Ductus Thoracicus

Açılış

Göğüs kanalı, ductus thoracicus, bedenin en uzun ve en büyük lenf damarıdır. Yetişkinde yaklaşık 38–45 cm uzunluğundadır ama çapı yalnızca birkaç milimetredir. Karnın üst kısmında başlar, diyaframı aortla birlikte geçer, göğüs boşluğunda omurganın önünde yükselir, yolun ortasında sağdan sola geçer ve boyunda bir kavis çizerek sol ven açısına dökülür. Bacakların, karnın, pelvisin, sol göğsün, sol kolun ve baş ve boynun sol yarısının lenfi, yani bedenin lenfinin büyük bölümü, bu tek kanaldan kana döner.

Bu kanal diyaframı nereden geçer ve göğüste hangi yapıların arasında yükselir? Sağda başlayan bir kanal neden solda biter? Ve bir göğüs ameliyatından sonra akciğer zarının arasında süt beyazı bir sıvı birikmesi ne anlama gelir?

Bu derste ne olacak

Önce göğüs kanalının karındaki başlangıcını ve diyaframı geçtiği açıklığı göreceğiz. Sonra kanalı göğüs boşluğunda yükselirken komşularıyla birlikte izleyecek ve sağdan sola geçtiği düzeyi belirleyeceğiz. Ardından boyundaki kavisini, sol ven açısına açıldığı noktayı ve bu noktadaki kapakçığı ele alacağız. Son olarak kanalın sağdan sola geçişinin embriyodaki kökenini ve kanal zedelendiğinde ortaya çıkan klinik tabloyu inceleyeceğiz.

Sıfır noktası

Mekanizma

Başlangıç ve diyafram geçişi

Ders 09-28'de bel trunkuslarının ve bağırsak trunkusunun birinci ve ikinci bel omurları hizasında birleştiğini gördük. Göğüs kanalı bu birleşme noktasından, çoğu insanda cisterna chyli denen kese biçimindeki genişlemeden başlar. Başlangıçta aortun arkasında ve sağında durur.

Kanal yukarı çıkarak diyaframı on ikinci göğüs omuru hizasında, hiatus aorticus'tan geçer. Ders 09-17'de gördüğümüz gibi bu açıklık diyaframın kas lifleri arasında değil, iki bacağının arasında ve omurganın hemen önündedir. Aort açıklığın solunda, azigos ven çoğu zaman sağında, göğüs kanalı ise ikisinin arasında geçer. Açıklığın kenarları kas değil kiriş olduğu için kanal diyafram kasılırken sıkışmaz.

Göğüste: aort ile azigos ven arasında

Göğüs boşluğuna girdikten sonra kanal arka mediastende, omur gövdelerinin önünde yükselir. Solunda inen aort, sağında azigos ven, önünde yemek borusu bulunur; arkasında ise aorttan sağa geçen sağ arka kaburga arası arterler uzanır. Yol boyunca göğüs duvarının alt kısmının arka kaburga arası düğümlerinden gelen lenf damarlarını da alır.

Kanal dördüncü, beşinci ya da altıncı göğüs omuru hizasında yemek borusunun arkasından geçerek orta hattın soluna kayar. Bu noktadan sonra üst mediastende yemek borusunun sol kenarı boyunca yükselir ve sol köprücük altı arterinin iç yanından geçerek göğüs boşluğunun üst açıklığından boyna çıkar.

Boyundaki kavis ve ven açısı

Boyunda kanal yedinci boyun omuru hizasında dışa doğru bir kavis çizer. Bu kavis iç şah damarını, ortak karotis arteri ve vagus sinirini taşıyan karotis kılıfının arkasından geçer ve aşağı dönerek Ders 09-23'te gördüğümüz sol ven açısına, sol iç şah damarı ile sol köprücük altı veninin birleştiği yere açılır. Sol boyun ve sol köprücük altı trunkusları genellikle bu son bölüme katılır.

Kanalın içinde birçok kapakçık vardır ve dolu bir kanal bu yüzden boncuk dizisi gibi görünür. Ven açısına açıldığı noktada da bir çift kapakçık bulunur. Bu son kapakçık, vendeki kanın lenf kanalına geri kaçmasını önler. Lenfi kanal boyunca kanal duvarındaki düz kasın kasılmaları, çevredeki dokuların basıncı ve kapakçıklar ilerletir; soluk alırken göğüs içi basıncın düşmesi ise lenfi karından göğse doğru emer.

Sağdan sola geçişin kökeni ve klinik bağ

Kanalın yolun ortasında taraf değiştirmesi, embriyodaki gelişiminin izidir. Erken embriyoda sağda ve solda iki ayrı göğüs kanalı gelişir ve bu iki kanal arasında çapraz bir bağlantı kurulur. Yetişkinde göğüs kanalı, sağ kanalın alt kısmından, çapraz bağlantıdan ve sol kanalın üst kısmından oluşur; bu yüzden aşağıda sağda başlayıp yukarıda solda biter. Kanalın iki kollu, ağ biçiminde ya da her iki ven açısına birden açılması gibi değişkenlikler de bu çift kökenden kaynaklanır.

Göğüs kanalı bir ameliyatta, özellikle yemek borusu ameliyatlarında, ya da göğüs yaralanmasında zedelenirse şilus akciğer zarının içine sızar. Bu duruma şilotoraks denir; boşaltılan sıvı süt beyazıdır ve içinde bol yağ bulunur. Sıvının biriktiği taraf zedelenmenin düzeyine göre değişir: kanalın sağda seyrettiği alt bölümündeki bir yaralanma çoğunlukla sağ tarafta, sola geçtikten sonraki üst bölümündeki bir yaralanma çoğunlukla sol tarafta şilotoraks yapar. Tedavide kanal bazen diyaframın hemen üstünde bağlanır; lenf, lenf damarları ile venler arasındaki başka bağlantılardan kana ulaşmaya devam eder.

Kendin dene

Toparlayalım

• Ductus thoracicus yaklaşık 38–45 cm uzunluğunda, birkaç milimetre çapında, bedenin en büyük lenf damarıdır.
• Birinci-ikinci bel omurları hizasında, çoğu kez cisterna chyli'den başlar ve diyaframı on ikinci göğüs omuru hizasında hiatus aorticus'tan geçer.
• Arka mediastende aort ile azigos venin arasında, yemek borusunun arkasında yükselir.
• Dördüncü–altıncı göğüs omurları hizasında sola geçer ve yemek borusunun sol kenarı boyunca boyna çıkar.
• Boyunda yedinci boyun omuru hizasında kavis çizer ve sol ven açısına açılır; açılma noktasındaki kapakçık kanın kanala kaçmasını önler.
• Sağdan sola geçiş, embriyodaki iki kanalın çapraz bağlantısından gelir.
• Kanalın zedelenmesi şilotoraksa yol açar; sıvının tarafı zedelenmenin düzeyine göre değişir.

Bu derste göğüs kanalının embriyodaki sağ kanalın alt kısmından ve sol kanalın üst kısmından oluştuğunu gördük. Embriyodaki sağ kanalın üst kısmı ise ortadan kalkmaz. Bir sonraki derste bu kalıntının, sağ lenfatik kanalın, hangi trunkusları topladığını ve sağ ven açısına nasıl açıldığını göreceğiz. Sağ Lenfatik Kanal.