Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
- Söz almak: Darf ich dazu kurz etwas sagen? / Ich würde gern etwas ergänzen.
- Araya girmek: Entschuldigung, dass ich Sie unterbreche, aber … — unterbrechen ayrılmaz.
- Sözü korumak: Lassen Sie mich bitte ausreden. / Darf ich den Gedanken zu Ende führen?
- Bağlanmak: Wie … schon gesagt hat; Ich möchte an … anknüpfen.
- Karşı çıkmak: önce kabul, sonra itiraz (einerseits … andererseits); widersprechen + Dativ.
- Açıklık, konuya dönüş, uzlaşma: Wie meinen Sie das? / Um auf die Frage zurückzukommen / Können wir uns darauf einigen, dass …?
Kanca
İş yerinde bir toplantı: şirket, ekipleri tek bir büyük açık ofise taşımayı düşünüyor ve fikirler hızla uçuşuyor. Bir iş arkadaşın açık ofisin iletişimi artıracağını anlatırken senin aklına gürültü sorunu geliyor. Söz almak istiyorsun, ama kimse durmuyor. Sonunda araya giriyorsun: "Nein, das ist falsch! Ich widerspreche Sie!" Masada kısa bir sessizlik oluyor. Söylemek istediğin şey yerindeydi; ama hem ton hem de bir hâl eki, düşünceni gölgeledi.
Bir tartışmaya katılmak, fikrini söylemekten fazlasıdır: söz almak, kibarca araya girmek, sözünün kesilmesine itiraz etmek, başkasının düşüncesine bağlanmak ve tartışmayı konuya geri getirmek gerekir. B1.27'de görüş bildirme ve katılma kalıplarını öğrendin. Bu derste bir grup tartışmasında söz sırasını yönetmenin Almanca yollarını ve karşı çıkarken tonu nasıl yumuşatacağını göreceğiz.
Anlatım
Söz almak
Tartışmaya katılmanın ilk adımı söz istemektir. Almancada bu çoğu zaman bir izin sorusuyla yapılır: "Darf ich dazu kurz etwas sagen?" (Bu konuda kısaca bir şey söyleyebilir miyim?). "Ich würde gern etwas ergänzen" (Bir şey eklemek isterdim). "Wenn ich da kurz einhaken darf, …" (Şuraya kısaca bir şey eklememe izin verirseniz …). "einhaken" kelimesi, konuşmanın akışına bir kanca gibi takılıp söz almayı anlatır.
B2.1'deki Konjunktiv II burada kibarlığın asıl aracıdır. "Ich würde gern …", "Dürfte ich …?", "Wäre es möglich, …?" gibi biçimler bir isteği yumuşatır ve karşı tarafa hayır deme alanı bırakır.
Kibarca araya girmek ve sözü korumak
Biri uzun konuşuyorsa ve bir şey eklemen gerekiyorsa, özür dileyerek araya girersin: "Entschuldigung, dass ich Sie unterbreche, aber …" (Sözünüzü kestiğim için özür dilerim, ama …). "Darf ich Sie kurz unterbrechen?" (Sözünüzü kısaca kesebilir miyim?). "unterbrechen" ayrılamayan bir fiildir: "ich unterbreche", "ich habe unterbrochen"; "unter" ön eki kökten ayrılmaz.
Tersine, senin sözün kesildiğinde onu kibarca korursun: "Lassen Sie mich bitte ausreden" (Lütfen sözümü bitirmeme izin verin). "Einen Moment bitte, ich bin gleich fertig" (Bir dakika lütfen, hemen bitiriyorum). "Darf ich den Gedanken noch zu Ende führen?" (Düşüncemi tamamlayabilir miyim?).
Başkasına bağlanmak ve karşı çıkmak
İyi bir tartışmada her katkı bir öncekine bağlanır. Başkasının sözünü sürdürmek için: "Wie Frau Keller schon gesagt hat, …" (Keller Hanım'ın söylediği gibi …). "Ich möchte an das anknüpfen, was Herr Braun gesagt hat" (Bay Braun'un söylediğine eklemek istiyorum). "anknüpfen an" kalıbı B2.8'deki edatlı fiiller gibi sabittir.
Karşı çıkarken doğrudan "Das ist falsch" demek, Almanca konuşan pek çok kişiye de sert gelir; çoğu zaman önce karşı tarafın haklı olduğu bir noktayı kabul edip sonra itirazı eklemek daha ikna edicidir: "Da haben Sie einerseits recht, andererseits …" (Bir yandan haklısınız, öte yandan …). "Das sehe ich etwas anders" (Ben bunu biraz farklı görüyorum). Daha açık bir karşı çıkış için: "Da muss ich Ihnen widersprechen" (Burada size itiraz etmem gerekiyor). "widersprechen" Dativ ister: "jemandem widersprechen".
Açıklık istemek ve konuya dönmek
Bir düşünceyi tam anlamadıysan açıklama istemek tartışmayı güçlendirir: "Wie meinen Sie das genau?" (Bunu tam olarak nasıl kastediyorsunuz?). "Könnten Sie ein Beispiel geben?" (Bir örnek verebilir misiniz?). Tartışma dağıldığında onu toparlamak için: "Um auf die eigentliche Frage zurückzukommen, …" (Asıl soruya dönecek olursak …). "Ich glaube, wir kommen gerade vom Thema ab" (Sanırım konudan uzaklaşıyoruz).
Uzlaşmak ve özetlemek
Bir tartışmanın sonunda ortak bir noktaya varmak için "sich einigen auf" kalıbı kullanılır: "Können wir uns darauf einigen, dass wir erst eine Testphase machen?" (Önce bir deneme dönemi yapmakta anlaşabilir miyiz?). Burada B2.9'daki "darauf, dass …" yapısı iş başındadır. Tartışmayı yöneten kişi ise şöyle toparlar: "Ich fasse kurz zusammen: …" (Kısaca özetleyeyim: …).
| İşlev | Kalıp |
|---|---|
| söz almak | Darf ich dazu kurz etwas sagen? / Ich würde gern etwas ergänzen. |
| araya girmek | Entschuldigung, dass ich Sie unterbreche, aber … |
| sözü korumak | Lassen Sie mich bitte ausreden. |
| bağlanmak | Wie … schon gesagt hat, … / Ich möchte an … anknüpfen. |
| karşı çıkmak | Das sehe ich etwas anders. / Da muss ich Ihnen widersprechen. |
| açıklık istemek | Wie meinen Sie das genau? |
| konuya dönmek | Um auf die eigentliche Frage zurückzukommen, … |
| uzlaşmak | Können wir uns darauf einigen, dass …? |
Örnekler
Her örnekte kalıbın tartışmada hangi işi gördüğünü söyle.
Beşinci örnek karşı çıkmadan önce karşı tarafın haklı olduğu bir noktayı kabul ediyor; bu, itirazı daha kolay dinlenir kılar. Altıncı örnekteki "Ihnen", "widersprechen" fiilinin istediği Dativ'dir.
Sık yapılan hatalar
Yaygın yanlış"widersprechen" fiilini Akkusativ ile kurmak: "Ich widerspreche Sie", "Ich muss dich widersprechen".
— Türkçedeki "size itiraz ediyorum" yönelme hâli taşısa da öğrenci en tanıdık nesne biçimine, Akkusativ'e uzanır. "widersprechen" A2.8'deki "helfen" ve "danken" gibi Dativ isteyen fiillerdendir. Doğrusu: "Ich widerspreche Ihnen." "Da muss ich dir widersprechen."
Yaygın yanlış"unterbrechen" fiilini ayırmak: "Darf ich Sie kurz unter brechen?", "Ich breche Sie kurz unter".
— "aufstehen" ve "anrufen" gibi ayrılabilen fiillere alışan öğrenci, "unter" ön ekini de ayırır. "unterbrechen" ayrılamayan bir fiildir; vurgu kökte, "BRE" hecesindedir ve Partizip II'si "unterbrochen" olur. Doğrusu: "Darf ich Sie kurz unterbrechen?" "Ich unterbreche Sie nur kurz."
Yaygın yanlışKarşı çıkarken doğrudan ve sert kalıplar kullanmak: "Nein, das ist falsch!", "Sie haben unrecht."
— Kendi dilinde doğal olan bir doğrudanlığı Almancaya taşıyan öğrenci, düşüncesinin değil tonunun konuşulmasına yol açar. Almanca tartışmada da karşı çıkış yaygındır, ama iş ortamında genellikle yumuşatılarak yapılır. Doğrusu: "Das sehe ich etwas anders." "Da haben Sie einerseits recht, andererseits …" ya da açık ama kibar: "Da muss ich Ihnen widersprechen."
Mini alıştırma
Cevaplar
- "Darf ich dazu kurz etwas ergänzen?" ya da "Ich würde gern etwas ergänzen."
- "Entschuldigung, dass ich Sie unterbreche, aber die Zahl stimmt nicht."
- "Lassen Sie mich bitte ausreden." ya da "Darf ich den Gedanken noch zu Ende führen?"
- "Ich widerspreche dir. Darf ich Sie kurz unterbrechen?" (widersprechen + Dativ; unterbrechen ayrılmaz)
- "Können wir uns darauf einigen, dass wir erst alle Meinungen sammeln?"
Özet kartı
- Söz almak: Darf ich dazu kurz etwas sagen? / Ich würde gern etwas ergänzen.
- Araya girmek: Entschuldigung, dass ich Sie unterbreche, aber … — unterbrechen ayrılmaz.
- Sözü korumak: Lassen Sie mich bitte ausreden. / Darf ich den Gedanken zu Ende führen?
- Bağlanmak: Wie … schon gesagt hat; Ich möchte an … anknüpfen.
- Karşı çıkmak: önce kabul, sonra itiraz (einerseits … andererseits); widersprechen + Dativ.
- Açıklık, konuya dönüş, uzlaşma: Wie meinen Sie das? / Um auf die Frage zurückzukommen / Können wir uns darauf einigen, dass …?
Sonraki derse köprü
Söz almanın ve karşı çıkmanın bu kalıpları en çok üzerinde görüş ayrılığı olan konularda işe yarar. Sıradaki modül B2 düzeyinde sık tartışılan konuların kelime hazinesine geçiyor ve ilk konu çevre ve iklim: "der Klimawandel" (iklim değişikliği), "erneuerbare Energien" (yenilenebilir enerji), "nachhaltig" (sürdürülebilir) gibi kavramlar ve bu konuda bir görüşü ölçülü, gerekçeli biçimde anlatmanın yolları. Bir tartışmada söz almayı artık bildiğine göre, sıra söyleyeceğin şeyin kelimelerini zenginleştirmekte.