Toplum ve kültür

Kanca

Mahallendeki bir kültür derneğinin açık gününe katılıyorsun. Bir komşun sana, derneğin gönüllüleriyle çocuklara ücretsiz ders verdiğini anlatıyor ve soruyor: "Und du? Engagierst du dich auch irgendwo?" Cevap vermek istiyorsun, ama cümlen şöyle çıkıyor: "Ich bin Mitglied von einem Sportverein, aber ich engagiere nicht viel." Komşun anlıyor ve gülümseyerek düzeltiyor: "Ah, du bist in einem Sportverein. Und engagierst du dich dort auch?" İki küçük hata, ama ikisi de bu konunun en sık kullanılan kalıplarında.

Toplum ve kültür, B2 düzeyinde sık tartışılan ve dikkatli bir dil gerektiren bir konudur. Dernekler, gönüllü çalışma, çeşitlilik, uyum ve kuşaklar arası ilişkiler gibi başlıklar hem gündelik sohbetlerde hem de sınavlarda karşına çıkar. Bu derste bu konunun temel kavramlarını, sık kullanılan kalıplarını ve farklı bakış açılarını genellemeye kaçmadan, saygılı bir dille anlatmanın yollarını göreceğiz.

Anlatım

Temel kavramlar

Toplumla ilgili tartışmalarda sık geçen kavramlar şunlardır: "die Gesellschaft" (toplum), "das Zusammenleben" (bir arada yaşama), "die Vielfalt" (çeşitlilik), "die Integration" (uyum, entegrasyon), "die Gleichberechtigung" (eşit haklar), "die Generation" (kuşak). Kültür alanında: "die Tradition" (gelenek), "der Brauch" (âdet), "der Feiertag" (resmî tatil), "das Fest" (bayram, şenlik). Örneğin 3 Ekim, "Tag der Deutschen Einheit" (Alman Birliği Günü) olarak Almanya'da resmî bir tatildir.

"der Migrationshintergrund" (göç geçmişi) kelimesi de gündelik dilde ve resmî istatistiklerde sık geçer; bir kişinin ya da ailesinin başka bir ülkeden gelmiş olduğunu anlatır. Bu tür kavramları kullanırken, onları bir kişiyi tanımlamak için değil, bir durumu açıklamak için kullanmak daha saygılıdır.

Dernekler ve gönüllülük

Almanca konuşulan ülkelerde dernekler ("der Verein", çoğul "die Vereine") toplumsal hayatın önemli bir parçasıdır: spor dernekleri, müzik dernekleri, bahçe dernekleri, kültür dernekleri. Bir derneğe üye olmayı anlatırken "in" edatı kullanılır: "Ich bin in einem Sportverein" ya da "Ich bin Mitglied in einem Sportverein" (Bir spor kulübünün üyesiyim). "Ich bin Mitglied im Chor" (Korodayım).

Gönüllü, ücretsiz yapılan işe "das Ehrenamt" (gönüllü görev) denir; bu işi yapan kişi "ehrenamtlich" çalışır: "Sie arbeitet ehrenamtlich in einer Bibliothek" (Bir kütüphanede gönüllü çalışıyor). Bir amaç için çaba göstermek "sich engagieren" ile anlatılır: "Ich engagiere mich für den Umweltschutz" (Çevre koruma için çaba gösteriyorum). "Ich engagiere mich in einem Verein" (Bir dernekte aktif olarak yer alıyorum). Fiil dönüşlüdür ve "sich" düşmez.

Genelleme yapmadan konuşmak

Kültürler hakkında konuşurken en büyük tuzak genellemedir. "Die Deutschen sind …" ya da "Die Türken sind …" diye başlayan cümleler hem bilgi olarak çoğu zaman yanlıştır hem de karşındakini rahatsız edebilir. Aynı gözlemi daha ölçülü ve daha doğru biçimde anlatmanın yolları vardır: "Viele Menschen in Deutschland …" (Almanya'da birçok insan …), "Manche …" (Bazıları …), "Nach meiner Erfahrung …" (Benim deneyimime göre …), "In meiner Umgebung …" (Benim çevremde …).

Bu kalıplar B2.16'daki ölçülü dilin kültür konusundaki karşılığıdır. Bir gözlemi kendi deneyimine dayandırmak, onu hem dürüst hem de tartışmaya açık kılar: "Nach meiner Erfahrung sind Termine hier sehr verbindlich" (Benim deneyimime göre buradaki randevular çok bağlayıcı).

Kapsayıcı dil

Almancada meslek ve kişi adlarının çoğu erkek ve kadın biçimine sahiptir: "der Lehrer / die Lehrerin", "der Bürger / die Bürgerin". Karma bir grubu anlatmak için resmî dilde çoğu zaman iki biçim birlikte kullanılır: "Liebe Bürgerinnen und Bürger" (Sevgili yurttaşlar). B2.6'da gördüğün Partizip'ten türeyen isimler de cinsiyetten bağımsız bir çözüm sunar: "die Studierenden", "die Teilnehmenden". Yazıda "Lehrer*innen" gibi yıldızlı biçimler de görülür; bu biçimlerin kullanımı Almanca konuşulan ülkelerde tartışmalıdır ve kurumlar arasında farklılık gösterir.

Örnekler

Her örnekte kavramı ya da kalıbı bul ve cümlenin ne anlattığını söyle.

Beşinci ve altıncı örnekler bir gözlemi genelleme yapmadan, kişisel deneyime ya da sınırlı bir çevreye dayandırarak anlatıyor. Yedinci örnek resmî bir konuşmada kapsayıcı hitabın en yaygın biçimidir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Ich singe in einem Chor und bin Mitglied dort." ya da "Ich bin Mitglied in einem Chor."
2. "Meine Schwester engagiert sich für ältere Menschen."
3. Örnek: "Nach meiner Erfahrung sind viele Menschen hier sehr pünktlich."
4. "Liebe Lehrerinnen und Lehrer, …"
5. "In meiner Umgebung engagieren sich viele Menschen ehrenamtlich in einem Verein."

Özet kartı

1. Kavramlar: die Gesellschaft, das Zusammenleben, die Vielfalt, die Integration, die Gleichberechtigung, die Tradition.
2. Üyelik: Mitglied in einem Verein sein (in, "von" değil); konuşmada kısaca "in einem Verein sein".
3. Gönüllülük: das Ehrenamt, ehrenamtlich arbeiten; sich engagieren für (amaç) / in (yer) — "sich" düşmez.
4. Ölçülü dil: viele, manche, nach meiner Erfahrung, in meiner Umgebung — genelleme yok.
5. Kapsayıcı dil: Bürgerinnen und Bürger, die Studierenden; yıldızlı biçimler tartışmalı ve kuruma göre değişir.
6. Örnek bilgi: der 3. Oktober (Tag der Deutschen Einheit) Almanya'da resmî tatildir.

Sonraki derse köprü

Derneklerde ve gönüllü çalışmada kazanılan deneyimler, iş hayatında da bir değer taşır; birçok özgeçmişte bu tür bir bölüm bulunur. Sıradaki derste iş dünyası konusuna geçiyoruz: bir iş ilanını okumak, "der Lebenslauf" (özgeçmiş) ve "das Anschreiben" (ön yazı) ile başvuru yapmak, "das Vorstellungsgespräch" (iş görüşmesi) kalıpları ve çalışma hayatının temel kavramları. B1.28'deki resmî yazışma bilgin bu derste yeniden işine yarayacak.