Fibula

Açılış

Ders 06-61 bu kemiği tuhaf bir durumda bıraktı.

Yukarıda dizin tablasına katılmıyor — femur ona hiç değmiyor. Aşağıda ağırlığı almıyor — yer itmesi ona uğramıyor. Arada ince, uzun ve kenarda duruyor.

Serinin şimdiye kadarki bütün mantığı yükün üzerine kuruluydu. Ders 06-06'da yapı yükü izler demiştik, Ders 06-29'da incelik zayıflık değil izindir. O hâlde yük geçmeyen bir yerde neden bir kemik var?

Buradaki tuzak, "işe yaramak" ile "yük taşımak" sözcüklerini eş anlamlı kullanmak. Taşımak bir iştir, ama tek iş değildir. Bir yapı yükün üzerinde durmadan da yükün gidişatını belirleyebilir. Soru şu hâle geliyor: bu kemik yokken hangi şey olmazdı?

Bu ders K2 katmanında. Sonunda kemiğin ayak bileğinde ne kurduğunu, taşımak ile tutmak arasındaki farkı, uzun bir kemiğin neden geniş olmadan tutunma yüzeyi olabildiğini ve önkoldaki ikilinin neden bambaşka bir gerekçeye dayandığını bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce yükün gerçekten uğramadığını doğrulayacağız. Sonra kemiğin ayak bileğinde ne kurduğunu göreceğiz — dersin merkezi orası. Ardından ikinci işine, tutunma yüzeyine bakacağız. Son olarak önkoldaki ikiliyle karşılaştıracağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-47'nin cümlesini yanında tut: skapula yassı ve geniştir çünkü işi tutunma yüzeyi olmaktır.

Mekanizma

Yük gerçekten uğramıyor

Önce olguyu netleştirelim.

Üst uç, tibianın yan yüzüne, tablanın hemen altına bağlanıyor. Yani dizin eklem yüzeyinin dışında kalıyor. Femur bu kemiğe hiç dokunmuyor.

Alt uçta da ağırlık doğrudan geçmiyor; yer itmesi tibianın yatay yüzeyinden yukarı çıkıyor.

Ama burada bir düzeltme şart, yoksa ders kendi kurduğu bağlantıyla çelişir.

İki kemik boyları boyunca bir zarla birbirine bağlı, ve iki uçta da bağlantıları var. Bağlı olan hiçbir şey kuvvetten tamamen kaçamaz.

"TAŞIMIYOR" DEMEK "HİÇ KUVVET GÖRMÜYOR" DEMEK DEĞİL — KASTEDİLEN, ANA YOLUN ONDAN GEÇMEMESİDİR.

Yükün küçük bir kısmı — kabaca altıda biri kadar — ona da geçiyor. Ama yolun kendisi tibiadan iniyor, ve bu ders o farkın sonuçlarını okuyor.

Taşımak ile tutmak

Dersin merkezine geldik.

Ders 06-61'de alt ucu kurmuştuk: tibia bir tavan ve bir iç duvar veriyordu. İki yüzey, yani bir köşe.

Bir köşe neye yarar? Bir şeyin üzerine oturmasına yarar, ama yana kaçmasını yalnız tek yönde engeller.

Fibula üçüncü kenarı getiriyor: dış duvarı.

Artık ortada bir köşe değil, iki duvarlı bir çatal var. Ayağın en üstteki kemiği bu çatalın içine giriyor ve iki yandan kavranıyor.

FIBULA YÜKÜ TAŞIMAZ AMA YÜKÜN KAÇMASINI ENGELLER — TAŞIMAK İLE TUTMAK AYNI İŞ DEĞİLDİR.

Ve iki duvar arasında tutulan bir kemik, tek bir yüzeye oturan kemikten bambaşka biçimde kararlı. Ders 06-19'un ölçeğini hatırla: derin yuva kararlılık verir, sığ yuva hareket. Çatal bu ölçeğin bir ara çözümü — üstten serbest, iki yandan sıkı.

İki duvar aynı boyda da değil. Dış duvar, iç duvardan belirgin biçimde daha aşağı iniyor.

BİR DUVARIN YÜKSEKLİĞİ, O YÖNE KAÇMANIN NE KADAR ENGELLENMESİ GEREKTİĞİNİ SÖYLER.

Bu, Ders 06-19'da oluklar için kurduğumuz okumanın çatal ölçeğindeki karşılığı: orada oluğun derinliği kaymamanın önemini söylüyordu, burada duvarın yüksekliği. Bunun klinik sonuçları bu dersin dışında ve Ders 00-16'ya havale edilir.

Bir de çatalın kendisi tam katı değil. Alt uçta iki kemik arasındaki bağlantı kemikle değil, lifli bir yapıyla kurulmuş. Ders 06-31'de kurmuştuk: biçimi korumak ile esnemek çelişince iş iki malzemeye bölünür. Çatalın biraz açılabilmesi gerekiyor, çünkü içine oturan kemik önden arkaya aynı genişlikte değil — o kemik bir sonraki dersin konusu.

Uzun ama geniş değil

İkinci işe geçelim.

Ders 06-47'de skapula için sormuştuk: neden yassı ve geniş? Cevap tutunma alanıydı — tutunma alan ister, kalınlık değil.

Fibula da bir tutunma yüzeyi, ama biçimi bambaşka: geniş değil, uzun.

TUTUNMA YÜZEYİ GENİŞ OLMAK ZORUNDA DEĞİL, UZUN DA OLABİLİR — ALAN İKİ BOYUTUN HANGİSİNDEN GELİRSE GELSİN ALANDIR.

Ayağı ve parmakları hareket ettiren kasların önemli bir bölümü bu kemikten başlıyor. Ve kemik ince olduğu için kasların yerleşeceği hacmi işgal etmiyor: baldırın kesitinde yer, kemiğe değil kasa ayrılmış durumda.

İki kemik arasındaki zar da tutunma yüzeyini büyütüyor. Zar hem bir bağlantı hem bir tarla — Ders 06-18'in kuralı kemik dışı bir yüzeyde çalışıyor.

Ve şimdi ilk sorunun cevabı tamamlanıyor: kemik ince olabiliyor çünkü yükün yalnız küçük bir payını taşıyor. Ders 06-46'da kurmuştuk, eksen boyunca yüklenen çubuk ince olabilir; burada bir adım ötesi var — az yüklenen çubuk daha da ince olabilir.

Önkoldaki ikili neden başka

Son karşılaştırma.

Önkolda da iki kemik yan yana. Ders 06-49'da bölünmenin sebebini kurmuştuk: dönme. Radius, ulnanın üzerinden geçerek eli çeviriyordu, ve iki kemik bu yüzden gerekliydi.

Baldırda öyle bir dönme yok. Buradaki iki kemik hareketi paylaşmıyor; işi paylaşıyor — biri taşıyor, öteki tutuyor ve tutunma yüzeyi oluyor.

Ders 06-56'da bunu kural olarak koymuştuk: aynı çözüm iki yerde iki ayrı sebeple ortaya çıkabilir, sayıya bakıp gerekçe okunmaz. Bu ders o kuralın ayrıntısı.

Bir sonuç daha var. Önkolda iki kemik ters yönde inceliyordu, çünkü her biri asıl işini bir uçta yapıyordu. Fibula ise iki ucunda da aynı işi yapıyor: yukarıda tibiaya bağlanıyor, aşağıda çatalın duvarı oluyor. İkisi de tutma işi.

BİR KEMİĞİN İKİ UCU FARKLI İŞ YAPMAK ZORUNDA DEĞİL — AYNI İŞİ İKİ YERDE DE YAPABİLİR.

Ve elle bulunabilirlik var: alt uçtaki topuz derinin hemen altında. Ders 06-61'de tibianın ön kenarı için kurduğumuz dürüst ödünleşme burada da geçerli.

Kaynağın fibulayı tibiadan sonra ve ayak bileği kemiklerinden hemen önce vermesi bir sıra kararı. Bu kemiğin asıl işi ancak iki komşusu birden bilinince görünüyor: tibia çatalın tavanını ve bir duvarını kurmuş, içine girecek kemik ise henüz anlatılmadı. Fibula tam ortada, çatalı tamamlayan parça olarak duruyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Fibula ne dizin tablasına katılır ne yer itmesini alır.
• "TAŞIMIYOR" DEMEK "HİÇ KUVVET GÖRMÜYOR" DEMEK DEĞİLDİR; ana yol ondan geçmez.
• İki kemik boyları boyunca bir zarla ve iki uçta bağlantılarla birbirine bağlıdır.
• Tibia bir tavan ve bir iç duvar verir, yani bir köşe (Ders 06-61).
• Fibula üçüncü kenarı, dış duvarı getirir ve ortaya bir çatal çıkar.
• FIBULA YÜKÜ TAŞIMAZ AMA YÜKÜN KAÇMASINI ENGELLER.
• TAŞIMAK İLE TUTMAK AYNI İŞ DEĞİLDİR.
• Çatal, derin yuva ile sığ yuva arasındaki bir ara çözümdür (Ders 06-19).
• BİR DUVARIN YÜKSEKLİĞİ O YÖNE KAÇMANIN NE KADAR ENGELLENMESİ GEREKTİĞİNİ SÖYLER.
• Dış duvar iç duvardan daha aşağı iner; klinik sonucu Ders 00-16'ya havale edilir.
• Alt uçtaki bağlantı kemikle değil lifli bir yapıyla kurulmuştur (Ders 06-31).
• Çatalın biraz açılabilmesi gerekir çünkü içine giren kemik her yerde aynı genişlikte değildir.
• TUTUNMA YÜZEYİ GENİŞ OLMAK ZORUNDA DEĞİL, UZUN DA OLABİLİR (Ders 06-47).
• Kemik ince olduğu için baldırın kesitinde yer kaslara kalır.
• Kemikler arası zar hem bağlantı hem tutunma tarlasıdır (Ders 06-18).
• Hiç yüklenmeyen bir çubuk, eksen boyunca yüklenenden de ince olabilir (Ders 06-46).
• Önkolda bölünmenin sebebi dönmeydi; baldırda işin paylaşılmasıdır (Ders 06-49, Ders 06-56).
• BİR KEMİĞİN İKİ UCU FARKLI İŞ YAPMAK ZORUNDA DEĞİLDİR.
• Alt uçtaki topuz derinin hemen altındadır ve elle izlenir (Ders 06-61).

Bir sonraki derste çatalın içine giren kemiğe ve onun komşularına geçiyoruz. Bilekte sekiz küçük kemik vardı ve hepsi kabaca birbirine yakın büyüklükteydi. Ayak bileğinde yedi tane var, ama bu grup eşit değil: biri tek başına bütün ağırlığı yukarıdan alıyor, bir başkası yere basan topuğu kuruyor, geri kalanı ise çok daha küçük. Aynı sayıdaki bir grup neden birinde eşit, ötekinde bu kadar dengesiz? Tarsal kemikler.