Labrum

Açılış

Ders 07-11'de bir açığı kapattık: iki eklem yüzü birbirine az uyduğunda temas alanı küçük kalıyordu, ve araya giren bir dolgu uyuşmazlığı dolduruyordu.

Ama Kurs 06'da bambaşka bir eksik daha kurmuştuk, ve o hâlâ açıkta.

Ders 06-48'de omuz eklemine bakmıştık. Yuva sığdı. Ders 06-19'un ölçeğinde bu bir seçimdi: derin yuva kararlılık verir, sığ yuva hareket.

Sığ olmanın bedeli de yazılmıştı. Yuva kol başını içeride tutamıyordu, dolayısıyla tutma işi kaslara bırakılmıştı — ve şu cümleyi kurmuştuk: omuz menzilini enerjiyle satın alır.

Burada bir soru asılı kalmıştı. Derinlik istiyorsan kemiği derinleştirmen gerekir, ve o zaman menzili kaybedersin. Peki gerçekten tek yol bu mu? Bir yuvayı kemik eklemeden derinleştirmek mümkün mü — ve mümkünse aynı bedeli ödemeden mi?

Bu ders K2 katmanında. Sonunda kenara eklenen bir halkanın ne kazandırdığını, kemik bir kenardan farkını, sızdırmazlığa katkısını ve bu çözümün ölçekteki yerini bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce sığ yuvanın açığını hatırlayacağız. Sonra kenara eklenen halkayı göreceğiz — dersin merkezi orası. Ardından ikinci ve daha sessiz kazancına bakacağız. Son olarak bu çözümün ölçekteki yerini dürüstçe koyacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-19'un cümlesini yanında tut: yuvanın derinliği kararlılık ile hareket arasındaki seçimdir.

Mekanizma

Sığ yuvanın açığı

Ölçeği bir kez daha kuralım, çünkü bu ders onun üzerinde duruyor.

Derin yuva. Kalçada olduğu gibi. Baş içeride kalıyor, tutma işini kemik yapıyor, ve bu bedava — Ders 06-48'de kurmuştuk, derin yuva bedava tutar. Karşılığında menzil dar.

Sığ yuva. Omuzda olduğu gibi. Menzil geniş, ama kemik tutmuyor. Tutma işi kasa geçiyor, ve kas enerji harcayarak tutuyor.

SIĞ YUVA MENZİL VERİR AMA TUTMAZ — TUTMA İŞİ KASA GİDİNCE BEDEL ENERJİDİR.

Şimdi soruyu keskinleştir. Kemik kenarı yükseltseydik ne olurdu?

Derinlik artardı, ama kemik bir kenar esnemez. Uç noktada karşısına çıkan şeyi durdurur. Yani derinlik kazanırken menzil kaybederdik — Ders 06-19'un ölçeğinde bir adım aşağı inmiş olurduk.

Kenara eklenen halka

Dersin merkezine geldik.

Çözüm kemiği değiştirmeden kenara bir halka eklemek. Üçgen kesitli, yuvanın çevresini dolanan, lifli kıkırdaktan bir bilezik.

Ne yapıyor? Kenarı yükseltiyor. Yuvanın kemik derinliği aynı kaldığı hâlde, başın içine oturduğu çukur derinleşiyor.

BİR YUVAYI DERİNLEŞTİRMENİN İKİ YOLU VARDIR — KEMİK EKLEMEK YA DA KENARA ESNEYEN BİR HALKA KOYMAK.

Ve iki yol aynı şey değil. Fark malzemenin esnekliğinde.

Kemik bir kenar mutlak bir sınırdır: karşısına gelen şey durur. Esneyebilen bir kenar ise uç noktada boyun eğebilir.

İKİNCİSİ DERİNLİK VERİR AMA AYNI ORANDA KISITLAMAZ — ESNEYEN BİR KENAR ENGEL DEĞİL, DİRENÇTİR.

Bu, Ders 07-02'de kurduğumuz ayrımın bir başka biçimi. Orada aynı malzemenin uzunluğu sonucu değiştiriyordu; burada aynı geometrinin malzemesi değiştiriyor.

Kesitin üçgen olması da bir karar. Dikdörtgen kesitli bir halka kenarda kalın bir basamak bırakırdı, ve baş o basamağa çarpardı.

Üçgen kesit ise geniş tabanıyla kemik kenara oturuyor, ince ucuyla başa doğru inceliyor.

ÜÇGEN KESİT GENİŞ TABANIYLA KENARA OTURUR, İNCE UCUYLA BAŞA DEĞER — KALIN BİR BASAMAK YERİNE YUMUŞAK BİR EĞİM KURAR.

Ders 06-18'de izin biçiminin çekenin biçimini verdiğini kurmuştuk. Burada aynı okuma tersten çalışıyor: biçim, karşılaştığı yüzeye göre şekillenmiş.

Şimdi Ders 07-11 ile farkı net tutalım, çünkü ikisi karıştırılır.

Disk ve menisküs araya girer. İki yüzeyin arasında durur, ve uyuşmazlığı doldurur.

Labrum kenara oturur. Yüzeylerin arasına girmez, çevrelerini yükseltir, ve derinliği artırır.

İki ayrı açık, iki ayrı çözüm.

Bir ayrıntı daha: halka çevresi boyunca aynı kalınlıkta değil. Başın çıkmaya en yatkın olduğu yönde daha belirgin.

Ders 06-62'de aynı okumayı ayak bileği çatalında yapmıştık: bir duvarın yüksekliği, o yöne kaçmanın ne kadar engellenmesi gerektiğini söylüyordu. Burada da halkanın kalınlığı bir yön haritası.

İkinci ve sessiz kazanç

Üçüncü bölümde daha az göze çarpan bir katkı var.

Ders 07-10'da kurmuştuk: kapalı bir aralıktaki ince sıvı katmanı iki yüzeyin ayrılmasına direnir, ve bu ancak kılıf sızdırmadığı için mümkün.

Şimdi kenara oturan halkayı bu gözle oku. Halka yuvanın çevresini dolanıyor ve baş ile kenar arasındaki aralığı daraltıyor.

Yani sızdırmazlığı artırıyor.

KENARA OTURAN BİR HALKA HEM DERİNLİK HEM SIZDIRMAZLIK KAZANDIRIR — İKİ AYRI YOLDAN TUTMAYA KATKI VERİR.

Birinci yol geometrik: çukur derinleşiyor. İkinci yol dolaylı: kapalılık arttıkça sıvının ayrılmaya direnci güçleniyor.

Ders 07-10'da tutma işini üstlenenleri saymıştık — kılıf, bağlar, kaslar, ve sıvı. Labrum bu listeye yeni bir kalem eklemiyor; var olan iki kalemi birden güçlendiriyor.

Ölçekteki yeri

Kapanışta dürüst olmak gerekiyor, çünkü bu çözümü olduğundan büyük göstermek kolay.

Labrum sığ bir yuvayı derin bir yuvaya çevirmiyor. Omuz, labrumuyla birlikte bile kalça kadar kararlı değil — Ders 06-48'de kurduğumuz cümle hâlâ geçerli, omuz menzilini enerjiyle satın alıyor.

BU BİR ARA ÇÖZÜMDÜR — SIĞ YUVAYI DERİN YUVAYA ÇEVİRMEZ, ÖLÇEK ÜZERİNDE BİR ADIM YUKARI TAŞIR.

Ve ara çözüm olması bir kusur değil. Ders 06-19'un ölçeği bir seçim ölçeğiydi, ve her seçim bir bedel taşıyordu. Labrum o bedelin bir bölümünü hafifletiyor.

Bu, Kurs 06'dan tanıdık bir kalıp. Ders 06-46'da köprücük kemiği için, Ders 06-59'da femur boynu için dürüst ödünleşmeler kurmuştuk. Burada da öyle: kazanç gerçek ama kısmi, ve bunu söylemek çözümü küçültmüyor, doğru yerine koyuyor.

Bu yapıların zarar gördüğünde ne olduğu Ders 00-16'ya havale edilir.

Kaynağın labrumu diskten ve menisküsten sonra vermesi bir sıra kararı. İkisi de araya giren yapılar gibi görünüyor, ama farklı açıkları kapatıyorlar; ve o farkı görmek için önce uyuşmazlık sorununun kurulmuş olması gerekiyordu. Bölümün sırası burada da aynı mantığı izliyor: her ders bir açık kapatıyor, ve kapattığı açık bir öncekinden farklı.

Kendin dene

Toparlayalım

• Derin yuva bedava tutar ama menzili daraltır (Ders 06-19, Ders 06-48).
• SIĞ YUVA MENZİL VERİR AMA TUTMAZ; TUTMA İŞİ KASA GİDİNCE BEDEL ENERJİDİR.
• Kemik kenarı yükseltmek derinlik verirdi ama menzili keserdi.
• Labrumu yalnız yerine göre tanımlamak ne yaptığını gizler.
• Çözüm kemiği değiştirmeden kenara üçgen kesitli bir halka eklemektir.
• BİR YUVAYI DERİNLEŞTİRMENİN İKİ YOLU VARDIR: KEMİK EKLEMEK YA DA ESNEYEN HALKA KOYMAK.
• İKİNCİSİ DERİNLİK VERİR AMA AYNI ORANDA KISITLAMAZ.
• ESNEYEN BİR KENAR ENGEL DEĞİL, DİRENÇTİR.
• Aynı geometrinin malzemesi sonucu değiştirir (Ders 07-02).
• Dikdörtgen kesitli bir halka kenarda kalın bir basamak bırakırdı.
• ÜÇGEN KESİT KALIN BİR BASAMAK YERİNE YUMUŞAK BİR EĞİM KURAR (Ders 06-18).
• Disk ve menisküs araya girer, labrum kenara oturur (Ders 07-11).
• İki ayrı açık, iki ayrı çözüm.
• Halka çevresi boyunca aynı kalınlıkta değildir; kalınlığı bir yön haritasıdır (Ders 06-62).
• Halka baş ile kenar arasındaki aralığı daraltır ve sızdırmazlığı artırır.
• KENARA OTURAN BİR HALKA HEM DERİNLİK HEM SIZDIRMAZLIK KAZANDIRIR.
• Kapalılık arttıkça sıvının ayrılmaya direnci güçlenir (Ders 07-10).
• Labrum tutma listesine yeni kalem eklemez; iki kalemi birden güçlendirir.
• BU BİR ARA ÇÖZÜMDÜR; SIĞ YUVAYI DERİN YUVAYA ÇEVİRMEZ.
• Ölçek üzerinde bir adım yukarı taşır, o kadar.
• Omuz labrumuyla birlikte bile menzilini enerjiyle satın alır (Ders 06-48).
• Kazancın kısmi olduğunu söylemek çözümü küçültmez, yerine koyar (Ders 06-46, Ders 06-59).
• Klinik sonuçlar Ders 00-16'ya havale edilir.

Bir sonraki derste eklemin dışına çıkıyoruz. Şimdiye kadar eklediğimiz her yapı boşluğun içindeydi: kaplama, sıvı, dolgu, kenar halkası. Ama sürtünme yalnız eklemin içinde olmuyor. Bir kiriş kemiğin üzerinden geçerken de sürtünüyor, ve Ders 06-60'ta bunun bir çözümünü görmüştük — diz önünde kirişin içine yerleşmiş bir kemik, kirişi kemikten uzaklaştırıyordu. Ama her sürtünen yere bir kemik konamaz. Eklemin dışındaki sürtünme başka nasıl çözülür? Bursa ve tendon kılıfı.