Kasların Dinamik Stabilitesi

Açılış

Ders 07-26'nın kapanışında bir soru bıraktık: kapsül ve bağ pasifti, orada durup gerektiğinde geriliyorlardı. Kas farklıydı — sürekli çalışıyor, enerji harcıyordu. Ama tam olarak neyi farklı yapıyor?

Ve Ders 07-26'nın kendi sınırı da burada geri geliyor: bir bağ yalnız kendisini geren yöne direniyordu, başka hiçbir yöne değil. Kapsülün gevşek bıraktığı yönlerde bağ hiçbir şey yapamıyordu.

Kas bu boşluğu nasıl dolduruyor? Sabit bir yapı değilse, üç boyutlu uzayda her yönden gelebilecek bir kaymaya karşı nasıl hazırlanıyor — her yön için ayrı bir kas mı gerekiyor, yoksa başka bir çözüm mü var?

Bu ders K2 katmanında. Sonunda statik ile dinamik stabilite arasındaki farkın tam olarak ne olduğunu, kasın bir bağın yapamadığını nasıl yaptığını, izometrik tutuşun ne olduğunu ve dinamik stabilitenin bedelinin ne olduğunu bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce statik ile dinamik arasındaki farkı netleştireceğiz. Sonra kasın bir bağın yapamadığını nasıl yaptığını türeteceğiz — dersin merkezi orası. Ardından izometrik tutuşu kuracağız. Son olarak dinamik stabilitenin bedeline bakacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-48'in cümlesini yanında tut: derin yuva bedava tutar ama sınırlar, kas enerji harcayarak tutar ama sınırlamaz.

Mekanizma

Statik ile dinamik arasındaki fark

Ders 07-25 ve Ders 07-26'da iki kaynağı kurmuştuk: biçim ve kapsül-bağ. İkisinin de ortak bir özelliği var — bir kere kurulduktan sonra değişmiyorlar. Yuvanın derinliği hep aynı, kapsülün kalınlık haritası hep aynı.

BİÇİM VE KAPSÜL-BAĞ, BİR EKLEMİN STABİLİTESİNE SABİT BİR KATKI VERİR — DEĞİŞMEYEN, ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ BİR PAY.

Buna statik stabilite diyoruz.

Kas farklı çalışıyor. Ne kadar kasılacağı, ne zaman kasılacağı ve hangi yönde çekeceği anlık olarak belirleniyor — sinir sistemi tarafından, o anki ihtiyaca göre.

KASIN VERDİĞİ KATKI SABİT DEĞİL, DEĞİŞKENDİR — İHTİYAÇ ARTTIĞINDA ARTAR, AZALDIĞINDA AZALIR.

Buna dinamik stabilite diyoruz, ve iki sözcüğün ikisi de tam yerinde: statik hiç değişmez, dinamik sürekli ayarlanır.

Kas, bir bağın yapamadığını nasıl yapar

Dersin merkezine geldik.

Ders 07-26'da kurmuştuk: bir bağ yalnız kendisini geren yöne direniyor. Başka bir yönden kuvvet gelirse bağ gevşek kalıyor ve hiçbir şey yapmıyor.

Kas bu sınırı nasıl aşıyor?

Cevap tek bir kasta değil, çevreleyen bir takımda. Ders 06-48'de omuz için kurmuştuk: kemiğin başını saran bir kas grubu, kasılırken başı yuvaya doğru bastırıyor.

Bunu düşün: farklı açılardan çekilen birkaç kas, aynı anda kasıldığında, hepsinin ortak sonucu kemiği yuvanın merkezine doğru sıkıştırmak. Bir yönden kayma tehdidi gelirse, karşı yöndeki kaslar biraz daha kasılıp o kaymayı frenleyebiliyor.

KAS TEK BİR YÖNE DİRENMEZ — ÇEVRESİNDEN ÇEKEN BİR TAKIM, BAŞI HER YÖNDEN MERKEZE BASTIRARAK, HANGİ YÖNDEN GELİRSE GELSİN KAYMAYA KARŞI AYARLANABİLİR.

Bu, bir bağın yapamadığı şey. Bağ sabit bir yönün nöbetçisiydi; kas takımı gerektiğinde hangi yöne ağırlık vereceğine karar verebiliyor.

Ve bu fark Ders 07-25'in "yöne göre değişen stabilite" sorununa ikinci bir cevap veriyor. Kapsül-bağ hangi yönlerin zayıf kaldığını sabit olarak belirliyordu. Kas o zayıf yönlerde, ihtiyaç anında devreye girerek telafi ediyor.

İzometrik tutuş

Şimdi bunun nasıl bir kasılma olduğuna bakalım.

Bir kas kasıldığında genelde bir hareket bekleriz — kol bükülür, bacak uzanır. Ama omuz başını yuvaya bastıran kaslar kolu hareket ettirmiyor. Yalnız sıkıştırıyor.

Bu, kasın boyu neredeyse hiç değişmeden ürettiği bir kasılma. Buna izometrik diyoruz — "eşit uzunluk."

İZOMETRİK KASILMA GÖRÜNÜR BİR HAREKET ÜRETMEZ — TEK İŞİ, İKİ YÜZEYİ BİRBİRİNE DOĞRU SIKIŞTIRMAKTIR.

Yani dinamik stabilite çoğu zaman gözle görülmüyor. Kol sakin dururken bile, o sakinliği sağlayan kaslar aslında çalışıyor — tıpkı ayakta dururken bacak kaslarının sürekli küçük ayarlar yapması gibi.

Dinamik stabilitenin bedeli

Kapanışta bu çözümün bedelini görelim.

Statik stabilite hiç yorulmuyor. Yuvanın derinliği dün neyse bugün de o, bağın kalınlığı da öyle. Ama dinamik stabilite sürekli çalışan bir sisteme dayanıyor, ve sürekli çalışan her sistem yorulabiliyor.

STATİK STABİLİTE YORULMAZ; DİNAMİK STABİLİTE, ÇALIŞAN BİR SİSTEME DAYANDIĞI İÇİN YORULABİLİR.

Kas yorulduğunda ürettiği kasılma zayıflıyor, ve eklem o an yalnızca statik payına kalıyor. Sığ bir yuvada bu pay zaten azdı — Ders 06-48'de kurmuştuk, omuz menzili tam olarak bu dinamik katkıyla satın alıyordu.

Yani dinamik stabilite, statik stabilitenin bıraktığı boşluğu doldururken kendi yeni bir kırılganlık da getiriyor: sürekliliğe bağımlılık. Bu bağımlılığın sonuçları klinik alanın konusudur (Ders 00-16); burada kurulan şey yalnız nereden geldiği.

Kaynağın stabilite üçlüsünü (biçim, kapsül-bağ, kas) bu sırayla vermesi bir sıra kararı: sabitten değişkene doğru ilerliyor. Her ders bir öncekinin bıraktığı boşluğu kapatıyor, ve üçü birlikte bir eklemin güvenliğinin tek bir kaynaktan gelmediğini gösteriyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Ders 07-26 kapsül-bağın pasif olduğunu kurmuş, kası açık bırakmıştı.
• Biçim ve kapsül-bağ bir kere kurulduktan sonra değişmez.
• BİÇİM VE KAPSÜL-BAĞ SABİT BİR KATKI VERİR: STATİK STABİLİTE.
• Kasın katkısı anlık olarak, sinir sistemiyle belirlenir.
• KASIN KATKISI DEĞİŞKENDİR: DİNAMİK STABİLİTE.
• Kasın işini yalnız hareket üretmek sanmak, stabilize etme rolünü gizler.
• Bir bağ yalnız kendisini geren yöne direniyordu (Ders 07-26).
• Çevreleyen bir kas takımı başı her yönden merkeze bastırabilir (Ders 06-48).
• KAS TEK YÖNE DİRENMEZ, HANGİ YÖNDEN GELİRSE GELSİN AYARLANABİLİR.
• Kas, kapsül-bağın sabit bıraktığı zayıf yönleri anlık olarak telafi eder.
• İzometrik kasılma boyu değiştirmeden, hareket üretmeden sıkıştırır.
• İZOMETRİK KASILMANIN TEK İŞİ İKİ YÜZEYİ BİRBİRİNE BASTIRMAKTIR.
• Statik stabilite hiç yorulmaz; dinamik stabilite çalışan bir sisteme dayanır.
• STATİK STABİLİTE YORULMAZ, DİNAMİK STABİLİTE YORULABİLİR.
• Omuz menzilini tam olarak bu dinamik katkıyla satın alıyordu (Ders 06-48).
• Yorgunluğun sonuçları klinik alanın konusudur (Ders 00-16).

Bir sonraki derste üç kaynağı kapatıp bambaşka bir soruya geçiyoruz. Şimdiye kadar bir eklemin yerinde kalmasını sağlayan şeylere baktık. Şimdi eklem gerçekten hareket ederken, iki yüzeyin birbirine göre tam olarak nasıl hareket ettiğine bakıyoruz — bir yüzey ötekinin üzerinde yalnız kayar mı, yoksa hem yuvarlanıp hem kayar mı? Artrokinematik: Yuvarlanma, Kayma ve Dönme.