Aralıklı Tekrar Programı Kurma

Açılış

Bir önceki derste nasıl çalışacağını belirledik: hatırlayarak. Bu derste ne zaman sorusunu cevaplayacağız.

Soru önemsiz görünüyor ama değil. Aynı toplam sürede, tekrarları doğru zamanlara dağıtan öğrenci, hepsini bir güne yığan öğrenciden kalıcı olarak daha fazlasını tutar.

Öğrenmenin miktarını çalışma süresi belirler. Kalıcılığını tekrarların zamanlaması belirler.

Bu derste ne olacak

Önce unutmanın nasıl işlediğine bakacağız — çünkü tekrar takvimi, unutma eğrisine göre kurulur. Sonra anatomiye uygun somut bir tekrar programı vereceğim. Ardından 2.781 derslik bir programda bu sistemin nasıl yönetileceğini, neyin tekrarlanıp neyin tekrarlanmayacağını konuşacağız.

Sıfır noktası

Yeni öğrenilen bir bilgi hızla zayıflar. İlk kayıp en hızlıdır: bir bölümü okuduktan bir gün sonra hatırladığın, bir saat sonra hatırladığından belirgin biçimde azdır. Sonraki günlerde kayıp yavaşlar.

Bu, on dokuzuncu yüzyılın sonunda Hermann Ebbinghaus'un kendi üzerinde yaptığı çalışmalarla tanımlanmış ve sonrasında tekrar tekrar doğrulanmış bir örüntüdür.

Önemli olan sonucu: tekrar, unutmanın eşiğinde en çok işe yarar. Çok erken tekrarlarsan zaten hatırlıyorsundur, kazanç azdır. Çok geç tekrarlarsan baştan öğreniyorsundur, maliyet yüksektir.

Doğru an, "neredeyse unuttuğun" andır.

Mekanizma

Neden aralık açılır

Her başarılı hatırlamadan sonra bilgi biraz daha dayanıklı hâle gelir. Bu yüzden tekrar aralıkları sabit kalmaz, genişler.

Klasik bir dizi:

1. Aynı gün (öğrendikten birkaç saat sonra)
2. Ertesi gün
3. Üç gün sonra
4. Bir hafta sonra
5. İki–üç hafta sonra
6. Bir ay sonra
7. Üç ay sonra

Yedi tekrarla, çoğu bilgi aylarca erişilebilir kalır. Toplam süre şaşırtıcı derecede azdır — çünkü her tekrar bir öncekinden kısadır.

Anatomiye özel bir takvim

Genel dizi anatomide biraz değişir, çünkü anatomi bilgisi katmanlı gelir: aynı yapıyı ilerideki kurslarda tekrar görürsün.

Önerilen düzen:

• Aynı gün: Bölümü bitirince boş sayfa çalışması (5 dakika).
• Ertesi gün: Etiketsiz görsel ya da komşuluk soruları (10 dakika).
• Bir hafta sonra: Hafızadan çizim (10 dakika).
• Bir ay sonra: Bölüm sonu tekrarı — yalnız zayıf kalan başlıklar (15 dakika).
• Doğal tekrar: İlgili yapı başka bir kursta geçtiğinde, o an bir kez daha hatırla.

Sonuncusu bedavadır ve en değerlisidir. Üst ekstremite kursunda öğrendiğin brakiyal pleksus, kraniyal sinirler kursunda ya da klinik anatomi kursunda tekrar karşına çıkar. O anda "bunu biliyorum" deyip geçmek yerine on saniye durup hatırlamaya çalışmak, planlı bir tekrar kadar etkilidir.

Neyi tekrarlamalı, neyi tekrarlamamalı

2.781 derslik bir programda her şeyi tekrarlamak imkânsızdır. Seçmek zorundasın.

Mutlaka tekrarla:

• Üzerine başka bilgi binecek olanlar — yön terimleri, düzlemler, temel hareketler.
• Adlandırma kökleri; bir kez oturduğunda yüzlerce adı taşır.
• Kendi alanına ait bölgeler.

Tekrarlama gerekmez:

• Türetilebilen bilgiler. Bir kasın işlevini adından ve yolundan çıkarabiliyorsan, onu ezber listesine koyma.
• Bir kez okuyup bağlam olarak bilmen yeten ayrıntılar.
• Yalnız merak için okuduğun K5 içerikleri.

Sistemi hafif tut

Tekrar sisteminin en yaygın ölüm sebebi, sistemin kendisinin iş hâline gelmesidir.

Üç pratik kural:

1. Tek bir liste tut. Karmaşık bir yazılım kurmana gerek yok. Bir defter ya da basit bir tablo yeter: konu, ilk çalışma tarihi, sonraki tekrar tarihi.

2. Kaçırılan tekrarı telafi etme. Bir tekrarı kaçırdıysan bir sonrakine geç, geriye dönme. Biriken borç sistemi çökertir.

3. Günde on beş dakika sınırı koy. Tekrar, yeni öğrenmenin yerine geçmemeli. On beş dakikaya sığmıyorsa listeni budamalısın; daha çok zaman ayırmamalısın.

Aralıklı tekrar ile katman sistemi

Bu akademide doğal bir avantaj var: aynı konu farklı katmanlarda tekrar karşına çıkıyor.

Bir konuyu K1'de okuyup birkaç hafta sonra K2'de tekrar okumak, aralıklı tekrarın kendisidir — ama sıkıcı bir tekrar değil, derinleşen bir tekrar. İkinci okumada ilk okumayı hatırlar, üstüne ayrıntı koyarsın.

Bir önceki derslerde "aynı konuyu iki katmanda okumak etkili bir yöntemdir" demiştim. Sebebi bu.

Ne kadar sürer, ne kadar tutar

Dürüst bir beklenti: doğru kurulmuş bir tekrar programıyla, bir bölümü kalıcı hâle getirmek toplam kırk beş dakika ek çalışma ister — beş ayrı seansa dağılmış hâlde.

Aynı bölümü sınavdan önce yığarak çalışmak da benzer bir süre alır. Fark, sınavdan iki ay sonra ortaya çıkar.

Kendin dene

Toparlayalım

• Unutma en hızlı ilk gün olur; tekrar, unutmanın eşiğinde en çok işe yarar.
• Aralıklar genişler: aynı gün, ertesi gün, bir hafta, bir ay, üç ay.
• Anatomide beşinci ve en değerli tekrar bedavadır: aynı yapı başka bir kursta geçtiğinde durup hatırlamak.
• Türetilebilen bilgiyi tekrar listesine koyma; liste yalnız ezber gerektirenlerden oluşmalı.
• Sistemi hafif tut: tek liste, kaçırılanı telafi etme, günde on beş dakika sınırı.
• Katman sistemi doğal bir aralıklı tekrardır: aynı konuyu K1'de ve sonra K2'de okumak.

Bir sonraki derste öğrenme kaynaklarını birlikte kullanmayı ele alacağız: kadavra, atlas, model ve görüntüleme.