Anatomik Pozisyon Nedir?

Açılış

"Elin yukarısı" nerede?

Kolun aşağı sarkıyorsa elin yukarısı avuç içidir. Kolunu kaldırıp avucunu yere çevirdiysen elin yukarısı el sırtıdır. Yatıyorsan cevap tamamen değişir.

Aynı beden, aynı el, üç farklı cevap. Ve bu yüzden anatomide "yukarı" kelimesi tek başına hiçbir şey ifade etmez.

Çözüm basit ve zekicedir: herkes aynı bedeni hayal etsin. Bir referans duruşu tanımlanır, bütün yön tarifleri o duruşa göre yapılır. Beden gerçekte ne yapıyor olursa olsun, tarif değişmez.

Anatomik pozisyon bir duruş değil, bir sözleşmedir. Bedenin nasıl durduğunu değil, nasıl konuşulacağını belirler.

Bu derste ne olacak

Önce anatomik pozisyonu tam olarak tanımlayacağız — beş bileşeni var ve her birinin bir gerekçesi. Sonra en çok şaşırtan bileşene bakacağız: avuç içlerinin neden öne baktığı. Ardından bu sözleşmenin neden gerekli olduğunu ve olmasaydı ne olurdu sorusunu ele alacağız.

Sıfır noktası

1. Ayakta, dik durur.
2. Baş öne bakar, gözler ufuk hizasında.
3. Kollar gövdenin yanında, aşağı sarkar.
4. Avuç içleri öne bakar (ön kol supinasyonda).
5. Ayaklar bitişik ya da hafif açık, parmaklar öne bakar.

Bir anatomi metninde "yukarıda", "önde", "dışta" gibi her kelime bu duruşa göre söylenir. Hasta sırtüstü yatıyor olsa bile.

Mekanizma

Beş bileşenin gerekçesi

Ayakta ve dik. Yerçekimine göre bir "yukarı" ve "aşağı" tanımlanabilmesi için. Yatan bir bedende baş ile ayak arasındaki eksen yatay olur ve "üst/alt" anlamını yitirir.

Baş öne, gözler ufukta. Kafanın kendi içindeki yönleri sabitler. Baş öne eğik ya da geriye atık olduğunda kafatası içindeki yapıların birbirine göre yönü değişmez ama bedene göre yönü değişir.

Kollar yanda, aşağı. Kolun bedene göre konumunu sabitler. Kol yukarı kalktığında omuz eklemindeki her şeyin yönü değişir.

Ayaklar öne. Bacağın dönme durumunu sabitler. Ayak parmakları dışa dönükken bacağın "iç" ve "dış" yüzleri kayar.

Dördüncü bileşen — avuç içleri — ayrı bir açıklamayı hak ediyor.

Avuç içleri neden öne bakıyor

Bu, anatomik pozisyonun en çok şaşırtan ve en çok sorgulanan bileşeni. Doğal duruşta kollar sarktığında avuç içleri gövdeye bakar; öne çevirmek bilinçli bir hareket gerektirir.

Sebebi ön koldaki iki kemikle ilgili.

Ön kolda iki uzun kemik vardır ve bunlar birbirinin üzerinden dönebilir. Avuç yukarı/öne bakarken bu iki kemik yan yana ve paralel durur. Avuç aşağı/arkaya çevrildiğinde ise kemikler birbirinin üzerine çaprazlanır.

Şimdi sorun şu: kemikler çaprazlandığında ön koldaki her yapının birbirine göre konumu değişir. Bir damar "iç tarafta" mıdır "dış tarafta" mıdır — cevap, avucun hangi yöne baktığına göre değişir.

Paralel duruş, tarifi sabitler. Bu yüzden anatomik pozisyon o duruşu seçer.

Bir ayrıntı daha: bu yüzden ön kolda "iç" ve "dış" yerine kemik adına dayalı yön terimleri kullanılır. Bunu Ders 01-25'te ayrıca göreceğiz.

Sözleşme olmasaydı ne olurdu

Somut bir örnekle görelim.

Bir kaynak şöyle yazsın: "Bu sinir kolun iç yüzünde seyreder." Anatomik pozisyon yoksa okuyucu şunu soramaz bile: hangi duruşta? Kol yanda sarkarken mi, yukarı kalkıkken mi?

Kol yukarı kalktığında iç yüz dışa döner. Aynı cümle, iki duruşta iki farklı yeri işaret eder.

Sonuç üç düzeyde ortaya çıkardı:

• Eğitimde: İki kitap aynı yapıyı farklı yerde tarif ederdi.
• Klinikte: Bir hekimin tarifi başka bir hekim tarafından yanlış anlaşılırdı.
• Cerrahide: Bir kesinin yeri belirsizleşirdi.

Anatomik pozisyon bu üç riski tek bir kararla ortadan kaldırır: tarif hep aynı bedene göre yapılır.

Sözleşmenin sınırları

Dürüst olmak gerekirse anatomik pozisyon her şeyi çözmez.

Hareketli yapılar. Bir eklem hareket ettiğinde ilişkiler değişir ve anatomik pozisyon yalnız başlangıç noktasını tarif eder. Hareket sırasında ne olduğunu anlatmak için ayrı bir dile ihtiyaç vardır — Bölüm 01.5'in konusu.

İç organların yer değiştirmesi. Kurs 01-05'te gördüğümüz gibi organlar pozisyonla, solunumla ve yerçekimiyle kayar. Anatomik pozisyon "referans" konumu verir; canlı bedendeki gerçek konum ondan sapabilir.

Görüntüleme. Görüntülemelerin çoğu sırtüstü yatarken çekilir. Anatomik terimler yine anatomik pozisyona göre kullanılır — ama okuyanın, bedenin gerçekte yatıyor olduğunu akılda tutması gerekir.

Nasıl akılda tutulur

Basit bir yol: avucunu öne çevirip ayakta durmayı bir kez fiziksel olarak dene. Otuz saniye.

Sonra kollarını doğal hâline bırak ve farkı hisset — ön kolun döndüğünü, kemiklerin çaprazlandığını fark edeceksin. Bir kez bedeninde yaşadığında, kural soyut bir kalıp olmaktan çıkar.

İkinci yol: her yön terimi okuduğunda içinden "anatomik pozisyonda" diye tamamla. "Superior" değil, "anatomik pozisyonda daha yukarıda". Birkaç hafta sonra bu ek kendiliğinden düşer ama alışkanlık kalır.

Kendin dene

Toparlayalım

• Anatomik pozisyon bir duruş değil, bir konuşma sözleşmesidir; bedenin gerçekte ne yaptığından bağımsızdır.
• Beş bileşen: ayakta ve dik, baş öne ve gözler ufukta, kollar yanda, avuç içleri öne, ayaklar öne.
• Her bileşen bir belirsizliği kapatır: dik duruş "yukarı"yı, kol konumu omuzu, ayak yönü bacağın dönmesini sabitler.
• Avuç içlerinin öne bakması, ön koldaki iki kemiğin paralel durmasını sağlar; çaprazlandıklarında bütün ön kol tarifi kayar.
• Sözleşme olmasaydı aynı cümle iki farklı yeri işaret ederdi — eğitimde, klinikte ve cerrahide.
• Sınırları var: hareket, organ kayması ve görüntüleme pozisyonu ayrıca hesaba katılır.

Bir sonraki derste bu sözleşmenin en çok hataya yol açan ayrıntısına geliyoruz: hastanın sağı ile gözlemcinin sağı.