Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
- "sanki … -mış gibi" = als ob + Konjunktiv II; "wie" değil.
- als ob → çekimli fiil sonda: als ob er krank wäre.
- Kısa biçim: als + fiil: als wäre er krank; iki biçim karıştırılmaz.
- Sık ana cümleler: so tun, aussehen, klingen, sich fühlen (+ als ob).
- Geçmiş izlenim: hätte/wäre + Partizip II (als ob nichts passiert wäre).
- Güçlü biçimler: wüsste, käme, gäbe, ginge; konuşmada olası durumda Präsens de duyulur.
Kanca
İş yerindeki toplantıda yeni gelen bir meslektaş, projenin her ayrıntısını yıllardır biliyormuş gibi konuşuyor; oysa ekibe iki gün önce katıldı. Toplantıdan sonra bir arkadaşına fısıldamak istiyorsun: "Sanki her şeyi biliyormuş gibi konuşuyor." Aklına gelen Almanca cümle: "Er spricht wie er alles weiß." Arkadaşın gülüyor ve cümleni tamamlıyor: "Ja, er tut so, als ob er alles wüsste."
Türkçede "sanki" ve "-mış gibi" bir izlenimi anlatır: bir şey öyle görünüyor, ama belki de öyle değil. Almancada bu iş "als ob" ile kurulan bir yan cümleye düşer ve yan cümlenin fiili çoğu zaman Konjunktiv II'dedir. Konjunktiv II burada da, B2.1 ve B2.2'deki gibi, bir şeyin gerçek olmayabileceğini işaretler. Bu derste "als ob" yapısını, onun kısa biçimini ve bu yapıların en sık kullanıldığı fiilleri göreceğiz.
Anlatım
"als ob" + Konjunktiv II
"als ob" ile açılan cümle bir yan cümledir; çekimli fiili en sonda bekle. Bu fiil çoğu zaman Konjunktiv II'dedir, çünkü anlatılan şey gerçek değildir ya da gerçek olduğu şüphelidir: "Er tut so, als ob er krank wäre" (Sanki hastaymış gibi davranıyor). Gerçekte hasta değil ya da hasta olduğundan emin değiliz. "Sie redet, als ob sie die Chefin wäre" (Sanki patronmuş gibi konuşuyor).
"als ob" yan cümlesi genellikle bir izlenim bildiren ana cümlenin arkasından gelir. En sık görülen kalıplar şunlardır: "so tun, als ob …" (… gibi davranmak), "aussehen, als ob …" (… gibi görünmek), "klingen, als ob …" (… gibi duyulmak), "sich fühlen, als ob …" (kendini … gibi hissetmek). "Es sieht so aus, als ob es gleich regnen würde" (Birazdan yağmur yağacakmış gibi görünüyor). "Ich fühle mich, als ob ich hundert Jahre alt wäre" (Kendimi yüz yaşındaymışım gibi hissediyorum).
"so tun" kalıbında "so" kelimesi düşmez: "Er tut so, als ob …". "aussehen" ile kullanıldığında "so" sık görülür ama zorunlu değildir: "Du siehst aus, als ob du müde wärst" ile "Du siehst so aus, als ob du müde wärst" ikisi de doğrudur.
Kısa biçim: "als" + fiil
Almancada "ob" kelimesi düşürülebilir. O zaman çekimli fiil "als" kelimesinin hemen arkasına gelir: "Er tut so, als wäre er krank." "Du siehst aus, als wärst du müde." Anlam aynıdır; bu biçim biraz daha kısa ve yazıda çok yaygındır. B2.1'de "wenn" düştüğünde fiilin başa geçtiğini görmüştün; burada da "ob" düşünce fiil onun boşalttığı yeri alır.
İki biçimi birbirine karıştırmamak gerekir: ya "als ob" + fiil sonda, ya "als" + fiil hemen arkada. "als ob wäre er" gibi bir karışım yanlıştır.
Güçlü fiillerde Konjunktiv II: wüsste, käme, gäbe
Şimdiye kadar Konjunktiv II'yi daha çok "wäre", "hätte", modal fiiller ve "würde" + mastar ile kurduk. "als ob" cümlelerinde birkaç sık fiilin kendi Konjunktiv II biçimi de sık duyulur. Bunlar Präteritum kökünden, çoğu zaman Umlaut eklenerek türer: "wusste → wüsste" (bilse), "kam → käme" (gelse), "gab → gäbe" (olsa, bulunsa), "ging → ginge" (gitse). "Er tut so, als ob er alles wüsste" (Her şeyi biliyormuş gibi davranıyor). "Es ist, als gäbe es keine Probleme" (Sanki hiç sorun yokmuş gibi).
Bu biçimler günlük konuşmada "würde" + mastar ile de değiştirilebilir: "als ob er alles wissen würde". "wüsste" özellikle "wissen" fiilinde çok yaygındır ve "würde wissen" biçimine göre daha doğal duyulur; "käme" ve "ginge" ise konuşmada daha çok "würde kommen", "würde gehen" ile yer değiştirir.
Geçmişe dönük izlenim
İzlenim geçmişteki bir olayla ilgiliyse B2.1'deki geçmiş Konjunktiv kullanılır: "hätte/wäre" + Partizip II. "Er tut so, als ob er nichts gewusst hätte" (Sanki hiçbir şey bilmemiş gibi davranıyor). "Sie sieht aus, als hätte sie die ganze Nacht nicht geschlafen" (Bütün gece uyumamış gibi görünüyor). "Es war, als wäre die Zeit stehen geblieben" (Sanki zaman durmuştu).
Zaman ilişkisine dikkat et: ana cümlenin zamanı ne olursa olsun, "als ob" cümlesindeki şimdiki biçim aynı anı, geçmiş biçim daha önceki bir anı anlatır. "Er tat so, als ob er krank wäre" (O anda hastaymış gibi davrandı). "Er tat so, als ob er krank gewesen wäre" (Daha önce hastaymış gibi davrandı).
Konjunktiv mi, Präsens mi?
Günlük konuşmada "als ob" cümlesinde bazen Präsens de duyulur, özellikle izlenimin doğru olma olasılığı yüksekse: "Es sieht so aus, als ob es regnet" (Yağmur yağacak gibi görünüyor; büyük ihtimalle yağacak). Konjunktiv II ise şüpheyi ya da gerçek dışılığı açıkça işaretler: "Er tut so, als ob er krank wäre" cümlesi, konuşanın bu hastalığa inanmadığını gösterir. Özenli konuşmada ve yazıda Konjunktiv tercih edilir.
Haber metinlerinde "als ob" cümlesinde bazen "sei" ya da "habe" gibi başka bir biçim de görürsün: "als ob er krank sei". Bu, B1.31'de tanıdığın Konjunktiv I'dir ve B2'nin ilerleyen bir dersinde ayrıntılı işlenecek; anlam Konjunktiv II'li cümleyle aynıdır.
| Yapı | Fiilin yeri | Örnek |
|---|---|---|
| als ob + Konjunktiv II | sonda | als ob er krank wäre |
| als + Konjunktiv II | "als"tan hemen sonra | als wäre er krank |
| geçmiş izlenim | hätte/wäre + Partizip II | als ob er nichts gewusst hätte |
| güçlü fiil | wüsste, käme, gäbe | als ob er alles wüsste |
| konuşmada, olası | Präsens | als ob es regnet |
Örnekler
Her örnekte izlenimin gerçek olup olmadığını ve fiilin nerede durduğunu söyle.
Birinci ve üçüncü örneklerde konuşan, izlenime inanmıyor; Konjunktiv II bu kuşkuyu taşır. İkinci ve yedinci örneklerde "ob" düşmüş, fiil "als" kelimesinin hemen arkasına gelmiştir.
Sık yapılan hatalar
Yaygın yanlış"sanki … gibi" yapısını "wie" ile çevirmek: "Er spricht wie er alles weiß", "Er tut so, wie er krank ist".
— Türkçedeki "gibi" kelimesi öğrenciyi doğrudan "wie" kelimesine götürür. "wie" bir benzerlik ya da tarz bildirir ("wie ein Kind": bir çocuk gibi), ama arkasından gerçek dışı bir durum anlatan bir cümle getirmez. Doğrusu: "Er spricht, als ob er alles wüsste." "Er tut so, als ob er krank wäre."
Yaygın yanlış"als ob" sonrasında ana cümle sırasını sürdürmek: "als ob er ist krank", "als ob sie wäre müde".
— "als ob" kelimesini tek bir bağlaç gibi değil de "als" kısa biçiminin bir uzantısı gibi algılayan öğrenci ana cümle sırasını korur. "als ob" sonrasında çekimli fiil en sona kayar. Doğrusu: "als ob er krank wäre", "als ob sie müde wäre".
Yaygın yanlışİki biçimi birleştirmek: "als ob wäre er krank".
— Hem uzun hem kısa biçimi duyan öğrenci ikisinin parçalarını tek cümlede kullanır. "ob" varsa fiil sona gider; "ob" yoksa fiil "als" kelimesinin hemen arkasına gelir. Doğrusu: "als ob er krank wäre" ya da "als wäre er krank".
Mini alıştırma
Cevaplar
- "Sie tut so, als ob sie keine Zeit hätte."
- "Er sieht aus, als wäre er gerade aufgestanden."
- "Er tut so, als ob er die Antwort wüsste."
- "Du redest, als ob du der Chef wärst. Es sieht aus, als ob das Problem gelöst wäre." ya da "… als wäre das Problem gelöst." (wie değil als ob; biçimler karışmaz)
- "Sie lächelt, als ob nichts passiert wäre." ya da "Sie lächelt, als wäre nichts passiert." ("passieren" Perfekt'i "sein" ile kurar → wäre passiert)
Özet kartı
- "sanki … -mış gibi" = als ob + Konjunktiv II; "wie" değil.
- als ob → çekimli fiil sonda: als ob er krank wäre.
- Kısa biçim: als + fiil: als wäre er krank; iki biçim karıştırılmaz.
- Sık ana cümleler: so tun, aussehen, klingen, sich fühlen (+ als ob).
- Geçmiş izlenim: hätte/wäre + Partizip II (als ob nichts passiert wäre).
- Güçlü biçimler: wüsste, käme, gäbe, ginge; konuşmada olası durumda Präsens de duyulur.
Sonraki derse köprü
Bu dersle Konjunktiv II modülü kapanıyor; sıradaki modül Passiv'i derinleştiriyor. B1.21'de "Die Tür wird geschlossen" (Kapı kapatılıyor) gibi bir işlemi anlatan Passiv'i öğrenmiştin. Peki ya işlem bitmiş ve geriye yalnızca sonuç kalmışsa? "Die Tür ist geschlossen" (Kapı kapalı) cümlesi aynı Partizip II'yi kullanır, ama "werden" yerine "sein" ile kurulur ve bir işlemi değil, bir durumu anlatır. Sıradaki derste bu durum edilgenini (Zustandspassiv) ve onu işlem edilgeninden ayırmanın yollarını göreceğiz.