während, bevor, nachdem

Kanca

Bir iş arkadaşına sabah rutinini anlatıyorsun: "Yataktan kalkmadan önce telefonuma bakıyorum." Türkçedeki "-madan" ekini düşünerek bir olumsuzluk ekliyorsun: "Bevor ich nicht aufstehe, schaue ich auf mein Handy." Arkadaşın şaşırıyor; senin cümlen ona "Kalkmadığım sürece telefonuma bakmam" gibi bir şart duyurmuş. Aslında söylemek istediğin çok daha basitti: "Bevor ich aufstehe, schaue ich auf mein Handy."

B1.8'de "als" ve "wenn" ile bir olayın ne zaman olduğunu söyledin. Bir anlatıda ise çoğu zaman iki olayın birbirine göre konumu önemlidir: biri sürerken öbürü mü oluyor, biri öbüründen önce mi, sonra mı? Bu derste bu üç ilişkiyi anlatan bağlaçları öğreneceğiz: "während" (-dığı sırada), "bevor" (-madan önce) ve "nachdem" (-dıktan sonra).

Anlatım

während: aynı anda

"während" iki olayın aynı zaman diliminde olduğunu anlatır ve Türkçedeki "-dığı sırada", "-ken" eklerine karşılık gelir: "Während ich koche, hört mein Mann Musik" (Ben yemek yaparken kocam müzik dinliyor). "Während wir frühstückten, klingelte das Telefon" (Kahvaltı ederken telefon çaldı). Genellikle iki cümle aynı zamanda kurulur.

"während" bir ikinci anlam daha taşır: iki durumu karşılaştırırken "oysa, -iken" anlamında kullanılır. "Während ich Kaffee mag, trinkt meine Schwester nur Tee" (Ben kahveyi severken kız kardeşim yalnızca çay içer). Burada zaman değil, bir karşıtlık vardır.

"während" aynı zamanda bir edat olarak da kullanılır ve o zaman arkasından bir isim gelir: "während des Essens" (yemek sırasında), "während der Arbeit" (iş sırasında). Bu edat Genitiv ister; Genitiv'i B1'in altıncı modülünde göreceğiz, şimdilik bu iki kalıbı tanıman yeterli.

bevor: önce

"bevor" bir olayın öbüründen önce gerçekleştiğini anlatır: "Bevor ich schlafen gehe, lese ich ein bisschen" (Yatmadan önce biraz kitap okurum). Türkçede bu anlam "-madan önce" ile kurulur ve ekte bir olumsuzluk sesi vardır: "yatmadan", "kalkmadan". Almancada ise "bevor" cümlesi olumlu kalır; "nicht" eklemek anlamı değiştirir ve bir şarta dönüştürür.

Aynı anlam bir isimle de söylenebilir. A2.14'te gördüğün "vor" edatı Dativ ile bir olayın öncesini anlatır: "vor dem Essen" (yemekten önce), "vor der Arbeit" (işten önce). İki yapı aynı işi yapar: "Bevor ich esse, wasche ich mir die Hände" ile "Vor dem Essen wasche ich mir die Hände" aynı anlama gelir.

nachdem: sonra ve zaman kayması

"nachdem" bir olayın öbüründen sonra gerçekleştiğini anlatır: "Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren" (Yemek yedikten sonra yürüyüşe çıktım). Bu bağlacın özel bir kuralı vardır: "nachdem" cümlesindeki olay önce olduğu için, ana cümleden bir zaman daha geriye kayar.

Bu kural B1.2'deki Plusquamperfekt'in en sık kullanıldığı yerdir. Geçmişte bir hikâye anlatırken "nachdem" gördüğünde, yan cümlede "hatte" ya da "war" ile kurulan bir Plusquamperfekt beklersin. "Nachdem der Zug abgefahren war, gingen wir nach Hause."

"nachdem" de bir edatla değiştirilebilir. "nach" edatı Dativ ile kullanılır: "nach dem Essen" (yemekten sonra), "nach der Arbeit" (işten sonra). Edat bir isim, bağlaç ise bir cümle ister; bu ayrım aşağıdaki hatalardan birinin kaynağıdır.

Cümle sırası

Üç bağlaç da A2.20'deki "weil" ailesindendir: çekimli fiil yan cümlenin sonunda durur ve ana cümlenin fiili virgülün hemen arkasından gelir. "Während ich arbeite, höre ich Musik." "Ich höre Musik, während ich arbeite." Anlatıda yan cümle çoğu zaman başa gelir, çünkü olayların sırasını baştan kurar.

Örnekler

Her örnekte iki olayın sırasını belirle: aynı anda mı, önce mi, sonra mı?

Beşinci ve altıncı örneklerde zaman kaymasını gör: şimdiki zamanlı ana cümleye Perfekt, geçmiş zamanlı ana cümleye Plusquamperfekt eşlik eder. Yedinci örnekte "während" zaman değil karşıtlık anlatır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Während ich dusche, singe ich." "Bevor ich das Haus verlasse, mache ich das Licht aus."
2. "Nachdem ich die E-Mail geschrieben hatte, rief ich meinen Chef an."
3. "Vor der Arbeit trinke ich einen Kaffee."
4. "Bevor ich frühstücke, lese ich die Zeitung. Nachdem ich gefrühstückt habe, gehe ich zur Arbeit." ("nicht" yok; bağlaç "nachdem")
5. "Während ich auf den Zug wartete, las ich ein Buch, und nachdem ich zu Hause angekommen war, schlief ich sofort ein."

Özet kartı

1. während = aynı anda (-ken): Während ich koche, …; ikinci anlam: karşıtlık (oysa).
2. bevor = önce (-madan önce), olumsuzluk YOK: Bevor ich schlafe, …
3. nachdem = sonra (-dıktan sonra); nachdem cümlesi bir zaman geriye kayar.
4. Präsens ↔ Perfekt; Präteritum ↔ Plusquamperfekt: Nachdem ich gegessen hatte, ging ich …
5. Edat ile bağlaç: vor dem Essen / bevor ich esse; nach dem Essen / nachdem ich gegessen habe.
6. Üçünde de fiil sonda; yan cümle başta ise fiil – virgül – fiil.

Sonraki derse köprü

Olayları zamanda sıraladın. Bir anlatının bir başka önemli ilişkisi de beklentiyle gerçek arasındaki çatışmadır: bir şeye rağmen bir şey olur. Sıradaki derste "obwohl" (-mesine rağmen) bağlacını ve onun ana cümledeki karşılığı "trotzdem" (yine de) kelimesini göreceğiz. İkisi aynı anlamı taşır ama cümleyi bambaşka bir sırayla kurar.