Doğum Kanalının Kemik Anatomisi

Açılış

Önce sınırı çizelim, çünkü bu dersin adı yanıltıcı olabilir.

Burada bir sürecin nasıl işlediğini anlatmıyoruz. Aşamaları, yönetimi, değerlendirmeyi de anlatmıyoruz. Anlattığımız tek şey kemik: kanalın çerçevesi nasıl bir biçime sahip, ve o biçim neye izin veriyor.

Şimdi asıl soruya gelelim.

Bu bölüm boyunca kanalı hep boş bıraktık. Kenarlarını çizdik, düzeylerini ayırdık, çaplarını tanımladık. Ama hiç kimse boş bir tünelin ölçüsüyle ilgilenmez.

Bir sayı tek başına ne dar ne geniştir. Ölçünün anlamı ancak karşılaştırma ile doğar: neye göre dar, neye göre geniş? Ve karşılaştırmaya geçtiğimizde beklenmedik bir şey görünüyor. İki taraf da tam olarak katı değil. Ne kanal tümüyle kemik, ne de geçen şey tümüyle sert.

Bu ders K4 katmanında. Sonunda kanalın hangi bölümünün kemik olmadığını, geçen yapının neden katı sayılamayacağını, kanalın biçiminin hangi geometrik zorunluluğu getirdiğini ve bu dersin nerede durduğunu bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce karşılaştırmanın neden gerekli olduğunu kuracağız. Sonra iki tarafın da esnediğini göreceğiz — dersin merkezi orası. Ardından kanalın biçiminin getirdiği zorunluluğa bakacağız. Son olarak bu dersin söylemediklerini açıkça yazacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 06-69'un cümlesini yanında tut: iki ağız farklı yönlere bakar, aradaki kanal düz değil eğridir.

Mekanizma

Ölçü tek başına konuşmaz

Ders 06-71'de çapları kurduk ve bir kural koyduk: bir ölçünün anlamı, nasıl alındığı söylenmeden yoktur.

Şimdi ikinci bir kural ekliyoruz.

BİR GEÇİDİN ÖLÇÜSÜ TEK BAŞINA NE DAR NE GENİŞTİR — ANLAMI ANCAK KARŞILAŞTIRMAYLA DOĞAR.

Bir kapının genişliği, ondan geçecek şeyin genişliği bilinmeden değerlendirilemez. Aynı sayı bir durumda bol, başka bir durumda dar olabilir.

Bu yüzden bu ders kanalı ilk kez boş bırakmıyor. Ama dikkat: karşılaştırmayı yapan biz değiliz. Biz yalnız iki tarafın kemik yapısını tarif ediyoruz.

İki taraf da esner

Dersin merkezine geldik.

Önce kanal tarafı.

Ders 06-69'da çıkışın sınırını izlemiştik: önde kemik kemer, yanlarda iki kalın tümsek, ama arkada tümseklerle kuyruk sokumu arasında kemik yok. Orayı bağlar kapatıyor.

Ders 06-40'ta da kuyruk sokumunun bir omurdan geriye kalan şey olduğunu, kemik bağlantısını kaybettiğini görmüştük.

İkisi birleşince şu çıkıyor: çıkışın arka sınırı oynayabilir. Kuyruk sokumu arkaya doğru bir miktar hareket edebiliyor, çünkü onu tutan şey kemik değil.

Halkanın kendisi de tam kaynaşmış bir çember değil. Ders 06-57'de önde iki kalça kemiğinin kıkırdakla birleştiğini kurmuştuk, ve gerekçesini de yazmıştık: biçimi korumak ile esnemek çelişince iş iki malzemeye bölünür.

Halkayı bir kez daha say. Kapanması için üç birleşme gerekiyor: arkada iki yanda kaynaşmış omurlarla, önde orta hatta.

Şimdi üçüne de bak. Hiçbiri kaynaşmış değil — hiçbiri tek bir kemik hâline gelmiş bir kaynak değil.

HALKA ÜÇ EKLEMLE KAPANIR VE ÜÇÜ DE KAYNAŞMIŞ DEĞİLDİR — KAPALI OLMAK KATI OLMAK DEMEK DEĞİL.

Ders 06-56'da bu halkayı "kapalı" diye tanımlamıştık ve bu doğruydu. Ama kapalı olmak, çemberin hiç oynamadığı anlamına gelmiyor. Kapalılık geometrik bir özellik; katılık ise malzeme özelliği, ve ikisi ayrı.

Şimdi geçen taraf.

Ders 06-23'te kafatasının neden çok parçalı olduğunu kurmuştuk: içindeki büyüyor, ve kemik içeriden büyüyemiyor. Ders 06-33'te de dikişlerin ve köşelerdeki boşlukların bu yüzden var olduğunu görmüştük.

Yani yenidoğan kafatası tek parça bir kabuk değil. Parçaları arasında dişli birleşmeler ve köşelerinde açık boşluklar var, ve bu parçalar birbirine göre az miktarda kayabiliyor.

Şimdi ikisini birleştir.

BİR GEÇİT İLE GEÇEN ŞEY KARŞILAŞTIĞINDA UYUM TEK TARAFTAN GELMEZ — İKİSİ DE AZ MİKTARDA DEĞİŞEBİLİR.

Ve burada dürüst bir cümle kurmak gerekiyor. Kafatasının bölünmüş olması büyüme için kurulmuş bir düzendi; Ders 06-23 bunu açıkça söylüyordu.

KAFATASI BÜYÜMEK İÇİN BÖLÜNMÜŞTÜ; AYNI BÖLÜNME BAŞKA BİR DURUMDA DA İŞE YARIYOR — BİR ÇÖZÜM İKİNCİ BİR KAZANÇ VEREBİLİR.

Bu bir amaç iddiası değil, bir sonuç gözlemi. Yapı bir sebeple bölünmüş, ve bölünmüş olması başka bir yerde de karşılık veriyor.

Kanalın biçiminden çıkan zorunluluk

Üçüncü bölümde geometriye bakalım, çünkü kanalın biçimi tek başına bir şey söylüyor.

Ders 06-69'da iki olgu kurmuştuk.

Birincisi: iki ağız farklı yönlere baktığı için kanal düz değil, eğri. Arka duvarın kendi kavsini izliyor.

İkincisi: en geniş eksen yol boyunca çeyrek tur dönüyor. Girişte enine, çıkışta öne arkaya.

Bu ikinci olgunun doğrudan bir sonucu var, ve o sonuç saf geometri.

EN GENİŞ EKSEN YOL BOYUNCA DÖNÜYORSA, GEÇEN ŞEYİN YÖNÜ DE SABİT KALAMAZ.

Bir şeyin en uzun boyutu geçidin en geniş yönüne denk gelmek zorundaysa, ve o yön yol boyunca dönüyorsa, geçen şey de dönmek zorunda.

Bu cümle bir süreç tarifi değil; kemik biçiminden okunan bir zorunluluk. Sürecin kendisi, nasıl gerçekleştiği ve neyin izlendiği bu dersin dışında ve Ders 00-16'ya havale edilir.

Bir de darboğaz meselesi var. Ders 06-71'de kurmuştuk: bir geçidi belirleyen çap en büyüğü değil en küçüğü, ve en küçük olan ağızlarda olmayabilir. Ders 06-69'da da orta bölgenin yan duvarlardan içeri uzanan çıkıntılar yüzünden dar olduğunu görmüştük. Yani kanalın kritik yeri görünen ağızlarda değil, arada.

Bu ders ne söylemiyor

Kapanışta sınırları tek tek yazalım, çünkü K4 katmanında en çok kayılan yer burası.

Sayı yok. Ders 06-71'in kararı sürüyor: kaynaksız yazılan bir ölçü bilgi değildir.

Değerlendirme yok. Bir pelvisin "yeterli" ya da "yetersiz" olduğu türünden bir dil bu derste kullanılmadı. Böyle bir yargı ölçü, yöntem ve bağlam gerektirir; üçü de Ders 00-16'ya aittir.

Birey hakkında çıkarım yok. Ders 06-72'de kurmuştuk: ortalamalar farklı olabilir ama dağılımlar üst üste biner, ve ortak aralığa düşen bir ölçü tek bir birey hakkında karar vermeye yetmez.

Ve en önemlisi: kemik çerçeve buradaki tek etken değil. Kanalın iç yüzünü kaplayan yumuşak yapılar, bağların gerginliği ve daha pek çok şey bu kursun konusu değil.

BİR YAPININ ÖLÇÜSÜNÜ BİLMEK, SONUCU BİLMEK DEĞİLDİR — KEMİK ÇERÇEVE HİKÂYENİN YALNIZ BİR BÖLÜMÜDÜR.

Kaynağın bu dersi morfoloji farklarından sonra koyması bir sıra kararı. Karşılaştırma yapabilmek için önce ölçüt dilinin (Ders 06-71) ve değişkenlik çerçevesinin (Ders 06-72) kurulmuş olması gerekiyordu. Ters sırada verilseydi kanalın ölçüleri tek ve sabit değerler gibi görünür, ve bu dersin merkezindeki "iki taraf da esner" gözlemi anlamsız kalırdı.

Kendin dene

Toparlayalım

• Bu ders bir süreci değil, kemik çerçeveyi anlatır.
• BİR GEÇİDİN ÖLÇÜSÜ TEK BAŞINA NE DAR NE GENİŞTİR.
• Anlamı ancak karşılaştırmayla doğar (Ders 06-71).
• Çıkışın arka sınırında kemik yoktur; orayı bağlar kapatır (Ders 06-69).
• Kuyruk sokumu arkaya bir miktar oynayabilir (Ders 06-40).
• Halka önde kıkırdakla birleşir; biçim ile esneklik iki malzemeye bölünmüştür (Ders 06-57).
• Halkanın kapanması için üç birleşme gerekir ve hiçbiri kaynaşmış değildir.
• HALKA ÜÇ EKLEMLE KAPANIR AMA KAPALI OLMAK KATI OLMAK DEMEK DEĞİLDİR (Ders 06-56).
• Kapalılık geometrik, katılık malzeme özelliğidir; ikisi ayrıdır.
• Yenidoğan kafatası tek parça bir kabuk değildir.
• Dikişler ve köşelerdeki boşluklar parçaların az miktarda kaymasına izin verir (Ders 06-33).
• BİR GEÇİT İLE GEÇEN ŞEY KARŞILAŞTIĞINDA UYUM TEK TARAFTAN GELMEZ.
• KAFATASI BÜYÜMEK İÇİN BÖLÜNMÜŞTÜ; AYNI BÖLÜNME BAŞKA DURUMDA DA İŞE YARIYOR (Ders 06-23).
• Bu bir amaç iddiası değil, bir sonuç gözlemidir.
• Kanal düz değil eğridir ve arka duvarın kavsini izler (Ders 06-69).
• En geniş eksen girişte enine, çıkışta öne arkayadır.
• EN GENİŞ EKSEN YOL BOYUNCA DÖNÜYORSA, GEÇEN ŞEYİN YÖNÜ DE SABİT KALAMAZ.
• Bu bir süreç tarifi değil, kemik biçiminden okunan bir zorunluluktur.
• Bir geçidi belirleyen çap en küçüğüdür ve ağızlarda olmayabilir (Ders 06-69, Ders 06-71).
• Bu derste sayı verilmedi; kaynaksız ölçü bilgi değildir (Ders 06-71).
• Yeterlilik türünden bir değerlendirme dili kullanılmadı; o Ders 00-16'ya aittir.
• Ortalamalar farklı olsa da dağılımlar örtüşür (Ders 06-72).
• BİR YAPININ ÖLÇÜSÜNÜ BİLMEK, SONUCU BİLMEK DEĞİLDİR.

Bir sonraki derste bölümün en üst katmanına çıkıyoruz. Bu bölüm boyunca sürekli "değişir" dedik: kenarın biçimi değişir, açı değişir, ölçü kişiden kişiye kayar. Ama hiçbir yerde bu değişimi sayıya dökmedik — çünkü bir biçimi sayıya çevirmenin kendisi ayrı bir yöntem sorunu. İki pelvisin ölçülerini karşılaştırılabilir kılan nedir, ve bir biçim farkı nasıl ölçülebilir bir büyüklüğe dönüşür? Morfometrik pelvis varyasyonları.