Close-Packed ve Loose-Packed Pozisyonlar

Açılış

Ders 07-11'de bir ölçek kurmuştuk: tam uyan iki yüzey kilitlenir, hiç uymayan dar bir temasta kalır. O dersten beri uyumu hep eklemin biçiminden gelen sabit bir özellik gibi kullandık — kondiloidin uyumu, küre-yuvanın uyumu.

Ama bir eklemin biçimi tek, konumu çok. Diz düzken de bükülüyken de aynı iki kemik, aynı iki yüzey. Peki uyum ikisinde de aynı mı? Yoksa aynı eklem, durduğu açıya göre bazen tam uyan, bazen az uyan bir yüzey mi sunuyor?

Bu ders K3 katmanında. Sonunda uyumun neden açıya göre değiştiğini, close-packed pozisyonun tam olarak ne olduğunu, bir eklemin ömrünün çoğunu neden başka bir durumda geçirdiğini ve bunun stabilite üçlüsüyle nasıl bağlandığını bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce uyumun neden sabit olmadığını kuracağız. Sonra close-packed pozisyonun ne olduğunu türeteceğiz — dersin merkezi orası. Ardından loose-packed'ın neden kuralın kendisi olduğunu göreceğiz. Son olarak bunu stabilite üçlüsüne bağlayacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 07-11'in cümlesini yanında tut: tam uyan iki yüzey kilitlenir, hiç uymayan dar temasta kalır.

Mekanizma

Uyum neden sabit değil

Ders 07-11'de uyumu iki yüzeyin eğriliğinin ne kadar örtüştüğü olarak kurmuştuk. Ama bir eklem yüzeyinin eğriliği kendi içinde bile sabit değil.

Femurun ucundaki yuvarlak kısmı düşün. Tepeden bakınca daire gibi görünür, ama gerçekte değil — bir bölgede eğrisi daha dar, başka bir bölgede daha geniş. Tek bir yarıçap değil, sürekli değişen bir yarıçaplar dizisi.

Tibia plâtosunun yüzeyi de kendi içinde sabit değil.

Şimdi dizi bükmeye başla. Her açıda, femurun o anki temas noktasındaki eğrilik, tibianın o anki temas noktasındaki eğriliğiyle karşılaşıyor. Bu karşılaşma her açıda farklı bir eşleşme veriyor.

BİR EKLEM YÜZEYİNİN EĞRİLİĞİ HER NOKTADA AYNI DEĞİLDİR — VE İKİ YÜZEY YALNIZ BELİRLİ BİR AÇIDA, EN İYİ EŞLEŞEN NOKTALARLA KARŞI KARŞIYA GELİR.

Yani uyum, biçimden gelen sabit bir sayı değil; biçim ile açının birlikte ürettiği bir değer. Aynı eklem, konumuna göre daha uyumlu ya da daha az uyumlu olabiliyor.

Bu, Ders 07-11'in kendisini çürütmüyor — sınırını çiziyor. Orada kurduğumuz "kondiloid şu kadar uyumlu, küre-yuva şu kadar uyumlu" karşılaştırması hâlâ geçerli, ama bu bir ortalama ya da bir tavan değeri gibi okunmalı. Her eklemin kendi içinde de bir uyum aralığı var, ve o aralığın tepe noktası bu dersin konusu.

BİR EKLEM TİPİNİN UYUMU (Ders 07-11) İLE O EKLEMİN BELİRLİ BİR ANDAKİ UYUMU (bu ders) İKİ AYRI ÖLÇEKTİR — BİRİ EKLEMLER ARASI KARŞILAŞTIRIR, ÖTEKİ TEK BİR EKLEMİN KENDİ İÇİNDEKİ DEĞİŞİMİNİ ÖLÇER.

Close-packed: kilitlenmenin doruğu

Dersin merkezine geldik.

O tek açıya, uyumun en yüksek olduğu konuma, close-packed pozisyon diyoruz.

Ders 07-11'in ölçeğini hatırla: uyum arttıkça temas alanı büyür, gerilim düşer. Ders 07-25'te bunu genişletmiştik: uyum arttıkça yer değiştirmeye direnç de artar, yani stabilite yükselir.

Close-packed pozisyonda eklem, bu ölçeğin kilitlenen ucuna en çok yaklaştığı andadır.

CLOSE-PACKED POZİSYONDA UYUM, STABİLİTE VE BAĞ GERGİNLİĞİ AYNI ANDA ZİRVEYE ÇIKAR — ÇÜNKÜ ÜÇÜ DE AYNI GEOMETRİK KÖKTEN ÇIKAR.

Bağların da bu ana denk gelmesi bir tesadüf değil. Yüzeyler en sıkı kenetlendiğinde, kemikler birbirine göre en çok "sarmalanmış" konumdadır, ve bu sarmalanma genellikle kapsülü ve bağları da aynı anda geriyor.

Yani close-packed, tek bir ölçünün değil, birkaç ölçünün aynı anda tepe yaptığı nokta.

Loose-packed: kuralın kendisi

Şimdi ikinci tarafa bakalım.

Close-packed tek bir açı olduğuna göre, geriye kalan sonsuz sayıda açı loose-packed. Bu, bir istisna değil; bir eklemin normal hâli.

BİR EKLEM ÖMRÜNÜN ÇOĞUNU LOOSE-PACKED POZİSYONLARDA GEÇİRİR — ÇÜNKÜ CLOSE-PACKED TEK BİR AÇIDIR, GERİ KALAN HER AÇI LOOSE-PACKED'TIR.

Loose-packed pozisyonlarda uyum düşük, kapsül gevşek, ve eklem içinde küçük bir oyun payı var — Ders 07-18'de menteşenin payını hatırla, o da aynı fikrin bir örneğiydi.

Ve loose-packed kendi içinde tek bir durum değil; bir gradyan. Close-packed'e ne kadar yakınsan uyum o kadar yüksek, ne kadar uzaksan o kadar düşük.

Bu gradyanın pratik bir sonucu var: bir eklemi manuel olarak incelemek ya da hareket ettirmek isteyen biri için loose-packed'ın en gevşek noktası özel bir değer taşıyor. Kapsül en az gergin, yüzeyler en az kenetliyken, eklem içindeki oyun payı en büyük hâline geliyor. Bu noktaya genellikle istirahat pozisyonu deniyor — close-packed'in tam karşı ucu.

LOOSE-PACKED BİR ARALIKTIR, VE O ARALIĞIN KENDİ İÇİNDE DE EN GEVŞEK NOKTASI VARDIR — İSTİRAHAT POZİSYONU, CLOSE-PACKED'İN TAM KARŞI UCUDUR.

Stabilite üçlüsüne bağlanma

Kapanışta bunu Ders 07-25, Ders 07-26 ve Ders 07-27'nin kurduğu üçlüye bağlayalım.

Close-packed pozisyonda biçimin kendisi geçici olarak çok daha fazla stabilite veriyor — Ders 07-25'in dilinde, biçimden gelen statik pay büyüyor.

Ama eklem ömrünün çoğunu loose-packed'ta geçirdiğine göre, bu bedava payın çoğu zaman mevcut olmadığını biliyoruz. Geri kalan zamanda stabilite ağırlıklı olarak kapsül-bağ ve kasa kalıyor.

BİR EKLEMİN GÜNLÜK STABİLİTESİ AĞIRLIKLA KAPSÜL-BAĞ VE KASA DAYANIR — ÇÜNKÜ BİÇİMİN VERDİĞİ EN YÜKSEK PAY YALNIZ TEK BİR ANDA, CLOSE-PACKED'TA MEVCUTTUR.

Bu, Ders 06-48'in ayakta durma örneğine de bir açıklama katıyor. Diz düz durduğunda (close-packed'a yakın), biçim daha çok yük taşıyor ve kaslar daha az çalışıyor; diz hafifçe bükülü durduğunda (loose-packed), kasların yükü artıyor. Aynı gözlem, şimdi bu dersin diliyle: konum, biçimin ne kadar "bedava" stabilite verdiğini belirliyor.

Kaynağın bu dersi konveks-konkav kuralı ve zincir derslerinden sonra vermesi bir sıra kararı: hangi yüzeyin hareket ettiği ve kayma yönü bilinmeden, "en uyumlu an" kavramı boş bir tanım olurdu. Bu ders, önceki üç dersin kurduğu hareket resmine, konumun uyumu nasıl değiştirdiğini ekliyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Ders 07-11 uyumu eklemin biçiminden gelen sabit bir özellik gibi kullanmıştı.
• Bir eklem yüzeyinin eğriliği kendi içinde sabit değildir.
• BİR EKLEM YÜZEYİNİN EĞRİLİĞİ HER NOKTADA AYNI DEĞİLDİR.
• İki yüzey yalnız belirli bir açıda en iyi eşleşen noktalarla karşılaşır.
• Uyum, biçim ile açının birlikte ürettiği bir değerdir.
• EKLEMLER ARASI UYUM (Ders 07-11) İLE TEK EKLEMİN İÇİNDEKİ UYUM İKİ AYRI ÖLÇEKTİR.
• Close-packed'i her zaman "tam düz, tam açık" sanmak bazı eklemlerde yanılgıya götürür.
• Close-packed pozisyon, uyumun en yüksek olduğu tek açıdır.
• CLOSE-PACKED'DA UYUM, STABİLİTE VE BAĞ GERGİNLİĞİ AYNI ANDA ZİRVEYE ÇIKAR (Ders 07-11, Ders 07-25).
• Bağların gerilmesi tesadüf değil; sarmalanma kapsülü de aynı anda geriyor.
• Loose-packed, close-packed dışındaki her açıdır — istisna değil, normal hâldir.
• BİR EKLEM ÖMRÜNÜN ÇOĞUNU LOOSE-PACKED POZİSYONLARDA GEÇİRİR.
• Loose-packed tek bir durum değil, close-packed'e uzaklığa göre değişen bir gradyandır.
• Bu gradyanın en gevşek noktasına istirahat pozisyonu denir.
• Biçimin verdiği en yüksek stabilite payı yalnız close-packed anında mevcuttur.
• BİR EKLEMİN GÜNLÜK STABİLİTESİ AĞIRLIKLA KAPSÜL-BAĞ VE KASA DAYANIR.
• Diz düz durduğunda biçim daha çok, bükülüyken kaslar daha çok yük taşır (Ders 06-48).

Bir sonraki derste bu ölçeğin bir ucuna, loose-packed'ın en gevşek noktasına bakıyoruz. Kapsül en gevşek, uyum en düşükken bir eklem yerinden ne kadar kolay çıkar, ve bu çıkışın izi kemikte nasıl okunur? Çıkık Mekanizmalarını Anatomiden Okumak.