İntrakapsüler ve Ekstrakapsüler Bağlar

Açılış

Ders 07-09'da iki şey kurmuştuk, ve ikisi de bu derse bağlanıyor.

Birincisi: kapsül her yerde aynı kalınlıkta değil, yer yer yoğunlaşıyor, ve yoğunlaştığı yerde bir bağ hâline geliyor.

İkincisi: kapsülün kemiğe tutunduğu bir çizgi var, ve o çizgi kemiğin ne kadarının boşluğun içinde kaldığını belirliyor.

Şimdi ikisini birleştirip soruyoruz: bir bağ o çizginin içinde mi kalıyor, dışında mı?

Soru masum görünüyor — bir konum sorusu. Ama iki tuzağı var. Birincisi: Ders 07-09'da kurduğumuz cümle eksikti; her bağ kapsülün bir kalınlaşması değil. İkincisi ve daha ince olanı: "kapsülün içinde" olmak ile "boşluğun içinde" olmak aynı şey olmayabilir. Bir yapı sınırın içinde kalıp yine de ortamın dışında durabilir.

Bu ders K3 katmanında. Sonunda üç ayrı yerleşimi, sınırın içinde olmakla ortama açık olmak arasındaki farkı, konumun neyi belirlediğini ve hangi ölçüte göre konuştuğunu bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce üç yerleşimi ayırıp bir önceki dersin cümlesini düzelteceğiz. Sonra içeride olmak ile ıslanmak arasındaki farkı kuracağız — dersin merkezi orası. Ardından konumun ne değiştirdiğine bakacağız. Son olarak ölçüt sorusuna döneceğiz.

Sıfır noktası

Ve Ders 07-09'un cümlesini yanında tut: kapsülün tutunma çizgisi, kemiğin ne kadarının boşluğun içinde kaldığını belirler.

Mekanizma

Üç yerleşim ve bir düzeltme

Ders 07-09'da şunu yazmıştık: kapsül ile bağ iki ayrı yapı değil, aynı yaprağın farklı yoğunluktaki bölgeleri.

O cümle doğruydu ama eksikti. Yalnız bir yerleşimi anlatıyordu.

HER BAĞ KAPSÜLÜN BİR KALINLAŞMASI DEĞİLDİR — ÜÇ AYRI YERLEŞİM VARDIR.

Birinci yerleşim: kapsülün kendisi. Yaprak yer yer yoğunlaşıyor. Bağ ile kapsül arasında bir sınır yok; bağ kapsülün bir bölgesi.

İkinci yerleşim: kapsülün dışı. Ayrı bir şerit, kapsülden bağımsız, iki kemiğe kendi başına tutunuyor. Kapsüle değebilir ama onun parçası değil.

Üçüncü yerleşim: kapsülün içi. Bağ tutunma çizgisinin içinde kalıyor, yani boşluğun sınırları arasında duruyor. Dizin içindeki çapraz bağlar böyle.

Ve bu düzeltmenin kendisi bir alışkanlığın parçası. Ders 07-05'te de bir basitleştirmeyi düzeltmiştik: gomfozu ölçeğin kenarına koymak bir kaçamaktı, ve eksik olan ölçeğin ikinci ekseniydi.

İçeride olmak ile ıslanmak

Dersin merkezine geldik.

Kapsülün tutunma çizgisinin içinde kalan bir bağ düşün. Topolojik olarak boşluğun sınırları arasında.

Peki sıvıya değiyor mu?

Değmeyebilir. Çünkü Ders 07-09'da kurmuştuk: sinovyal zar boşluğa bakan her yeri kaplıyor. Bir bağ boşluğun içinde duruyorsa, o zar bağın da üzerinden geçiyor ve onu sarıyor.

Sonuç şu: bağ kapsülün içinde, ama sıvının dışında. Kendi zarfının içinde duruyor.

"KAPSÜLÜN İÇİNDE OLMAK" İLE "BOŞLUĞA AÇIK OLMAK" AYNI ŞEY DEĞİLDİR — SINIRIN İÇİNDE KALMAK, ORTAMA GİRMEK ANLAMINA GELMEZ.

Bu ayrım Ders 06-70'te kurduğumuz kuralın yeni bir biçimi. Orada bir kenarın gerçek olduğunu ama onunla çizilen bölmenin bir anlaşma olduğunu söylemiştik. Burada da kapsül çizgisi gerçek bir yapı; ama "içeride" demenin ne anlama geldiği hangi soruyu sorduğuna bağlı.

Ve iki soru var.

Topolojik soru: bu yapı kapsül sınırının hangi tarafında?

Ortam sorusu: bu yapı sıvıyla temasta mı?

Çoğu yapıda ikisi aynı cevabı veriyor. Kapsül içindeki bağlarda ayrılıyor.

Konum neyi belirler

Üçüncü bölümde pratik soru: bu ayrım gerçekten bir şey değiştiriyor mu?

Değiştiriyor, ve en somut fark gerilmede.

Kapsülün kendisi olan bir bağ, kapsülle birlikte gerilir. Kapsül gevşekse o da gevşek. Ders 07-09'da kurmuştuk: kapsülün gevşek olduğu yön hareketin çok olduğu yöndür — bu bağ o haritanın bir parçası.

Kapsülün dışındaki bir bağ, kapsülden bağımsız gerilebilir. Kapsül bol olduğu hâlde o gergin olabilir, çünkü kendi tutunma noktaları var ve kendi uzunluğu belirleyici.

Kapsülün içindeki bir bağ, iki kemiği boşluğun içinden bağlar. Yani gerilmesi kapsülün biçimine değil, iki kemiğin birbirine göre konumuna bağlı.

BİR BAĞIN NEREDE DURDUĞU, NEYLE BİRLİKTE GERİLDİĞİNİ BELİRLER.

Ama asıl soru şu: bir bağ neden içeriye konsun? Dışarıda durmak daha kolay görünüyor.

Cevap yolun uzunluğunda. Dışarıdaki bir bağ iki kemiği bağlamak için eklemin çevresini dolanmak zorunda. İçerideki bir bağ ise boşluğu doğrudan geçiyor.

Ders 06-28'de kurmuştuk: yollar en kısa yolu arar. Orada sfenoidin merkezde olmasının çok geçit anlamına geldiğini söylemiştik.

KAPSÜLÜN İÇİNDEN GEÇEN BİR BAĞ İKİ KEMİĞİ EN KISA YOLDAN BAĞLAR — DIŞARIDAKİ BAĞ DOLANMAK ZORUNDADIR.

Ve kısa yolun bir bedeli var. İçeriye giren bir bağ, hareket eden iki yüzeyin arasındaki trafiğin ortasında duruyor, ve ayrıca sarılması gerekiyor.

Yani buradaki seçim de bir takas: doğrudan bağlanmak ile korunaklı yerde durmak arasında.

İkinci bir fark daha var. Kapsül içindeki bir bağ boşluğun biçimini de etkiliyor.

Ders 07-11'de diskin boşluğu tam ikiye böldüğünü kurmuştuk. Bir bağ tam bölmez ama boşluğun ortasından geçtiği için onu düzgün bir aralık olmaktan çıkarır — Ders 07-10'da kurduğumuz "ince katman ve girintilerden oluşan ağ" resmi daha da karmaşıklaşır.

Ölçüt sorusu

Kapanışta bir adım geri çekilelim.

Bu ders bir sınıflandırma yaptı: içeride, dışarıda, kapsülün kendisi. Peki bu ayrım hangi ölçüte dayanıyor?

Yukarıda iki ölçüt bulduk — topolojik ve ortam. Çoğu zaman aynı sonucu veriyorlar, bir yerde ayrılıyorlar.

İKİ ÖLÇÜT ÇOĞU ZAMAN AYNI CEVABI VERİR — AYRILDIKLARI YERDE HANGİSİNİ KULLANDIĞINI SÖYLEMEK ZORUNDASIN.

Bu cümleyi bu seride üç kez kurduk. Ders 06-32'de iki ölçütün aynı yapıları farklı gruplara koyabildiğini. Ders 06-70'te kenarın gerçek ama bölmenin anlaşma olduğunu. Ders 07-07'de yapısal ile fonksiyonel sınıflandırmanın birebir eşleşemeyeceğini.

Şimdi dördüncü kez, ve her seferinde aynı sonuç: sınıflandırma ezberlenmez, ölçütü söylenir.

Bu yapıların zarar gördüğünde ne olduğu Ders 00-16'ya havale edilir.

Kaynağın bu dersi K3 katmanına koyması bir katman kararı. İki adı öğrenmek K2 işi olurdu — biri içeride, biri dışarıda. K3 içeriği, "içeride" sözcüğünün iki ayrı anlama gelebilmesi ve bu belirsizliğin nasıl çözüleceği. Kaynak boyunca gördüğümüz kalıp burada da geçerli: adlar alt katmanda, ölçüt üst katmanda.

Kendin dene

Toparlayalım

• Kapsül yer yer kalınlaşıp bağ olur ve bir tutunma çizgisi vardır (Ders 07-09).
• HER BAĞ KAPSÜLÜN BİR KALINLAŞMASI DEĞİLDİR; ÜÇ AYRI YERLEŞİM VARDIR.
• Birinci yerleşim kapsülün kendisidir; bağ kapsülün bir bölgesidir.
• İkinci yerleşim kapsülün dışıdır; ayrı bir şerit, kendi tutunma noktaları vardır.
• Üçüncü yerleşim kapsülün içidir; dizin çapraz bağları böyledir.
• Bu düzeltme Ders 07-05'te yaptığımız düzeltmeyle aynı alışkanlıktandır.
• "İntrakapsüler" ifadesini "sıvıda yüzen" diye anlamak yanlıştır.
• Sinovyal zar boşluğa bakan her yeri kaplar, dolayısıyla içerideki bağı da sarar (Ders 07-09).
• "KAPSÜLÜN İÇİNDE OLMAK" İLE "BOŞLUĞA AÇIK OLMAK" AYNI ŞEY DEĞİLDİR.
• SINIRIN İÇİNDE KALMAK, ORTAMA GİRMEK ANLAMINA GELMEZ.
• Kenar gerçektir ama bölmenin anlamı soruya bağlıdır (Ders 06-70).
• İki soru vardır: topolojik soru ve ortam sorusu.
• Kapsülün kendisi olan bağ kapsülle birlikte gerilir (Ders 07-09).
• Kapsül dışındaki bağ bağımsız gerilir; kendi uzunluğu belirleyicidir.
• Kapsül içindeki bağ iki kemiği boşluğun içinden bağlar.
• BİR BAĞIN NEREDE DURDUĞU, NEYLE BİRLİKTE GERİLDİĞİNİ BELİRLER.
• Dışarıdaki bir bağ eklemin çevresini dolanmak zorundadır.
• KAPSÜLÜN İÇİNDEN GEÇEN BİR BAĞ İKİ KEMİĞİ EN KISA YOLDAN BAĞLAR (Ders 06-28).
• Kısa yolun bedeli trafiğin ortasında durmak ve sarılmak zorunda kalmaktır.
• İçerideki bir bağ boşluğun biçimini de karmaşıklaştırır (Ders 07-10, Ders 07-11).
• İKİ ÖLÇÜT ÇOĞU ZAMAN AYNI CEVABI VERİR.
• AYRILDIKLARI YERDE HANGİSİNİ KULLANDIĞINI SÖYLEMEK ZORUNDASIN.
• Aynı sonuç seride dört kez çıktı (Ders 06-32, Ders 06-70, Ders 07-07).

Bir sonraki derste mekanik okumayı bir an bırakıyoruz. Bu bölümde her yapıyı kuvvet, sürtünme ve hareketle okuduk — kaplama, kılıf, sıvı, dolgu, halka, bağ. Ama Ders 07-08'de bir soruyu ertelemiştik: kaplamanın nasıl beslendiği. Şimdi o soruya geliyoruz, ve tuhaf bir yanı var. Eklem boşluğu kapalı bir bölme, ve kapalı bir bölmenin içine ulaşmak kolay değil. Kapalı bir boşluğun içindeki yapılara ne ulaşır, ve ulaşamadığı yerde ne olur? Eklem damar ve sinir beslenmesi.