Bağlayıcılar: folglich, dennoch, infolgedessen

Kanca

İş yerinde kısa bir rapor yazıyorsun: bir tedarikçi teslimatı geciktirmiş, üretim durmuş, yine de sipariş zamanında tamamlanmış. Cümlelerin şöyle: "Die Lieferung kam zu spät. Deshalb stand die Produktion still. Trotzdem haben wir den Auftrag geschafft." Dilbilgisi kusursuz. Şefin raporu okuyor, beğeniyor ve kenarına bir not düşüyor: "Inhaltlich gut – aber bitte etwas formeller: infolgedessen, dennoch." Senin cümlelerin konuşma dilinde doğruydu; rapor ise yazı dilinin bağlayıcılarını bekliyordu.

B1.10'da "deshalb" ve "trotzdem" ile iki cümleyi neden-sonuç ve karşıtlık ilişkisi içinde bağladın. Yazı dilinde bu ilişkiler için daha resmî, daha ince anlam farkları taşıyan kelimeler vardır: "folglich", "infolgedessen", "daher" bir sonucu; "dennoch", "jedoch", "allerdings" bir karşıtlığı ya da kısıtlamayı; "außerdem", "zudem", "darüber hinaus" bir eklemeyi anlatır. Bu derste bu bağlayıcıları, cümle içindeki yerlerini ve bir metne nasıl akış kazandırdıklarını göreceğiz.

Anlatım

Cümledeki yer: bir kutu doldururlar

Bu bölümdeki bağlayıcıların hepsi zarftır ve B1.10'daki "deshalb" ile "trotzdem" gibi davranır: cümlenin başına geldiklerinde birinci kutuyu doldururlar ve çekimli fiil hemen arkalarından gelir. "Die Lieferung kam zu spät. Infolgedessen stand die Produktion still" (Teslimat gecikti. Bunun sonucunda üretim durdu). "Die Produktion stand still. Dennoch haben wir den Auftrag geschafft" (Üretim durdu. Yine de siparişi yetiştirdik).

Bu zarflar cümlenin ortasına da, çekimli fiilin arkasına yerleşebilir: "Wir haben den Auftrag dennoch geschafft." "Die Produktion stand infolgedessen still." Ortadaki konum vurguyu hafifletir ve metni daha akıcı yapar; başa konan bağlayıcı ise ilişkiyi öne çıkarır. Bir paragrafta ikisini dönüşümlü kullanmak metnin tekdüze duyulmasını önler.

Bu kelimeler "und", "aber", "denn" gibi sıfır kutuda duran bağlaçlardan farklıdır. "aber" cümle sırasını değiştirmez ("…, aber wir haben es geschafft"); "dennoch" ise birinci kutuyu doldurur ve fiili öne çeker ("…, dennoch haben wir es geschafft").

Sonuç: folglich, infolgedessen, daher, somit

Sonuç bildiren bağlayıcıların anlamları birbirine yakındır ama tonları farklıdır. "folglich" mantıksal bir çıkarımı anlatır: bir öncüle bakarak bir sonuca varırsın. "Alle Plätze sind belegt. Folglich müssen wir einen anderen Raum suchen" (Tüm yerler dolu. Dolayısıyla başka bir oda aramalıyız). "infolgedessen" bir olayın doğrudan sonucunu bildirir; kelimesi kelimesine "bunun sonucu olarak" demektir. "Es gab einen Stromausfall. Infolgedessen fielen alle Züge aus" (Elektrik kesintisi oldu. Bunun sonucunda tüm trenler iptal edildi).

"daher" "deshalb"a en yakın olandır ve hem yazıda hem özenli konuşmada kullanılır: "Ich war krank, daher konnte ich nicht kommen." "somit" (böylece, bu sayede) bir sonucu özetler ve çoğu zaman bir konuyu kapatır: "Die letzte Rechnung ist bezahlt. Somit ist das Projekt abgeschlossen."

Karşıtlık ve kısıtlama: dennoch, jedoch, allerdings

"dennoch" "trotzdem"in yazıdaki karşılığıdır ve bir beklentinin tersine gerçekleşen bir şeyi anlatır: "Das Wetter war schlecht. Dennoch fand das Fest statt" (Hava kötüydü. Yine de şenlik yapıldı). "jedoch" ise "aber"in resmî karşılığıdır; bir karşıtlığı bildirir ve ya birinci kutuya ya da cümlenin ortasına girer: "Der Plan ist gut. Jedoch fehlt das Geld." "Der Plan ist gut, das Geld fehlt jedoch."

"allerdings" bir kısıtlama ya da çekince ekler; Türkçedeki "ancak", "şu var ki" ifadelerine yakındır: "Die Wohnung ist schön, allerdings ist sie sehr laut" (Daire güzel, ancak çok gürültülü). Konuşmada "allerdings" tek başına "kesinlikle, gerçekten" anlamında da kullanılır, ama bu dersteki işlevi bir çekince eklemektir.

Ekleme: außerdem, zudem, darüber hinaus

Bir düşünceye yenisini eklemek için "und" ve "auch" yazıda çoğu zaman yetersiz kalır. "außerdem" (ayrıca) hem konuşmada hem yazıda yaygındır; "zudem" ve "darüber hinaus" (bunun ötesinde, üstelik) daha resmî bir tondadır: "Das Hotel liegt zentral. Darüber hinaus ist es günstig" (Otel merkezî bir konumda. Üstelik de ucuz).

Konuşma ve yazı

Aşağıdaki tablo konuşmada sık kullanılan bağlayıcıları yazıdaki karşılıklarıyla eşleştirir. Bir raporu ya da resmî bir e-postayı gözden geçirirken sağ sütundaki kelimeler metne ağırlık kazandırır; ama sağ sütundaki kelimeleri gündelik bir sohbette kullanmak fazla resmî duyulabilir.

Örnekler

Her örnekte bağlayıcının hangi ilişkiyi kurduğunu ve fiilin nerede durduğunu söyle.

Beşinci örnekte "jedoch" cümlenin sonuna yakın, fiilin arkasında duruyor ve cümle sırasını değiştirmiyor. Diğer örneklerde bağlayıcı birinci kutuda ve fiil hemen arkasından geliyor.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Der Zug hatte Verspätung. Infolgedessen habe ich den Anschluss verpasst."
2. "Das Restaurant war teuer. Dennoch sind wir oft dorthin gegangen."
3. "Die Idee ist interessant, sie ist jedoch zu teuer."
4. "Das Hotel ist schön, allerdings ist es laut. Ich möchte also ein anderes Zimmer." ya da "Ich möchte auch ein anderes Zimmer." ("allerdings" sonrası fiil öne; "also" = o hâlde, "auch" = de)
5. Örnek: "Mein neuer Job ist gut bezahlt. Darüber hinaus ist das Büro in der Nähe meiner Wohnung. Allerdings sind die Arbeitszeiten sehr lang."

Özet kartı

1. Zarf bağlayıcılar birinci kutuyu doldurur (fiil hemen arkada) ya da fiilin arkasına, ortaya girer.
2. Sonuç: folglich (mantıksal çıkarım), infolgedessen (olayın sonucu), daher, somit (özetleyen).
3. Karşıtlık: dennoch (= trotzdem), jedoch (= aber, resmî); çekince: allerdings.
4. Ekleme: außerdem, zudem, darüber hinaus.
5. also = yani, o hâlde (İngilizce "also" değil); "de, da" için auch.
6. Konuşmada deshalb/trotzdem/aber, yazıda folglich/dennoch/jedoch; ikisini bağlama göre seç.

Sonraki derse köprü

Bağlayıcılar cümleleri birbirine bağlıyordu; bir sonraki adım, tek bir cümlenin içindeki öğeleri doğru sıraya koymak. Almancada zaman, neden, tarz ve yer bildiren zarflar bir cümlede bir arada bulunduğunda belli bir sırayı izler: "Ich fahre morgen wegen der Arbeit mit dem Zug nach Berlin." Sıradaki derste bu sırayı (TeKaMoLo: temporal, kausal, modal, lokal), nesnelerin zarflarla birlikte nereye yerleştiğini ve vurgu için sıranın nasıl değiştirilebileceğini göreceğiz.