İlium, Ischium ve Pubis

Açılış

Ders 06-57'de kalça kemiğinin üç ayrı merkezden başlayıp kaynaştığını, ve kaynaşma noktasının tam da bacağın oturduğu yuva olduğunu kurduk. Üç yön de belirlenmişti: yukarı, aşağı arkaya, öne.

Şimdi o üç yöne ad takıyoruz. Ama iş ad takmakla bitmiyor, çünkü akla hemen bir itiraz geliyor.

Kaynaşma bitmişse ortada tek bir kemik var. Tek bir kemiğin içinde neden hâlâ üç bölgeden söz ediyoruz?

Cevap şu: kaynaşmanın sildiği şey yalnız çizgiydi. Üç bölge arasındaki fark bir sınır çizgisi değil, bir yapı farkı. Biri geniş bir levha, biri kalın bir blok, biri ince bir kol. Bunlar aynı kemiğin üç parçası olduğu için değil, üç ayrı yükü taşıdıkları için birbirine benzemiyor.

Bu ders K3 katmanında. Sonunda her bölgenin hangi yükü taşıdığını, biçiminin neden o yükün biçimini aldığını, sınırın kaynaşmadan önce ve sonra neden iki ayrı şey olduğunu ve bu adları bilmenin ne kazandırdığını bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce üç adı üç yöne oturtacağız. Sonra her bölgenin farklı bir yapı türü olduğunu göreceğiz — dersin merkezi orası. Ardından sınırın iki ayrı anlamını ayıracağız. Son olarak ayırt etmenin neye yaradığını soracağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-18'in cümlesini yanında tut: izin biçimi çekenin biçimidir.

Mekanizma

Üç ad, üç yön

Üç bölgeyi Ders 06-57'de kurduğumuz üç yönün üzerine yerleştirelim.

İlium yukarı gider. Yuvadan başlayıp genişleyerek yükselir ve arkada kaynaşmış omurlara bağlanır. Yani bacaktan gelen yükü omurgaya taşıyan yol bu bölgeden geçer.

Ischium aşağı arkaya gider. Alt ucunda kalın, pürüzlü bir tümsek var; oturduğunda ağırlığın bindiği yer orası.

Pubis öne gider. Orta hatta uzanıp karşı taraftaki eşiyle buluşur ve halkayı kapatır.

Üçü de yuvaya katkı verir — Ders 06-57'nin kavşak fikri buydu. Yuvanın duvarında üç bölgenin de payı var.

Ve Ders 06-57'de gördüğümüz büyük açıklık da bu haritada yerini buluyor: o delik ischium ile pubis arasında kalıyor, yani halkanın alt yarısında.

Üç bölgenin bir ortak yanı daha var, ama ilginç olan farkta. Her biri başka türde bir komşuya bağlanıyor.

İlium bir kemiğe bağlanıyor: kaynaşmış omurlara. Pubis kıkırdakla bağlanıyor: karşı taraftaki eşine. Ischium ise hiçbir kemiğe bağlanmıyor — onun bastığı yer oturduğun zemin.

Ders 06-16'da kemik yüzeyinin komşularının haritası olduğunu kurmuştuk. Burada haritanın kapsamı genişliyor: bir bölgenin komşusu bir kemik olmak zorunda değil. Dışarısı da bir komşudur, ve iz bırakır.

Üç bölge, üç yapı türü

Dersin merkezine geldik.

Üç bölge birbirine benzemiyor, ve fark yalnız konumda değil. Üçü farklı türde yapılar.

İlium bir levhadır. Geniş, yayvan, göreli ince. Neden? Çünkü iki iş yapıyor: yükü yaymak ve kas tutmak. Ders 06-18'de kurmuştuk — tutunma alan ister, kalınlık değil. Bacağı hareket ettiren büyük kaslar bu levhanın dış yüzünden başlıyor. Ders 06-47'de skapula için aynı cevabı vermiştik: yassı ve geniş olması eksiklik değil, işinin gereği.

Ischium bir bloktur. Kalın, yoğun, ucu pürüzlü. Neden? Çünkü aldığı yük yayılmış değil, toplanmış. Oturduğunda gövdenin ağırlığı iki küçük alana biniyor. Ders 06-18'in gerilim ölçüsü burada tersinden çalışıyor: küçük alana binen büyük kuvvet kalın malzeme ister.

Pubis bir koldur. İnce, uzun, neredeyse çubuk. Neden? Çünkü tek işi halkayı kapatmak, ve o iş kendi ekseni boyunca yükleniyor. Ders 06-46'da köprücük kemiği için aynı şeyi kurmuştuk: eksen boyunca yüklenen çubuk ince olabilir.

Şimdi üçünü tek cümlede topla.

ÜÇ BÖLGE ÜÇ FARKLI YAPI TÜRÜDÜR — LEVHA, BLOK, KOL — VE HER BİRİ TAŞIDIĞI YÜKÜN BİÇİMİNİ ALIR.

Bu, Ders 06-18'in kuralının ölçek atlamış hâli. Orada bir kasın izi çeken kasın biçimini alıyordu. Burada bir bölgenin tamamı taşıdığı yükün biçimini alıyor.

Ve bu yüzden ayrım kaynaşmadan sonra da anlamlı kalıyor. Kaynaşma çizgiyi siliyor, ama levhayı bloğa çeviremiyor.

Sınırın iki ayrı anlamı

Şimdi bir dürüstlük noktası var ve K3 katmanında atlanmamalı.

Kaynaşmadan önce üç bölge arasındaki sınır gerçek bir yapıdır: aralarında kıkırdak durur, üç parça birbirinden fiilen ayrıdır. Bu sınır yuvada buluşur ve büyüme boyunca orada kalır. Ergenlik çevresinde kaynaşma tamamlanır; tam zamanı kişiden kişiye değişir, Ders 00-18.

Kaynaşmadan sonra o sınır ortadan kalkar. Erişkin kemiğinde üç bölgeyi ayıran görünür bir yüzey yoktur.

Peki atlaslardaki çizgiler ne?

KAYNAŞMADAN ÖNCE SINIR BİR YAPIDIR, SONRA BİR ANLAŞMADIR — İKİSİNİ AYNI ÇİZGİ SANMAK HATADIR.

Erişkinde çizilen sınırlar, kaynaşmanın nerede olduğu bilindiği için oraya çizilir. Yani bir ölçüm değil, bir gelenek — ve işe yarar bir gelenek, çünkü bölgeler arasındaki yapı farkı sürüyor.

Ders 06-32'de bunu genel kural olarak koymuştuk: iki ölçüt aynı yapıları farklı gruplara koyabilir, ve yanlış olan ölçütü söylememektir. Burada iki ölçüt var — kemikleşme ölçütü ve bölge ölçütü. İkisi de kullanılabilir, yeter ki hangisinin konuşulduğu söylensin.

Ayırt etmek ne kazandırır

Son soru: tek bir kemikse, üç adı bilmek neye yarar?

Birincisi, adlar yön tarif eder. Ders 06-16'da kemik yüzeyinin komşularının haritası olduğunu kurmuştuk. Üç bölge adı o haritanın koordinatları: bir yapının "iliumun iç yüzünde" olduğunu söylemek, hem yerini hem hangi yöne baktığını birden söylemektir.

İkincisi, yuvanın tarifi üçünü de gerektirir. Yuva tek bir bölgeye ait değil; üçü de duvarına katkı verir. Bu yüzden yuvadan söz eden herhangi bir tarif üç adı da kullanmak zorunda.

Üçüncüsü, taraf belirleme. Ders 06-54'te yordamı kurmuştuk: önce hangi uç yukarı, sonra hangi yüz öne, ancak sonra taraf. Kalça kemiğinde birinci soruyu ilium cevaplar — geniş kanat yukarıdır. İkinci soruyu pubis cevaplar — ince kol öne uzanır. Yani iki adım, iki bölge adıyla kapanıyor.

BÖLGE ADLARI PARÇA SAYMAK İÇİN DEĞİL, YÖN VE İŞ TARİF ETMEK İÇİNDİR.

Bir de elle bulunabilen bir işaret var. İliak krest, kemer hizasında parmakla doğrudan izlenebilir. Ders 06-36 ve Ders 06-41'de böyle işaretlerin sayma başlangıcı verdiğini görmüştük; bu da onlardan biri, ve gövdenin alt yarısındaki en güvenilirlerinden.

Kaynağın bu dersi K3 katmanına koyması bir katman kararı ve gerekçesi ders boyunca görüldü. Üç adı ezberlemek K2 işidir; asıl K3 içeriği sınırın iki anlamı ile yapı türü ayrımıdır. Bir öğrenci üç adı bilip de erişkinde ayrılabilir üç kemik sandığında, sonraki her tarif yanlış bir resmin üzerine oturur.

Kendin dene

Toparlayalım

• İlium yukarı gider ve yükü kaynaşmış omurlara taşır (Ders 06-57).
• Ischium aşağı arkaya gider; ucundaki tümsek oturunca yükü alır.
• Pubis öne uzanır ve orta hatta halkayı kapatır.
• Üçü de yuvanın duvarına katkı verir; yuva bir kavşaktır (Ders 06-57).
• Büyük açıklık ischium ile pubis arasında kalır.
• Her bölge başka türde bir komşuya bağlanır: kemik, kıkırdak ve zemin.
• Bir bölgenin komşusu bir kemik olmak zorunda değildir (Ders 06-16).
• İlium bir levhadır çünkü yükü yayar ve kas tutar (Ders 06-18, Ders 06-47).
• Ischium bir bloktur çünkü aldığı yük toplanmıştır, yayılmış değil.
• Pubis bir koldur çünkü ekseni boyunca yüklenir (Ders 06-46).
• ÜÇ BÖLGE ÜÇ FARKLI YAPI TÜRÜDÜR: LEVHA, BLOK, KOL.
• HER BİRİ TAŞIDIĞI YÜKÜN BİÇİMİNİ ALIR (Ders 06-18'in ölçek atlamış hâli).
• Kaynaşma çizgiyi siler ama levhayı bloğa çeviremez.
• Kaynaşmadan önce sınır kıkırdaklı gerçek bir ayrımdır.
• KAYNAŞMADAN SONRA SINIR BİR ANLAŞMADIR; İKİSİNİ AYNI ÇİZGİ SANMAK HATADIR.
• İki ölçüt de kullanılabilir, yeter ki hangisinin konuşulduğu söylensin (Ders 06-32).
• Kaynaşma ergenlik çevresinde tamamlanır ve zamanı kişiye göre değişir (Ders 00-18).
• Adlar yön tarif eder; harita koordinatı gibi çalışır (Ders 06-16).
• Taraf belirlemede ilk iki soruyu ilium ve pubis cevaplar (Ders 06-54).
• BÖLGE ADLARI PARÇA SAYMAK İÇİN DEĞİL, YÖN VE İŞ TARİF ETMEK İÇİNDİR.
• İliak krest elle izlenebilir ve sayma başlangıcı verir (Ders 06-36, Ders 06-41).

Bir sonraki derste yuvaya oturan kemiğe geçiyoruz. Gövdedeki en uzun kemik o, ama tuhaf bir yanı var: başı gövdesiyle aynı hizada değil. Gövdeden ayrılan bir boyunla yana ve yukarı uzanıp yuvaya öyle giriyor. Doğrudan girebilecekken neden bir açıyla giriyor, ve bu açının bedeli ne? Femur.