İnversiyon ve Eversiyon

Açılış

Bir önceki ders elin yönlendirilmesini anlattı. Bu ders ayağınkini anlatıyor — ve ayak, elden çok farklı bir sorunu çözer.

El nesneleri kavrar; ayak zemine uyum sağlar. Yürüdüğün yüzey düz değilse, ayak eğime uymak zorundadır. Bu ders, o uyumun hareketi.

Ve bu hareket, bedenin en sık yaralanan bölgesiyle doğrudan ilgili.

Ayak bileği burkulmalarının büyük çoğunluğu tek bir yönde olur. Sebebini bu dersin sonunda anatomiden çıkaracağız.

Bu derste ne olacak

Çifti tanımlayıp neden ayak bileği ekleminde değil, onun altındaki eklemlerde gerçekleştiğini göreceğiz. Sonra bu hareketin işlevini — zemine uyum — ele alacağız. Ardından burkulmaların neden bir yöne baskın olduğunu anatomiden türeteceğiz. Son olarak bir önceki derste haber verdiğimiz terminoloji karışıklığını çözeceğiz.

Sıfır noktası

Kökler yardımcı olur: in- içe, e- (ex-) dışa. Ders 01-36'daki ab- / ad- çiftiyle aynı mantık — Latince ön ekler yönü taşır.

Üçlü — ve burada bir sürpriz var:

• Düzlem: frontal (ağırlıklı olarak).
• Eksen: ön–arka doğrultuda ama eğik bir eksen.
• Eklem: ayak bileği eklemi değil; onun altındaki ve önündeki eklemler.

Son madde dersin ilk kritik noktası.

Mekanizma

Hareket ayak bileğinde değil

Bu, en sık yapılan yanlıştır ve düzeltilmesi öğreticidir.

Ayak bileği eklemi — baldır kemikleriyle ayağın en üst kemiği arasındaki eklem — tek eksenlidir. Yalnız bir şey yapar: ayağı yukarı ve aşağı büker (Ders 01-41'in konusu).

İnversiyon ve eversiyon ise ayak bileğinin altındaki eklemlerde gerçekleşir. Ayak, tek bir blok değildir; çok sayıda küçük kemikten oluşur ve bu kemikler birbirine göre kayabilir.

Ders 01-37'de gövde için kurduğumuz örüntü burada tekrar ediyor: küçük hareketlerin toplamı büyük bir hareket üretir.

Bu bir ilke veriyor: bir hareketin hangi eklemde olduğunu bulmak için, o eklemin kaç eksenli olduğuna bak. Tek eksenli eklem, ikinci bir hareketi üretemez.

Neden var: zemine uyum

Bu hareketin işlevi, elinkinden farklı bir mantığa dayanır.

İnsan çoğunlukla düz olmayan zeminde yürür — eğimli, taşlı, engebeli. Ayak bu yüzeylere uymak zorundadır, yoksa her adımda denge bozulur.

İnversiyon ve eversiyon bu uyumu sağlar: zeminin ayağın iç kenarı tarafı alçaksa ayak inversiyona, dış kenarı tarafı alçaksa eversiyona gider ve taban yüzeye oturur. Aynı eğimde sağ ve sol ayak bu yüzden zıt yönde hareket eder.

İkinci bir işlev daha var ve daha incelikli: ayak yürüyüşün farklı anlarında farklı sertlikte olmalıdır.

• Adımın başında ayak yumuşak olmalı ki zemine uysun ve darbeyi emsin.
• Adımın sonunda ayak sert olmalı ki yerden itiş güçlü olsun.

Bu sertlik değişimi, ayak kemiklerinin birbirine göre konumundan doğar — yani inversiyon–eversiyon ekseninde nerede olduğundan. Ayak, adım boyunca yumuşak ve sert hâller arasında geçer.

Bu, anatomideki en zarif çözümlerden biri: aynı yapı, konumuna göre farklı mekanik özellik gösterir. Kurs 13'ün ana temalarından biri.

Burkulmaların yönü

Şimdi dersin klinik olarak en değerli kısmına geliyoruz — ve bunu ezberlemeyeceğiz, çıkaracağız.

Gözlem: Ayak bileği burkulmalarının büyük çoğunluğu inversiyon yönündedir. Yani ayak içe döner ve bileğin dış tarafındaki bağlar zorlanır.

Neden? Üç anatomik sebep, üçü de yapıdan çıkıyor.

1. İnversiyonun hareket aralığı daha geniştir. Ayak içe, dışa döndüğünden daha fazla döner. Daha geniş aralık, sınırın aşılma olasılığını artırır.

2. Dış taraftaki kemik çıkıntısı daha aşağı iner. Ayak bileğinin iki yanındaki çıkıntılardan dışarıdaki, içerideki kadar aşağı uzanır — hatta daha aşağı. Bu, ayağın dışa dönmesini kemikle engeller. İçe dönmesini engelleyecek benzer bir kemik bariyeri yoktur.

3. Dış taraftaki bağlar daha incedir. İç taraftaki bağ yapısı, dış taraftakinden daha güçlüdür.

Üçü birleşince sonuç net: ayak içe dönmeye daha yatkındır ve içe döndüğünde zorlanan bağlar daha zayıftır.

Ve buradan bir çıkarım kuralı doğar: bir yaralanmanın hangi yapıyı etkilediğini, hareketin yönünden çıkarabilirsin. Ayak içe döndüyse zorlanan yapı dış taraftadır — çünkü hareketin karşı tarafındaki yapılar gerilir.

Bu kural genel bir mantık taşıyor ve bütün beden için geçerli: bir eklem bir yöne zorlandığında, karşı taraftaki yapılar gerilir.

Yine hatırlatma (Ders 00-16): bu bir lokalizasyon çıkarımıdır, tanı değil. Hangi yapının zorlandığını söyler; ne kadar zarar gördüğünü söylemez.

Terminoloji karışıklığı: söz verilen açıklama

Ders 01-39'da "aynı kelimeler ayakta başka bir hareketi anlatır" demiştik. Şimdi açıklayalım.

Ayak için kullanılan terminolojide iki katman var:

Basit katman: İnversiyon ve eversiyon, ayak tabanının içe ve dışa çevrilmesi. Bu derste kullandığımız tanım.

Bileşik katman: Ayakta pronasyon ve supinasyon terimleri, birden fazla hareketin birleşimini anlatır. Ayak pronasyona gittiğinde yalnız dışa dönmez; aynı anda başka yönlerde de hareket eder. Supinasyon da öyle.

Yani ayakta:

• İnversiyon ve eversiyon tek bileşeni adlandırır.
• Pronasyon ve supinasyon bileşik hareketi adlandırır.

Bunlar çakışan ama aynı olmayan kavramlardır. Kaynaklar arasında kullanım farkı vardır ve bu, alanın bilinen bir belirsizliğidir.

Bu akademide izlenen yol şu: temel düzeyde inversiyon–eversiyon kullanılır; bileşik hareketler Kurs 13'te ayrıca ele alınır. Sebep pedagojik — bileşik hareketi anlatmadan önce bileşenlerinin kurulması gerekir.

Ve pratik kural, Ders 01-39'dakiyle aynı: bu terimleri duyduğunda hangi bölgeden ve hangi katmandan bahsedildiğini netleştir.

Kaslar hakkında

Kısayol burada da çalışır ve iki grup vardır.

• Ayağın iç tarafına yapışan ve baldırın arkasından gelen kaslar inversiyon yapar.
• Ayağın dış tarafına yapışan ve baldırın dış yüzünden gelen kaslar eversiyon yapar.

Buradan bir klinik sonuç çıkar: eversiyon yapan kaslar, ayağın aşırı inversiyona gitmesini aktif olarak engeller. Yani bu kaslar, burkulmaya karşı bir savunma hattıdır.

Bu, bir burkulmadan sonra neden kas çalışmasının önerildiğini açıklar: bağlar iyileşse bile, kasların koruyucu tepkisi zayıf kalırsa aynı yaralanma tekrarlayabilir.

Buradaki genel ilke şu: eklemi yalnız bağlar korumaz; kaslar da korur. Pasif korumanın (bağ) yanında aktif koruma (kas) vardır — ve aktif olanı eğitilebilir.

Kendin dene

Toparlayalım

• İnversiyon ayak tabanını içe, eversiyon dışa çevirir.
• Hareket ayak bileği ekleminde DEĞİL, onun altındaki eklemlerde gerçekleşir — ayak bileği tek eksenlidir.
• Ayak birçok küçük kemikten oluşur; küçük hareketlerin toplamı büyük bir hareket üretir.
• İşlevi zemine uyum sağlamaktır; ayrıca ayağın yürüyüş boyunca yumuşak ve sert hâller arasında geçmesini sağlar.
• Burkulmaların çoğu inversiyon yönündedir. Üç sebep: inversiyon aralığı daha geniş, dıştaki kemik çıkıntısı dışa dönmeyi engelliyor, dıştaki bağlar daha ince.
• Genel kural: bir eklem bir yöne zorlandığında, karşı taraftaki yapılar gerilir.
• Ayakta pronasyon ve supinasyon terimleri bileşik hareketleri anlatır; inversiyon–eversiyon onların bileşenidir, eşiti değil.
• Eversiyon yapan kaslar aşırı inversiyonu aktif olarak engeller — eklemi bağların yanında kaslar da korur.

Bir sonraki derste ayak bileğinin kendi hareketine geçiyoruz: dorsifleksiyon ve plantar fleksiyon.