Eklem Damar ve Sinir Beslenmesi

Açılış

Bu bölümde her yapıyı mekanik olarak okuduk. Kaplama kaydırıyor ve yayıyordu, kılıf kapatıyordu, sıvı tutuyordu, dolgu uyuşmazlığı dolduruyordu, halka derinleştiriyordu, bağ sınırlıyordu.

Ama Ders 07-08'de bir soruyu ertelemiştik: kaplama nasıl besleniyor?

Şimdi o soruya geliyoruz, ve önce sorunun neden zor olduğunu görmek gerekiyor.

Eklem boşluğu kapalı bir bölme. Ders 07-09'da kılıfın onu sızdırmaz biçimde çevrelediğini kurmuştuk, ve Ders 07-10'da kapalılığın bütün kazançların kaynağı olduğunu.

Kapalı olmanın bir sonucu daha var, ve bu bölümde hiç konuşmadık. Kapalı bir bölmenin içine ulaşmak da zor. Dışarıdan gelen bir yol, sınırı geçmeden içeri giremez. Ve geçse bile başka bir engel var: kaplamanın üzeri kayan bir yüzey, ve kayan bir yüzeyin içinden bir şey geçirmek kolay değil.

Bu ders K3 katmanında. Sonunda kayan bir yüzeyin neden damar taşıyamayacağını, eklemin parçaları arasındaki asimetriyi, sıvının üçüncü işini ve yolların eklemi neden dolandığını bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce kayan yüzeyin geometrik zorunluluğunu kuracağız. Sonra eklem içindeki asimetriyi göreceğiz — dersin merkezi orası. Ardından sinir tarafına bakacağız. Son olarak yolların eklemi nasıl geçtiğini okuyacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-42'nin cümlesini yanında tut: damar ve sinir en korunaklı köşede gider.

Mekanizma

Kayan bir yüzeyin zorunluluğu

Önce bir düşünce denemesi yapalım.

Kaplamanın içinden bir damar geçtiğini varsay. Ne olurdu?

Ders 07-08'de kurmuştuk: eklem yüzü hareket boyunca temas eden alanların toplamı, ve iki yüzey birbirinin üzerinde gezinerek kayıyor.

Yani o damar her harekette iki sert yüzeyin arasında sıkışırdı. Bir kez değil — her adımda, her kavrayışta, ömür boyu.

KAYAN BİR YÜZEYİN İÇİNDEN DAMAR GEÇEMEZ — HER HAREKETTE EZİLİRDİ.

Bu bir kaza değil, geometrinin dayattığı bir sonuç. Kaplamanın damarsız olması bir eksiklik gibi görünür ama seçenek yoktu.

Ders 06-55'te benzer bir okuma yapmıştık: bir yapının riski, kemikten ne kadar ayrılabildiğiyle ölçülüyordu. Burada aynı mantık daha keskin — kayan iki yüzeyin arasında hiçbir şey ayrılamaz, dolayısıyla oraya hiçbir şey konmaz.

Eklem içindeki asimetri

Dersin merkezine geldik.

Bir eklemin parçalarını damar açısından sıraya diz.

Kapsül ve çevresi. Sınırın dışında, hareket etmeyen bir doku değil ama kayan bir yüzey de değil. Damardan zengin.

Bağlar. Kapsüle yakın ya da onun parçası; onlar da beslenebiliyor.

Kaplama. Sınırın içinde ve kayan yüzeyin ta kendisi. Damarsız.

BİR EKLEMİN PARÇALARI AYNI KOŞULLARDA YAŞAMAZ — EN ÇOK ÇALIŞAN YÜZEY, EN AZ ULAŞILAN YERDİR.

Bu tek başına dikkat çekici. Bir organın en çok yük taşıyan bölümü, en az beslenen bölümü.

O hâlde kaplamaya ne ulaşıyor? Cevap zaten bu bölümde duruyor.

Sıvı.

Ders 07-10'da sıvının iki işini kurmuştuk: kaydırıyor ve tutuyordu. Şimdi üçüncüsü ekleniyor.

SIVI ÜÇÜNCÜ BİR İŞ KAZANIR: KAYDIRIR, TUTAR, VE TAŞIR.

Ve bunun bir şartı var, ve şart yine kapalılıktan geliyor.

Kapalı bir bölmede bir şeyin bir yerden bir yere gitmesi için sıvının hareket etmesi gerekiyor. Sıvı ne zaman hareket eder? Eklem oynadığında — Ders 07-10'da boşluğun biçiminin konuma göre değiştiğini, girintilerin daralıp genişlediğini kurmuştuk.

KAPALI BİR BÖLMEDE TAŞIMA AKIŞLA OLUR — VE AKIŞI HAREKETİN KENDİSİ ÜRETİR.

Yani hareket bu eklemde yalnız bir çıktı değil; aynı zamanda kendi bakımının parçası.

Sinir tarafı: aynı asimetri

Üçüncü bölümde aynı soruyu sinirler için soralım, ve cevap benzer çıkıyor.

Kapsül ve bağlar duyarlıdır. Gerildiklerini, ne kadar gerildiklerini bildirebilirler.

Kaplama duyarlı değildir.

Yani eklemin çalışan yüzeyi kendi durumunu bildirmiyor. Bildiren şey kenarlar.

EKLEM KENDİNİ YÜZEYİNDEN DEĞİL, KENARINDAN BİLDİRİR.

Ders 06-22'nin yordamı burada da geçerli: bir yordamın hangi adımda cevap vermediği de bilgidir. Kaplama iki soruya birden boş dönüyor — ne damar taşıyor ne duyarlı. Ve bu boşluk onun ne olduğunu söylüyor: saf bir mekanik yüzey.

Sinirlerin nereden geldiği konusunda da bir düzen var.

BİR EKLEMİ HAREKET ETTİREN KASIN SİNİRİ, O EKLEME DE DAL VERİR — HAREKETİ ÜRETEN İLE DURUMU BİLDİREN AYNI HATTAN GELİR.

Bu ekonomik bir düzen. Ayrı bir hat kurmak yerine, zaten oraya giden hat ikinci bir görev alıyor. Ders 06-18'de bir yapının iki iş yapabildiğini görmüştük; burada bir yol iki iş yapıyor.

Sinirlerin ve damarların adları bu kursun konusu değil; Ders 06-22'nin kuralı geçerli, yüzey hangi yapının olduğunu değil nasıl bir yapı olduğunu söyler.

Yollar eklemi nasıl geçer

Kapanışta bir soru daha var.

Bir kolun ya da bacağın damarları ve sinirleri, uzuv boyunca ilerlerken eklemleri geçmek zorunda. Nasıl geçiyorlar?

Eklem çizgisinin üzerinden değil. Çevresinden.

Sebebi Ders 06-55'te kurulmuştu. Bir eklem her hareket ettiğinde bir tarafı geriliyor, öteki tarafı kısalıyor. Çizginin tam üzerinden geçen bir yol her harekette gerilirdi.

Çevreden dolanan bir yol ise gerilme farkını daha uzun bir mesafeye yayabiliyor.

BİR EKLEMİ GEÇMEK ZORUNDA OLAN YOL, ÜZERİNDEN DEĞİL ÇEVRESİNDEN DOLANIR.

Ve dolanırken bir ağ kuruyorlar: eklemin çevresinde birbirine bağlanan damarlar. Ders 06-42'de kurduğumuz kural burada da geçerli — damar ve sinir en korunaklı köşede gider.

Bu ağın ikinci bir sonucu var, ve tam da Kurs 06'da kurduğumuz bir kuralın karşıtı.

Ders 06-67'de yük yolunun seri olduğunu söylemiştik: zeminden omurgaya kadar her halka tek, ve bir halka kesilince yükün gidecek başka yolu yok.

Damar ağı öyle değil. Eklemin çevresini dolanan yollar birbirine bağlanıyor, yani birden çok yol aynı yere varıyor.

YÜK YOLU SERİDİR VE YEDEĞİ YOKTU — AMA DAMAR AĞI PARALELDİR, YEDEĞİ VARDIR.

Aynı gövdede iki farklı düzen. Ve fark işten geliyor: yükü taşımak için tek ve sağlam bir yol yeterli, ama ulaşmak için birden çok yol gerekiyor — çünkü hareket eden bir bölgede her yol bir anda gerilip daralabilir.

Bu düzenin bozulduğunda ne olduğu Ders 00-16'ya havale edilir.

Kaynağın beslenmeyi mimarinin sonuna koyması bir sıra kararı. Bu ders yeni bir yapı tanıtmıyor; var olan yapıların hangi koşullarda bulunduğunu okuyor. Ve o okuma ancak yapılar kurulduktan sonra mümkün — kaplamanın damarsız olmasının ne anlama geldiğini görmek için önce kaplamanın kayan bir yüzey olduğunu bilmek gerekiyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Eklem boşluğu kapalıdır, dolayısıyla içine ulaşmak da zordur (Ders 07-09, Ders 07-10).
• Kaplamanın içinden geçen bir damar her harekette sıkışırdı (Ders 07-08).
• KAYAN BİR YÜZEYİN İÇİNDEN DAMAR GEÇEMEZ; HER HAREKETTE EZİLİRDİ.
• Bu bir kaza değil, geometrinin dayattığı sonuçtur.
• Kayan iki yüzeyin arasında hiçbir şey ayrılamaz (Ders 06-55).
• Damarsızlığı "zayıf nokta" diye anlatmak sebebi değil sonucu tekrarlamaktır.
• Kapsül ve bağlar damardan zengindir; kaplama damarsızdır.
• BİR EKLEMİN PARÇALARI AYNI KOŞULLARDA YAŞAMAZ.
• EN ÇOK ÇALIŞAN YÜZEY, EN AZ ULAŞILAN YERDİR.
• Kaplamaya ulaşan şey sıvıdır.
• SIVI ÜÇÜNCÜ BİR İŞ KAZANIR: KAYDIRIR, TUTAR, VE TAŞIR (Ders 07-10).
• KAPALI BİR BÖLMEDE TAŞIMA AKIŞLA OLUR; AKIŞI HAREKETİN KENDİSİ ÜRETİR.
• Hareket yalnız bir çıktı değil, kendi bakımının parçasıdır.
• Kapsül ve bağlar duyarlıdır, kaplama değildir.
• EKLEM KENDİNİ YÜZEYİNDEN DEĞİL, KENARINDAN BİLDİRİR.
• Kaplama iki soruya birden boş döner; bu boşluk onun saf mekanik yüzey olduğunu söyler (Ders 06-22).
• BİR EKLEMİ HAREKET ETTİREN KASIN SİNİRİ, O EKLEME DE DAL VERİR.
• Zaten oraya giden hat ikinci bir görev alır; bu ekonomik bir düzendir (Ders 06-18).
• Eklem çizgisinin üzerinden geçen bir yol her harekette gerilirdi (Ders 06-55).
• BİR EKLEMİ GEÇMEK ZORUNDA OLAN YOL, ÜZERİNDEN DEĞİL ÇEVRESİNDEN DOLANIR (Ders 06-42).
• Çevreden dolanan yollar birbirine bağlanıp bir ağ kurar.
• YÜK YOLU SERİDİR VE YEDEĞİ YOKTU; DAMAR AĞI PARALELDİR, YEDEĞİ VARDIR (Ders 06-67).
• Taşımak için tek sağlam yol yeter, ulaşmak için birden çok yol gerekir.
• Yapı ve damar adları verilmez; klinik Ders 00-16'ya aittir.

Bir sonraki derste bölümü kapatıyoruz, ve bu bölümde iki kez kurduğumuz iki gözlemi birleştireceğiz. Birincisi: kapalı bir bölmede hacim artarsa basınç yükselir — Ders 07-10'da ve Ders 07-13'te söyledik. İkincisi: fazlalık rastgele dağılmıyor, kapsülün bol olduğu girintilere gidiyor. İkisi birleşince şu soru doğuyor: eğer fazlalığın gideceği yer kapsülün gevşeklik haritasıyla belirliyse, o dağılım önceden okunabilir mi? Eklem efüzyonunun anatomik dağılımı.