Abdüksiyon ve Addüksiyon

Açılış

İkinci hareket ailesi. Bir öncekiyle aynı yapıda ama farklı bir düzlemde.

Ve bu çiftin bir avantajı var: adları anlamlarını taşıyor. Latince kökleri bir kez öğrendiğinde, hangisinin hangi yöne olduğunu bir daha karıştırmazsın.

Ab- uzağa, ad- yakına. Abdüksiyon orta hattan uzaklaştırır, addüksiyon yaklaştırır. Ad, hareketin kendisini söylüyor.

Bu derste ne olacak

Çifti tanımlayıp üçlüyü kuracağız. Sonra "orta hat" kavramının burada özel bir sorun ürettiğini göreceğiz: el ve ayak için orta hat neresidir? Ardından bu hareketin bedende nerelerde bulunduğunu ve nerede bulunmadığını ele alacağız. Son olarak kas yerleşimine bakacağız.

Sıfır noktası

Üçlü:

• Düzlem: frontal (yana).
• Eksen: sagittal (önden arkaya).
• Eklem: en az iki eksene sahip eklemler — omuz, kalça, el bileği, parmaklar.

Ders 01-32'deki kural yine çalışıyor: hareket frontal düzlemde, eksen ona dik olan sagittal eksende.

Ders 01-17'deki orta hat kavramı burada doğrudan kullanılıyor — bu hareket ailesi, o kavram olmadan tanımlanamaz.

Mekanizma

Referans hangi orta hat

Şimdi bu dersin asıl inceliğine geliyoruz.

Kol ve bacak için referans bedenin orta hattıdır. Kolu yana kaldırmak orta hattan uzaklaştırmaktır — abdüksiyon.

Ama el ve ayak için bu referans işe yaramaz. Parmakları birbirinden açtığında hepsi bedenin orta hattından uzaklaşmıyor; bir kısmı yaklaşıyor.

Çözüm: el ve ayak kendi orta hatlarını kullanır.

• Elde referans orta parmaktır. Parmakların orta parmaktan uzaklaşması abdüksiyon, ona yaklaşması addüksiyondur. Orta parmağın kendisi iki yöne de "abdüksiyon" yapar — çünkü referansın kendisidir.
• Ayakta referans ikinci parmaktır.

Bu, Ders 01-24 ve 01-25'te üç kez gördüğümüz örüntünün bir kez daha tekrarı: kendi ekseni olan yapı, kendi referansını taşır.

Başparmak ayrıca özeldir. Elin diğer parmaklarından farklı bir düzlemde durur; bu yüzden başparmağın abdüksiyon ve addüksiyonu, diğer parmaklarınkinden farklı bir düzlemde gerçekleşir. Başparmağın kendine özgü hareketleri Ders 01-44'ün konusu.

Nerede var, nerede yok

Bu hareket ailesi her eklemde bulunmaz ve bu, bir öncekinden en büyük farkı.

Bulunduğu yerler:

• Omuz: kolun yana kaldırılması ve indirilmesi.
• Kalça: bacağın yana açılması ve kapatılması.
• El bileği: elin başparmak tarafına ve serçe parmak tarafına eğilmesi. Bu hareketler genellikle Ders 01-25'teki kemik adlarıyla anılır — radial ve ulnar sapma.
• Parmaklar: açılma ve kapanma.

Bulunmadığı yerler:

• Dirsek. Tek eksenli bir eklemdir; yalnız fleksiyon–ekstansiyon yapar.
• Diz. Neredeyse tek eksenlidir; yana açılma hareketi yoktur.
• Parmak ara eklemleri. Parmakların uç eklemleri yalnız bükülüp düzelir.

Örüntü net: abdüksiyon–addüksiyon yalnız iki ya da üç eksenli eklemlerde bulunur. Ders 01-31'deki eklem sınıflandırması burada karşılığını veriyor — bir eklemin hangi hareketleri yapabildiği, kaç eksene sahip olduğundan çıkar.

Bu, ezberi ciddi biçimde azaltır: bir eklemin abdüksiyon yapıp yapmadığını hatırlamana gerek yok; kaç eksenli olduğunu bilmen yeter.

Bir sınır sorusu: nereye kadar

Kolu yana kaldırma hareketinin ilginç bir tarafı var.

Belirli bir noktaya kadar hareket yalnız omuz ekleminde gerçekleşir. Ondan sonrasında kürek kemiği de dönmeye başlar ve kolun daha yukarı çıkmasını sağlar.

Yani "kolu yukarı kaldırmak" tek bir eklemin işi değil; iki yapının birlikte çalışmasıdır. Bu ortaklık, omzun neden bu kadar geniş hareket aralığına sahip olduğunu açıklar.

Kürek kemiğinin bu hareketi Ders 01-46'nın konusu ve orada ayrıntısıyla ele alınacak. Burada kurulan nokta şu: bir hareketin adı tek bir eklemi işaret etse bile, gerçekte birden fazla eklem katkıda bulunabilir.

Bunun klinik karşılığı doğrudan: bir kişide kol kaldırma kısıtlıysa, sorun omuz ekleminde de olabilir kürek kemiğinin hareketinde de. İkisini ayırt etmek muayenenin işidir.

Kasların eksene göre konumu

Ders 01-32'deki kısayolu bu çift için uygulayalım.

Sagittal eksen önden arkaya uzanır. Bu eksenin:

• Üstünden ya da dışından geçen kaslar abdüksiyon yapar.
• Altından ya da içinden geçen kaslar addüksiyon yapar.

Omuzda bunu elle doğrulayabilirsin: omzun üst-dış yüzeyindeki kas kolu yana kaldırır. Koltuk altına doğru uzanan kaslar ise kolu gövdeye çeker.

Kalçada da aynı mantık: kalçanın dış yüzündeki kaslar bacağı açar, uyluğun iç yüzündekiler kapatır.

Buradaki tutarlılığa dikkat: fleksiyon–ekstansiyonda kol ve bacak ters çalışıyordu (gelişimsel dönme yüzünden). Abdüksiyon–addüksiyonda ise aynı çalışıyor — çünkü bu hareket uzvun kendi yüzlerine göre değil, bedenin orta hattına göre tanımlanır ve açan kaslar her iki uzuvda da eklemin orta hattan uzak tarafında durur.

Bu ayrıntı, gelişimsel dönmenin neyi değiştirip neyi değiştirmediğini gösteriyor.

Kendin dene

Toparlayalım

• Abdüksiyon orta hattan uzaklaştırır, addüksiyon yaklaştırır. Adlar anlamlarını taşır: ab- uzağa, ad- yakına.
• Üçlü: frontal düzlem, sagittal eksen, iki ya da üç eksenli eklemler.
• Kol ve bacakta referans bedenin orta hattıdır; el ve ayakta kendi orta hatları (orta parmak ve ikinci parmak).
• Bu, "kendi ekseni olan yapı kendi referansını taşır" örüntüsünün bir kez daha tekrarı.
• Hareket yalnız iki ya da üç eksenli eklemlerde bulunur; dirsek ve dizde yoktur.
• Bir eklemin bu hareketi yapıp yapmadığı ezberlenmez, eksen sayısından çıkarılır.
• Kolu yukarı kaldırmak tek bir eklemin işi değildir; kürek kemiği de katkıda bulunur.
• Eksenin dışından geçen kas açar, içinden geçen kapatır — ve bu kez kol ile bacak AYNI çalışır.

Bir sonraki derste üçüncü ve son temel eksene geçiyoruz: iç ve dış rotasyon.