İç ve Dış Rotasyon

Açılış

Üçüncü ve son temel hareket ailesi. İlk ikisi bir uzvu yer değiştiriyordu; bu, uzvu yerinde tutup kendi ekseni etrafında burar.

Farkı somutlaştıralım: kolunu yana kaldırdığında el, bedenden uzaklaşır. Kolunu içe döndürdüğünde el aynı yerde kalır ama avuç yön değiştirir.

Bu ayrım, bu hareket ailesini gözle fark etmeyi zorlaştırır — ve bu yüzden en çok gözden kaçan ailedir.

Rotasyon uzvu taşımaz, çevirir. Uzvun ucu yer değiştirmiyorsa ama yönü değişiyorsa, gördüğün şey rotasyondur.

Bu derste ne olacak

Çifti tanımlayıp üçlüyü kuracağız. Sonra bu hareketin neden gözden kaçtığını ve nasıl fark edileceğini göreceğiz. Ardından hangi eklemlerde bulunduğunu ve gövdedeki özel durumunu ele alacağız. Son olarak ön koldaki benzer ama farklı hareketle ilişkisini netleştireceğiz.

Sıfır noktası

Üçlü:

• Düzlem: transvers (yatay).
• Eksen: longitudinal (uzvun kendi uzunluğu boyunca).
• Eklem: üç eksenli eklemler — omuz, kalça; ayrıca gövde ve boyun.

Ders 01-32'deki kural: hareket transvers düzlemde, eksen ona dik olan longitudinal eksende.

Bu ailenin bir özelliği var: eksen uzvun içinden geçer. Diğer iki ailede eksen eklemden geçiyordu; burada eksen, uzvun kendi uzunluğu boyunca uzanıyor.

Mekanizma

Neden gözden kaçar

Üç sebep var ve üçü de pratik.

1. Uzvun ucu yer değiştirmez. Kolunu içe döndürdüğünde elin kabaca aynı noktada kalır. Göz, yer değiştirmeyen şeyi hareket olarak algılamaz.

2. Küçük ve gizli bir harekettir. Rotasyonun görünür işareti, uzvun yüzeyindeki bir işaretin dönmesidir — avucun yön değiştirmesi, dizin içe bakması. İşarete bakmıyorsan hareketi göremezsin.

3. Diğer hareketlerle birlikte gerçekleşir. Günlük hareketlerin çoğunda rotasyon tek başına yapılmaz; fleksiyon ya da abdüksiyonla birlikte gelir ve o daha belirgin hareketin gölgesinde kalır.

Nasıl fark edilir: Uzvun üzerine bir işaret al ve onu izle. Kolda avuç iyi bir işarettir; bacakta diz kapağı ya da ayak parmaklarının yönü.

Bu, Ders 00-08'deki üç boyutlu düşünme becerisinin doğrudan sınavı: dönmeyi görmek, bir nesneyi zihinde döndürebilmeyi gerektirir.

Ölçüm için özel bir konum

Rotasyonu ölçmenin bir zorluğu var ve çözümü öğreticidir.

Anatomik pozisyonda kol yanda sarkık dururken, iç ve dış rotasyonu ölçmek zordur — çünkü gövde yolu kapatır. Kolu içe döndürdüğünde el gövdeye çarpar ve hareket erken durur.

Bu yüzden ölçüm genellikle başka bir konumda yapılır: dirsek 90 derece bükülü ve kol gövdeye yakın tutularak. Böylece ön kol bir gösterge gibi çalışır ve dönme açısı okunabilir hâle gelir.

Buradaki ilke geneldir: bir hareketi ölçmek için bazen anatomik pozisyondan çıkmak gerekir. Ama ölçümün referansı yine anatomik pozisyondur — çıkılan konum yalnız ölçmeyi kolaylaştırmak içindir, tanımı değiştirmez (Ders 01-13).

Hangi eklemlerde var

Omuz ve kalça. İki büyük üç eksenli eklem. Rotasyon burada tam anlamıyla bulunur.

Gövde ve boyun. Bunlar tek bir eklem değil, üst üste dizili birçok küçük eklemin toplamıdır. Her biri az miktarda döner; toplamda belirgin bir dönme çıkar.

Bu, önemli bir örüntü: küçük hareketlerin toplamı büyük bir hareket üretir. Gövdenin dönme kapasitesi tek bir eklemden değil, onlarca eklemin birlikte çalışmasından gelir.

Bunun klinik sonucu: gövde dönmesinde kısıtlılık, tek bir eklemden değil, bir bölgenin genelinden kaynaklanabilir. Ve tersine, birkaç seviyedeki kısıtlılık toplam harekette fark edilmeyebilir çünkü diğer seviyeler telafi eder.

Bulunmadığı yerler: dirsek, diz (neredeyse), parmak eklemleri. Yine aynı kural — üç eksenli olmayan eklemde rotasyon yoktur.

Dizde küçük bir istisna var: diz bükülüyken bir miktar dönme mümkündür, düz konumda ise neredeyse hiç yoktur. Bu, eklem yüzeylerinin geometrisinden kaynaklanır ve Kurs 07'nin konusudur.

Son madde pratik bir çıkarım kuralı veriyor: dönme, en yakın üç eksenli eklemden gelir.

Ön kol dönmesiyle ilişkisi

Burada bir ayrım yapmak gerekiyor çünkü ikisi karıştırılır.

Ön kolun dönmesi — avucun yukarı ve aşağı çevrilmesi — de bir dönme hareketidir ve longitudinal eksen etrafında gerçekleşir. Ama omuz rotasyonundan farklıdır:

• Omuz rotasyonu bütün kolu, omuz ekleminden döndürür.
• Ön kol dönmesi yalnız ön kolu, iki kemiğin birbirinin üzerinden geçmesiyle döndürür (Ders 01-10).

İkisi birlikte kullanıldığında elin yönlendirilme kapasitesi çok artar — bu, insan elinin işlevsel zenginliğinin bir parçası.

Ayırt etmek için basit bir deneme: dirseğini bükülü tut ve gövdene yasla. Bu konumda omuz rotasyonu kısıtlanır; hâlâ avucunu çevirebiliyorsan, o hareket ön koldan geliyordur.

Ön kol dönmesinin kendi adları vardır ve bir sonraki derslerden birinin konusudur (Ders 01-39).

Kasların eksene göre konumu

Rotasyonda kısayol biraz farklı çalışır.

Fleksiyon ve abdüksiyonda kas, eksenin bir tarafından geçerek eklemi o yöne çekiyordu. Rotasyonda ise kas, kemiğe eğik açıyla yapışarak onu burar.

Genel örüntü:

• Uzvun ön yüzüne yapışan kaslar genellikle iç rotasyon yapar.
• Uzvun arka yüzüne yapışan kaslar genellikle dış rotasyon yapar.

Ama bu örüntü diğer ikisinden daha az güvenilirdir, çünkü rotasyon kasın yapışma açısına bağlıdır ve açı, uzvun konumuna göre değişir. Bir kas, bir konumda iç rotasyon yaparken başka bir konumda etkisiz kalabilir.

Bu, Ders 01-06'da söylediğimiz "aynı kas, eklem açısına göre farklı davranabilir" cümlesinin en belirgin örneğidir.

Kendin dene

Toparlayalım

• İç rotasyon uzvu içe, dış rotasyon dışa burar. Uzuv yer değiştirmez, yön değiştirir.
• Üçlü: transvers düzlem, longitudinal eksen, üç eksenli eklemler.
• Eksen uzvun İÇİNDEN geçer — diğer iki ailede eklemden geçiyordu.
• Gözden kaçar çünkü uzvun ucu yer değiştirmez, hareket küçüktür ve genellikle başka hareketlerle birlikte gelir.
• Fark etmek için uzvun üzerinde bir işaret izle: avuç, diz kapağı, ayak parmaklarının yönü.
• Ölçüm için anatomik pozisyondan çıkılabilir; tanım değişmez, yalnız ölçüm kolaylaşır.
• Gövde ve boyunda dönme, çok sayıda küçük eklemin toplamıdır — küçük hareketler büyük bir hareket üretir.
• Bir uzuvdaki dönme, en yakın üç eksenli eklemden gelir.
• Ön kol dönmesi omuz rotasyonundan ayrıdır: biri bütün kolu, diğeri yalnız ön kolu döndürür.
• Rotasyonda kas–eksen kısayolu daha az güvenilirdir; etki, kasın yapışma açısına ve uzvun konumuna bağlıdır.

Bir sonraki derste bu üç ailenin birleşmesinden doğan hareketi göreceğiz: sirkumdüksiyon.