Küre–Yuva Eklem

Açılış

Ders 07-20 ve Ders 07-21'de biçim iki eksen verdi ve üçüncüyü iki ayrı yoldan yasakladı: kondiloidde tek yönlü bir ölçü uyuşmazlığıyla, eyerde çift yönlü bir eğrilikle — eyer üçüncüye küçük bir pay bıraksa da.

İkisinde de ortak bir şey vardı: yasaklama, biçimin kendisinden geliyordu — bedavaydı, bağa ya da kasa ihtiyaç duymuyordu.

Şimdi son adımı atalım. Üçüncü ekseni de serbest bırakan bir biçim var mı?

Ders 07-20'nin açılışını hatırla: küre her yöndeydi aynı göründüğü için hiçbir yönü ayıramıyordu. O zaman küre üç eksen verir — ama bunun bir bedeli olmalı, çünkü kondiloid ve eyerin bedava sağladığı kilitlenmeden küre tamamen vazgeçiyor. Şekil hiçbir şeyi durdurmuyorsa, hareketi kim durduracak?

Bu ders K1 katmanında. Sonunda kürenin neden üç ekseni birden verdiğini, bunun bedelinin ne olduğunu, aynı tipin iki ucunun neden birbirine zıt seçim yaptığını ve bu tipin vücuttaki iki örneğini bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce kürenin üç ekseni nasıl verdiğini hatırlayacağız. Sonra bedava kilitlenmenin sıfırlandığını göreceğiz — dersin merkezi orası. Ardından yuva derinliğinin neyi seçtiğini türeteceğiz. Son olarak omuz ve kalçayı bu tipin iki ucu olarak bağlayacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 07-21'in cümlesini yanında tut: eyer eklem kondiloidden daha sıkı değildir, aynı iki ekseni üçüncüye bırakılmış küçük bir payla verir.

Mekanizma

Küre neden üç ekseni birden verir

Ders 07-20'de kurduğumuz cümleyi bir kez daha kullanalım: küre her yönden aynı görünür.

Kondiloidde ve eyerde yasaklama bir uyuşmazlıktan geliyordu — bir yönde ölçü ya da eğrilik ötekiyle eşleşmiyordu. Küre-yuva eklemde ise başın her noktası aynı eğriliği taşıyor. Onu ne kadar döndürürsen döndür, yuvaya sunduğu yüzey hep aynı.

UYUŞMAZLIK OLMAYAN YERDE YASAK DA OLMAZ — KÜRE HER YÖNDEN AYNI OLDUĞU İÇİN HİÇBİR EKSEN ÖTEKİNDEN FARKLI DAVRANMAZ.

Bu yüzden üçüncü eksen de açık kalıyor. Öne arkaya, yana, ve kendi çevresinde — üçü de mümkün. Öne-arkaya ile yana hareket art arda birleştirildiğinde uç bir koni çiziyor; buna sirkumdiksiyon diyoruz. Koni için iki eksen yetiyor — iki eksenli bilek de onu çizebilir; küre-yuvanın kattığı şey, üçüncü eksen olan kendi çevresinde dönme.

Bedava kilitlenme sıfırlanıyor

Dersin merkezine geldik.

Kondiloid ve eyerde hareketi sınırlayan şey biçimin kendisiydi — bağ ya da kas hiç çalışmadan bile üçüncü eksen kapalı kalıyordu.

Küre-yuva eklemde biçim hiçbir yönü kapatmıyor. Yani biçimden gelen, bedava bir sınır yok.

BİÇİM HİÇBİR EKSENİ YASAKLAMIYORSA, KARARLILIK BİÇİMDEN DEĞİL BAŞKA BİR YERDEN GELMEK ZORUNDADIR.

Peki nereden? Elde iki aday kalıyor: yuvanın kendisi — ne kadar derin olduğu — ve çevredeki yumuşak doku, yani kapsül, bağlar ve kaslar.

Ders 07-09'da kapsülün bir eklemi sardığını, Ders 06-47 ve Ders 06-48'de bir eklemde kasların sürekli çalışarak tuttuğunu görmüştük. Küre-yuva eklem bu ikisine öteki tiplerden daha çok yaslanıyor, çünkü kendi biçiminden hiçbir katkı gelmiyor.

KONDİOİD VE EYERDE KİLİTLENMENİN BİR KISMI BEDAVAYDI; KÜRE-YUVA EKLEMDE TAMAMI SATIN ALINIR.

Yuva derinliği neyi seçer

Şimdi tek serbest değişkene bakalım: yuva ne kadar derin.

Sığ bir yuva başın yalnız küçük bir bölümünü sarıyor — başın büyük kısmı açıkta kalıyor ve her yöne gidebiliyor. Derin bir yuva başın çoğunu sarıyor — açıkta kalan kısım az, dolayısıyla gidebileceği yön de az.

YUVA NE KADAR DERİNSE BAŞIN AÇIKTA KALAN YÜZEYİ O KADAR AZALIR — VE HAREKET AÇIKTA KALAN YÜZEYLE SINIRLIDIR.

Yani derinlik tek bir düğme gibi çalışıyor: bir yöne çevirirsen kararlılık kazanıyorsun, öteki yöne çevirirsen menzil.

Ders 06-19'da bunu genel bir kural olarak kurmuştuk: yuvanın derinliği kararlılık ile hareket arasındaki seçimdir. Küre-yuva eklem bu kuralın en açık uygulandığı yer, çünkü biçimin kendisi hiçbir sınır koymuyor — geriye kalan tek karar derinlik.

Aynı tip, iki zıt uç

Kapanışta bu tipin vücuttaki iki örneğine bakalım, ve ikisi de tanıdık.

Omuzda yuva sığ. Ders 06-47'de kurmuştuk: kuşak gevşek bağlanıyor, kürek kemiği kaslarla asılıyor, yuva sığ kalıyor — üçü de kararlılıktan menzile doğru aynı seçimi yapıyor. Ders 06-48'de bunun bedelini görmüştük: derin yuva bedava tutar ama sınırlar, kas sürekli enerji harcayarak tutar ama sınırlamaz — omuz menzili enerjiyle satın alıyor.

Kalçada yuva derin. Ders 06-57'de tam tersini kurmuştuk: omuz sığ yuvayla menzil aldı, kalça derin yuvayla kararlılık aldı — aynı ölçek, zıt uçlar. Ve derin yuvanın işe yaraması bir şart istiyordu: yuvayı taşıyan kısmın kımıldamaması. Kalçanın kuşağı kapalı bir halka olduğu için bu şart sağlanıyordu; omuzda kuşak gevşek olduğu için derin bir yuva orada zaten tutulamazdı.

İKİ EKLEM AYNI TİPTEN, AYNI ÜÇ EKSENİ VERİYOR — AMA BİRİ MENZİLİ, ÖTEKİ KARARLILIĞI SEÇMİŞ, VE SEÇİM TEK BİR ÖLÇÜDEN ÇIKIYOR: YUVA DERİNLİĞİ.

Bu, Ders 07-19'da pivot için kurduğumuz kuralın bir kez daha karşımıza çıkışı: aynı tip iki yerde iki ayrı düzende ortaya çıkabiliyor. Orada halkanın hangi parçanın hareket ettiği değişiyordu; burada yuvanın ne kadar derin olduğu değişiyor.

Kaynağın küre-yuva eklemi bölümün son tek-eksenli-artışı olarak vermesi bir sıra kararı: düz, menteşe, pivot, kondiloid, eyer, küre-yuva — eksen sayısı sıfırdan üçe, adım adım artıyor. Sıradaki iki ders bu altı tipi geriye dönüp sınıflandırıyor; tek tek biçim yerine, kaç eksen verdiklerine göre bir araya getiriyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Kondiloid ve eyer üçüncü ekseni biçimin kendisiyle, bedava yasaklıyordu (Ders 07-20, Ders 07-21).
• Küre her yönden aynı göründüğü için hiçbir ekseni ayıramaz (Ders 07-20).
• UYUŞMAZLIK OLMAYAN YERDE YASAK DA OLMAZ.
• Bükme-açma ile yana açma-kapama art arda birleşince uç bir koni çizer: sirkumdiksiyon; bunun için iki eksen yeter.
• Küre-yuva eklemi "en güçlü eklem" saymak, çok hareketi kararlılıkla karıştırır.
• BİÇİM HİÇBİR EKSENİ YASAKLAMIYORSA KARARLILIK BAŞKA BİR YERDEN GELMEK ZORUNDADIR.
• Kapsül ve kaslar bu tipte öteki tiplerden daha çok iş yüklenir (Ders 07-09, Ders 06-47, Ders 06-48).
• KONDİOİD VE EYERDE KİLİTLENME KISMEN BEDAVAYDI; KÜRE-YUVA EKLEMDE TAMAMI SATIN ALINIR.
• Yuva ne kadar derinse başın açıkta kalan yüzeyi o kadar azalır.
• Yuvanın derinliği kararlılık ile hareket arasındaki seçimdir (Ders 06-19).
• Omuzda yuva sığ: kuşak gevşek, kas sürekli tutar, menzil enerjiyle satın alınır (Ders 06-47, Ders 06-48).
• Kalçada yuva derin: kapalı bir kuşağa oturur, kararlılık kazanır (Ders 06-57).
• İKİ EKLEM AYNI TİPTEN, ZIT SEÇİMLER YAPAR — SEÇİM TEK ÖLÇÜDEN ÇIKAR: YUVA DERİNLİĞİ.
• Aynı tip iki yerde iki ayrı düzende ortaya çıkabilir (Ders 07-19).
• Derin yuvanın işe yaraması, onu taşıyan kısmın kımıldamamasını gerektirir.

Bir sonraki derste altı tipi tek tek değil, eksen sayılarına göre bir arada ele alıyoruz. Menteşe ve pivot tek eksenli, ama eksenin yönü ikisinde bambaşka. Kondiloid ve eyer iki eksenli, ama biri üçüncü ekseni kapatıyor, öteki ona küçük bir pay bırakıyor. Küre-yuva üç eksenli. Peki eksen sayısı aynıyken mekanizması bu kadar farklı iki tipe aynı adı vermek doğru mu — yoksa sayı, aradaki farkı gizleyen bir etiket mi? Biaxial ve Multiaxial Hareket.