş çeşit trunkus vardır ve her biri belirli bir bölgenin lenfini taşır. Bu gövdeler, lenfin kana dökülmeden önce geçtiği son büyük toplayıcılardır.

Hangi trunkus bedenin hangi bölgesini toplar? Trunkusların çoğu sağlı sollu eşliyken neden biri tektir? Ve testis kanseri neden kasıktaki düğümlere değil de karın arka duvarındaki düğümlere yayılır?

Bu derste ne olacak

Önce beş trunkusu, topladıkları bölgelerle birlikte adlarıyla sayacağız. Sonra karındaki trunkusların, lenfi hangi düğüm gruplarından aldığını ve bu grupların Ders 09-20'de gördüğümüz aort dallarıyla nasıl eşleştiğini göreceğiz. Ardından trunkusların sağda ve solda nerede sonlandığını ve bu sonlanmanın neden iki tarafta farklı olduğunu ele alacağız. Son olarak bu haritanın bir kanserin yayılma yolunu nasıl önceden gösterdiğine bakacağız.

Sıfır noktası

Mekanizma

Beş trunkus ve bölgeleri

Baş ve boyundaki bütün lenf, sonunda boynun derininde, iç şah damarı boyunca dizilmiş düğümlerde toplanır. Bu düğümlerden çıkan damarlar her iki yanda truncus jugularis'i oluşturur. Kolun bütün lenfi ve göğüs ön duvarının deri ve deri altı dokusunun lenfi koltuk altı düğümlerinde toplanır; bu grubun en üstteki düğümlerinden çıkan damarlar truncus subclavius'u oluşturur. Göğüs kafesinin iç yüzünü, akciğerleri, bronşları, kalbi ve yemek borusunun bir kısmını boşaltan düğümlerden çıkan damarlar ise her iki yanda truncus bronchomediastinalis'i kurar.

Diyaframın altında iki çeşit trunkus vardır. Bacakların ve pelvisin lenfi kasık ve pelvis düğümlerinden geçerek karın arka duvarında, aortun iki yanındaki düğümlere ulaşır. Böbreklerin, böbrek üstü bezlerinin ve üreme bezlerinin lenfi de doğrudan bu düğümlere gelir. Bu düğümlerden çıkan damarlar her iki yanda truncus lumbalis'i oluşturur. Sindirim kanalının lenfi ise aortun önündeki düğümlerde toplanır ve bu düğümlerden çıkan damarlar birleşerek truncus intestinalis'i kurar.

Karındaki düzen: aort dallarının izi

Karında aortun çevresindeki düğümler iki gruba ayrılır. Aortun önündeki düğümler, nodi lymphoidei preaortici, çölyak gövdenin ve iki mezenterik arterin çıktığı yerlerin çevresinde kümelenir. Aortun iki yanındaki düğümler, nodi lymphoidei lumbales, ise böbrek arterlerinin ve üreme bezi arterlerinin çıktığı düzeyler boyunca dizilir.

Bu dağılım, Ders 09-20'de gördüğümüz aort dallarının düzenini izler. Sindirim kanalına giden tek arterlerin çevresindeki önde duran düğümler, tek bir bağırsak trunkusuna boşalır. Böbrek, böbrek üstü bezi ve üreme bezine giden eşli yan dalların çevresindeki yandaki düğümler, eşli bel trunkuslarına boşalır. Lenf damarları kan damarlarının yanında ilerler ve bir organın lenfi, o organın arterinin geldiği yöne doğru, arterin çıktığı yerdeki düğümlere akar.

Bel trunkusları ile bağırsak trunkusu, birinci ve ikinci bel omurları hizasında, aortun arkasında ve sağında birleşir. Birçok insanda bu birleşme noktası genişlemiş bir kese biçimindedir ve cisterna chyli adını alır; bazılarında ise kese yerine birbirine bağlı birkaç kanaldan oluşan bir ağ bulunur. Bu noktadan, bedenin en büyük lenf kanalı olan göğüs kanalı başlar.

Sağda ve solda farklı sonlanma

Göğüs kanalı yukarı çıkarken bedenin sol tarafının trunkuslarını da toplar. Sol truncus jugularis ve sol truncus subclavius genellikle kanalın son bölümüne, boyunda açılır; sol truncus bronchomediastinalis ise kanala açılabildiği gibi ven açısına ayrı olarak da dökülebilir. Böylece göğüs kanalı bacakların, karnın, sol göğsün, sol kolun ve baş ve boynun sol yarısının lenfini taşır.

Sağ tarafta göğüs kanalına karşılık gelen tek bir büyük kanal yoktur. Sağ boyun, sağ köprücük altı ve sağ bronş-mediasten trunkusları bazı insanlarda birleşerek birkaç santimetrelik kısa bir sağ lenf kanalı, ductus lymphaticus dexter, oluşturur; çoğu insanda ise üçü sağ ven açısına ayrı ayrı açılır. Her iki durumda da bedenin sağ üst çeyreğinin lenfi, göğüs kanalına hiç uğramadan kana katılır.

Klinik bağ: haritanın gösterdiği yayılma yolu

Trunkus haritası, bir tümörün lenf yoluyla hangi düğümlere yayılacağını önceden gösterir. Testis embriyoda böbreklerin yakınında gelişir ve oradan aşağı iner; arteri gibi lenf damarları da bu yolu izleyerek karın arka duvarına, aortun iki yanındaki bel düğümlerine döner. Bu yüzden testis kanseri önce kasıktaki düğümlere değil, böbrek düzeyindeki bel düğümlerine yayılır ve cerrah bu düğümleri karın arka duvarında arar. Buna karşılık skrotumun derisi kasıktaki yüzeyel düğümlere boşalır; testisin ve skrotum derisinin lenfi bu yüzden bambaşka yollardan gider.

Mide ve bağırsak kanserlerinde tümör hücreleri önce organın çevresindeki, sonra aortun önündeki düğümlere ulaşır ve bağırsak trunkusu ile göğüs kanalı üzerinden ilerleyebilir. Göğüs kanalı sol ven açısına açıldığı için, karın kanserlerinin bir kısmı ilk olarak sol köprücük kemiğinin üstündeki bir düğümün büyümesiyle fark edilir; bu düğüm, onu tanımlayan hekimin adıyla Virchow düğümü olarak anılır.

Kendin dene

Toparlayalım

• Beş çeşit lenf trunkusu vardır: truncus jugularis, truncus subclavius, truncus bronchomediastinalis, truncus lumbalis ve truncus intestinalis.
• İlk dördü eşli, bağırsak trunkusu çoğunlukla tektir.
• Aortun önündeki düğümler sindirim kanalına giden tek arterlerin, yanındaki bel düğümleri eşli arterlerin çevresinde dizilir; lenf, organın arterinin geldiği yöne akar.
• Bel trunkusları ve bağırsak trunkusu birinci-ikinci bel omurları hizasında birleşir; birleşme noktası çoğu kez cisterna chyli biçimindedir.
• Sol boyun ve köprücük altı trunkusları göğüs kanalının son bölümüne açılır; göğüs kanalı bedenin sağ üst çeyreği dışındaki bölgelerin lenfini taşır.
• Sağ üç trunkus ya kısa bir sağ lenf kanalında birleşir ya da sağ ven açısına ayrı ayrı açılır.
• Testis kanseri bel düğümlerine yayılır; karın kanserleri sol köprücük üstü düğümünü büyütebilir.

Bu derste bel ve bağırsak trunkuslarının karında birleştiği noktayı ve göğüs kanalının orada başladığını gördük. Bu kanal karından boyna kadar uzun bir yol izler, diyaframı bir açıklıktan geçer ve göğüs boşluğunda yön değiştirir. Bir sonraki derste bu kanalın başlangıcından sol ven açısına kadar bütün seyrini izleyeceğiz. Ductus Thoracicus.