Çıkık Mekanizmalarını Anatomiden Okumak

Açılış

Ders 07-31'in kapanışında bir soru bıraktık: kapsül en gevşek, uyum en düşükken bir eklem yerinden ne kadar kolay çıkar, ve bu çıkışın izi kemikte nasıl okunur?

Bu ders K4 katmanında, ve bir sınır çizerek başlıyor: çıkığın nasıl tanındığını ya da nasıl tedavi edildiğini anlatmıyoruz. Bunlar klinik alanın konusu (Ders 00-16). Burada kurulan şey yalnız bir şey: çıkık hangi yöne olur, ve bu yön neden rastgele değil.

Şimdiye kadar üç ayrı stabilite kaynağı kurduk — biçim, kapsül-bağ, kas — ve her birinin yöne göre değiştiğini gördük. Bir eklem çıktığında, bu üç kaynağın aynı anda en zayıf olduğu bir yöne mi çıkıyor, yoksa rastgele mi?

Bu ders K4 katmanında. Sonunda çıkığın anatomik olarak ne demek olduğunu, zayıf yönün üç kaynağın kesişiminden nasıl çıktığını, omuzda bu yönün neden öne baktığını ve loose-packed pozisyonların neden bu açıdan daha riskli olduğunu bileceksin.

Bu derste ne olacak

Önce çıkığı anatomik olarak tanımlayıp sınırı netleştireceğiz. Sonra zayıf yönün üç kaynağın kesişiminden çıktığını türeteceğiz — dersin merkezi orası. Ardından bunu omuzda somutlaştıracağız. Son olarak loose-packed pozisyonlarla bağlantısını kapatacağız.

Sıfır noktası

Ve Ders 07-26'nın cümlesini yanında tut: kapsülün gevşek olduğu yön, hareketin çok olduğu yöndür.

Mekanizma

Çıkık nedir, bu ders neyi anlatmıyor

Çıkığı anatomik olarak sade tanımlayalım: bir eklem yüzeyi karşısındaki yüzeyle temasını tamamen kaybediyor. Kayma ya da yuvarlanma değil; iki yüzey artık dokunmuyor.

Bunun olması için bir kuvvetin, o anki stabilite kaynaklarının toplamından fazla olması gerekiyor. Yani çıkık, Ders 07-25'te kurduğumuz stabilite tanımının doğrudan tersi: kuvvet, direnci aşıyor.

Bu ders çıkığın nasıl fark edildiğini, hangi görüntüleme yönteminin kullanıldığını ya da nasıl düzeltildiğini anlatmıyor — bunlar Ders 00-16'nın konusu. Burada yalnız anatomik neden, yani hangi yönün neden zayıf olduğu kuruluyor.

Zayıf yön: üç kaynağın kesiştiği yer

Dersin merkezine geldik.

Ders 07-25, Ders 07-26 ve Ders 07-27'de üç kaynağı kurmuştuk, ve üçünün de bir ortak özelliği vardı: yön bağımlı olmaları. Biçim bazı yönlerde çok uyumlu bazılarında az; kapsül bazı yönlerde kalın bazılarında gevşek; kas bazı konumlarda güçlü çekebiliyor bazılarında zayıf.

Şimdi üçünü üst üste koy. Bir eklemin belirli bir konumunda, üçü de aynı yönde en zayıf noktasına denk gelebilir.

BİR EKLEMİN ÇIKMASI EN KOLAY OLDUĞU YÖN, ÜÇ STABİLİTE KAYNAĞININ (BİÇİM, KAPSÜL-BAĞ, KAS) AYNI ANDA EN ZAYIF OLDUĞU YÖNDÜR.

Bu üçü her zaman aynı yönde çakışmak zorunda değil — çoğu eklemde birbirini tamamlıyorlar, biri zayıfken öteki güçlü. Ama bazı konumlarda üçü aynı anda hizalanıyor, ve o konum diğerlerinden belirgin biçimde daha kırılgan hâle geliyor.

Omuzda zayıf yön

Bunu somutlaştıralım.

Omuz düşük uyumlu bir eklemdi (Ders 07-22); biçimden gelen pay zaten az. Ders 07-09'un kuralını hatırla: kapsülün gevşek olduğu yön, hareketin çok olduğu yön. Omuzun en çok hareket ettiği yönlerden biri dışa dönme, ve bu yön kapsülün de en gevşek olduğu yön.

Kolu yukarı kaldırıp dışa çevirdiğinde iki şey aynı anda oluyor: humerus başının yuvaya oturan bölümü değişiyor (biçimin sağladığı sınırlı pay bu konumda daha da azalıyor) ve kapsülün en gevşek yönü tam da bu harekette geriliyor — geriliyor ama bu, o yönün hâlâ öteki yönlerden daha az korumalı olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

OMUZUN KARAKTERİSTİK ZAYIF YÖNÜ ÖNE-AŞAĞI DOĞRUDUR — ÇÜNKÜ KOLUN BU KONUMUNDA BİÇİMİN SAĞLADIĞI PAY EN AZ, KAPSÜLÜN O YÖNDEKİ DESTEĞİ EN GEVŞEKTİR.

Bu, üç dersin (Ders 07-22, Ders 07-25, Ders 07-26) ayrı ayrı kurduğu üç gözlemin aynı yönde kesişmesi. Hiçbiri tek başına çıkık yönünü açıklamıyor; üçü birlikte açıklıyor.

Loose-packed pozisyonlar neden daha riskli

Kapanışta Ders 07-31'e bağlanalım.

Close-packed pozisyonda uyum en yüksekti — biçimin verdiği bedava pay zirvedeydi. Loose-packed pozisyonlarda bu pay küçülüyor.

LOOSE-PACKED POZİSYONLAR ÇIKIK AÇISINDAN DAHA RİSKLİDİR — ÇÜNKÜ O POZİSYONLARDA BİÇİMİN SAĞLADIĞI BEDAVA PAY EN AZDIR, VE KALAN YÜK KAPSÜL-BAĞ İLE KASA DÜŞER (Ders 07-25, Ders 07-26, Ders 07-27, Ders 07-31).

Ve bir eklem ömrünün çoğunu loose-packed'ta geçirdiğine göre (Ders 07-31), stabilitenin çoğu zaman biçimden değil bu iki pasif ve aktif kaynaktan geldiğini biliyoruz. Zayıf yön tam olarak bu iki kaynağın da aynı anda yetersiz kaldığı an ve yönde ortaya çıkıyor.

Kemiğin kendisi bu geçmişin bir kaydını taşıyabilir — Ders 06-18'de kurduğumuz gibi, yapı kendisine ne olduğunun izini taşır. Ama bu izin nasıl okunduğu, neyi gösterdiği ve hangi kararlara bağlandığı klinik alanın konusudur (Ders 00-16). Burada kurulan şey yalnız zayıf yönün anatomik kökeni.

Kaynağın bu dersi stabilite üçlüsü ve close-packed/loose-packed derslerinden sonra vermesi bir sıra kararı: üç kaynak ve konumun uyuma etkisi bilinmeden, "zayıf yön" kavramı boş bir etiket olurdu. Bu ders, önceki dört dersin kurduğu haritayı tek bir soruda birleştiriyor: hepsi aynı anda nerede zayıflıyor?

Kendin dene

Toparlayalım

• Çıkık, bir eklem yüzeyinin karşısındakinden tamamen ayrılıp temasın kaybolmasıdır.
• Çıkık, kuvvetin o anki stabilite kaynaklarının toplamını aşmasıdır (Ders 07-25).
• Bu ders çıkığın tanınması ve tedavisini anlatmaz; bunlar Ders 00-16'nın konusudur.
• Çıkığı rastgele sanmak, yönün anatomik olarak belirlendiğini kaçırır.
• Üç stabilite kaynağı da yön bağımlıdır (Ders 07-25, Ders 07-26, Ders 07-27).
• BİR EKLEMİN ZAYIF YÖNÜ, ÜÇ KAYNAĞIN AYNI ANDA EN ZAYIF OLDUĞU YÖNDÜR.
• Üç kaynak genelde birbirini tamamlar; bazı konumlarda aynı yönde hizalanır.
• Omuz düşük uyumludur, ve en çok hareket ettiği yön kapsülün de en gevşek olduğu yöndür (Ders 07-22, Ders 07-09).
• OMUZUN ZAYIF YÖNÜ, BİÇİMİN PAYI EN AZ VE KAPSÜL EN GEVŞEKKEN ORTAYA ÇIKAR.
• Üç ayrı dersin gözlemi aynı yönde kesiştiğinde açıklama tamamlanır.
• Close-packed'da biçimin bedava payı zirvededir, loose-packed'da azalır (Ders 07-31).
• LOOSE-PACKED POZİSYONLAR ÇIKIK AÇISINDAN DAHA RİSKLİDİR.
• Bir eklem ömrünün çoğunu loose-packed'ta geçirir; stabilite çoğunlukla kapsül-bağ ve kastan gelir.
• Yapı kendisine ne olduğunun izini taşıyabilir (Ders 06-18); izin okunması klinik alanın konusudur.

Bir sonraki derste zayıf yöne gelen kuvvet, eklemi çıkarmasa bile bir iz bırakabilir mi sorusuna geçiyoruz. Kapsül ve bağ, defalarca gerildiğinde ya da tek seferde aşırı gerildiğinde ne olur — ve bu, eklemin gelecekteki stabilitesini nasıl değiştirir? Bağ Yaralanması ve Eklem İnstabilitesi.