İmplantasyon

Açılış

Daha önce dondurulmuş bir embriyonun rahme aktarılacağı bir kadına, aktarımdan önceki iki haftada belirli günlerde hormon ilaçları verilir ve rahmin iç yüzeyinin kalınlığı ultrasonla birkaç kez ölçülür. Embriyo haftalardır dondurucuda beklemektedir ve her an çözülebilir. Ama aktarım günü embriyoya göre değil, kadının rahmine göre seçilir. Hekim, rahmin iç yüzeyinin yeterince kalınlaştığını ve hormonların onu doğru süre boyunca etkilediğini görmeden embriyoyu çözdürmez. Aynı embriyo, birkaç gün erken ya da geç aktarılırsa rahim onu kabul etmeyebilir. Embriyonun rahme yerleşmesi, iki ayrı hazırlığın aynı birkaç günde çakışmasına bağlıdır.

Blastokist rahim duvarına neden yalnızca yapışmakla kalmaz da içine gömülür? Rahim bu yerleşmeye nasıl hazırlanır ve neden yalnızca belirli günlerde kabul eder? Ve embriyonun nereye yerleştiği neden önemlidir?

Bu derste ne olacak

Önce blastokistin neden yüzeyde kalamayıp rahim dokusunun içine girmek zorunda olduğunu göreceğiz. Sonra rahmin iç yüzeyinin bu yerleşmeye nasıl hazırlandığını ve kabul penceresinin neden sınırlı olduğunu ele alacağız. Ardından blastokistin dokuya gömülmesini ve üzerinin kapanmasını açıklayacağız. Son olarak yerleşmenin yerinin ve zamanının gebelikteki sonuçlarını inceleyeceğiz.

Sıfır noktası

Mekanizma

Yüzeyde kalmak neden yetmez

Ders 04-13'te ilk bölünmelerin büyüme olmadan, yumurta hücresinin baştan getirdiği malzemeyle yürüdüğünü gördük. Bu malzeme ilk haftanın sonunda tükenmeye başlar ve büyümek için dışarıdan bir kaynak gerekir. Bu kaynak anneden kanla gelir. Kan ise yüzeyde değil, rahmin iç yüzeyini döşeyen örtü dokusunun, epithelium, altındaki bağ dokusunda dolaşır.

Yüzeyde duran bir yapı ancak çevresindeki sıvıdan beslenebilir; bu birkaç gün idare eder, ama büyüyen bir embriyoya yetmez. Bu yüzden implantasyon bir yapışma değil, bir yerleşmedir. Blastokist örtü dokusunu geçip altındaki dokuya, kaynağın bulunduğu yere ilerler.

Rahim hazırlanır

Ders 04-15'te blastokistin saydam kuşaktan çıktıktan sonra rahmin iç yüzeyine, endometrium, tutunabildiğini gördük. Bu yüzey her zaman tutunmaya elverişli değildir. Yumurtlamadan sonra yumurtalıktaki corpus luteum'un salgıladığı hormonların etkisiyle iç yüzey kalınlaşır, bezleri, glandulae uterinae, besleyici bir salgı üretir ve damarları kıvrımlı hâle gelir. Yerleşme ancak bu değişimler tamamlandıktan sonra, birkaç günlük bir aralıkta mümkün olur.

Embriyonun da kendi takvimi vardır: blastokist hâline gelmiş, saydam kuşaktan çıkmış ve dış katmanı tutunmaya hazırlanmış olmalıdır. İki takvim çakışmazsa yerleşme gerçekleşmez. Blastokist erken gelirse yüzey henüz hazır değildir, geç gelirse kabul penceresi kapanmıştır. Bu, tek taraflı bir düşüş değil, iki tarafın da hazır olması gereken bir buluşmadır.

Gömülme ve üzerin kapanması

Blastokist döllenmeden yaklaşık altı yedi gün sonra, iç hücre kütlesinin bulunduğu kenarıyla rahmin iç yüzeyine tutunur. Ders 04-14'te bir sınır olarak kurulan dış hücre katmanı, bu kez örtü dokusunun hücreleri arasından içeri ilerler. Blastokist yavaş yavaş rahim dokusunun içine gömülür ve döllenmeden yaklaşık on bir on iki gün sonra tamamen içeride kalır. Açılan yüzey onarılır ve embriyonun üzeri kapanır.

Embriyonun çevresindeki rahim dokusu bu sırada değişir. Bağ dokusu hücreleri büyür, içlerinde besin biriktirir ve dokuya desidua adı verilir. Normalde hiçbir şeyin altına geçmesine izin vermeyen bir örtü dokusu, belirli günlerde ve belirli bir yapıya açılmış, sonra yeniden kapanmıştır.

Blastokist rahim boşluğunun herhangi bir yerine değil, çoğunlukla rahmin gövdesinin, corpus uteri, ön ya da arka duvarına yerleşir. Embriyonun yerleştiği yer, plasentanın gelişeceği yer olacaktır.

Klinik bağ: yerleşmenin yeri ve zamanı

Blastokist rahmin alt bölümüne, rahim ağzına yakın bir yere yerleşirse, gelişen plasenta rahmin dar alt kısmını, isthmus uteri, ve rahim ağzının iç açıklığını kısmen ya da tamamen örtebilir. Buna plasenta previa denir. Gebeliğin son aylarında rahmin alt bölümü gerilip incelirken plasenta buradan ayrılabilir ve ağrısız ama ağır bir kanamaya yol açabilir. Rahim ağzını tamamen örten bir plasenta, bebeğin normal doğum yoluyla doğmasını engeller ve sezaryen gerektirir.

Gömülme sırasında rahmin iç yüzeyindeki küçük damarlar açılabilir ve döllenmeden yaklaşık iki hafta sonra hafif bir kanama görülebilir. Bu kanama, beklenen adet tarihine denk geldiği için adet sanılabilir. O zaman son adet tarihi yanlış hesaplanır ve gebeliğin haftası olduğundan birkaç hafta geri görünür; bu yüzden gebeliğin tarihlendirilmesinde erken ultrason ölçümleri önemlidir.

Tüp bebek tedavisinde dondurulmuş embriyoların aktarım günü, açılıştaki gibi rahmin hazırlığına göre belirlenir. Rahmin hormonlarla hazırlandığı tedavilerde ilaçların başlangıç günü ile aktarım günü arasındaki süre, kabul penceresine denk gelecek biçimde ayarlanır. Embriyo ne kadar sağlıklı olursa olsun, rahim hazır değilse yerleşme olmaz.

Kendin dene

Toparlayalım

• Blastokistin malzemesi ilk haftanın sonunda tükenir; besin anneden, epithelium'un altındaki damarlarla gelir.
• Bu yüzden implantasyon bir yapışma değil, dokunun içine ilerleyen bir yerleşmedir.
• Corpus luteum hormonları endometrium'u kalınlaştırır, glandulae uterinae salgı üretir.
• Rahim yalnızca birkaç günlük bir kabul penceresinde yerleşmeye izin verir; embriyo ile rahmin takvimleri çakışmalıdır.
• Blastokist altıncı yedinci günlerde tutunur, on bir on iki günde tamamen gömülür; çevresindeki doku desiduaya dönüşür.
• Yerleşme çoğunlukla corpus uteri'nin ön ya da arka duvarındadır; isthmus uteri'ye yakın yerleşme plasenta previaya yol açabilir.
• Yerleşme kanaması adet sanılabilir ve gebeliğin tarihlendirilmesini yanıltabilir.

Bu derste blastokistin rahim dokusuna nasıl yerleştiğini gördük. Bir sonraki derste bu yerleşmeyi yapan dış hücre katmanına bakacağız: dokuyu açıp ilerleme ile sızdırmaz bir sınır olma işlerinin aynı hücrelerce yapılamayacağını ve bu çelişkinin trofoblastın iki ayrı hücre grubuna ayrılmasıyla nasıl çözüldüğünü göreceğiz. Trofoblastın Farklılaşması.